Kategoriler
Tarih & Kültür

İlk Çağ'ın önemli antik uygarlıkları nelerdi?

Bu yazımızda yer verdiğimiz antik çağın önemli ülkeleri, imparatorlukları ve coğrafi bölgeleri antik tarihte belirgin şekilde öne çıkmıştır. Bazıları bugün politik sahnede önemli oyuncular olmaya devam ederken, diğerleri asırlar öncesinde yıkıma uğradı. İnsanoğlunun gelişimi sırasında karşılıklı anlayış ve bağımlılığa sahip bir grupta yaşamak çok kullanışlı ve pratik bir yaşam tarzıydı ve böylece küçük izole gruplardan daha büyük topluluklar oluşturuldu.

Antik Çağ'ın önemli ülkeleri

Bu toplumlar sonra ilk antik medeniyetler haline geldi. İnsan zihniyeti ve psikolojisinin bu gelişmeye nasıl yol açtığı, tarihçiler ve antropologlar arasında hala araştırılan bir konudur ve de büyük bir tartışmadır.

Öyleyse dünyadaki en eski ve önemli medeniyetlerden bazıları hakkında konuşalım. Atlantis, Lemurya ve Rama gibi efsanelere gizli olanları saymadan, kanıtlarını bildiğimiz medeniyetlerden bahsediyoruz. En eski uygarlıkları kronolojik sırayla listelemek için uygarlığın beşiğine geri dönmemiz gerek. İşte İlk Çağ'ın önemli antik uygarlıklarının bir listesi:

Antik Yakın Doğu

İlk Çağ'ın önemli antik uygarlıkları nelerdi?

Burası ülke değil bir bölge. Amerikalı araştırmacılar tarafından Bereketli Hilal olarak adlandırılıyor. Aklınıza gelen tüm büyük antik uygarlıklar haritadaki yeşil boyalı alan içinde gerçekleşen tarım, hayvanların evcilleştirilmesi ve ticaret sayesinde burada doğdu. En önemlisi de büyük batı medeniyetlerinin doğmasına neden olmuştur. Mezopotamya, Kuzey Suriye, Güney Doğu Anadolu ve Batı Akdeniz Bereketli Hilal olarak adlandırılıyor. Sadece Mısır'daki Nil Vadisi konusunda anlaşmazlıklar var.

İtalya

İlk Çağ'ın önemli antik uygarlıkları nelerdi?
MÖ 701-800

İtalya Latince bir kelime olan Italia'dan gelir ve "Roma'ya ait bölge" demektir. Italia ismi daha sonra İtalya Yarımadası'nın tamamında kullanıldı. Bu da Antik Yunan sonrasına tekabül ediyor. Etimolojik olarak bu ismin sığırlar demek olan Oskaca (Oscan) dilindeki Viteliu'dan gelmesi de mümkün.

Antik İtalya'da (MÖ 8. yüzyıl) Roma şehrinin kurucuları Romulus ve Remus olmuştur. Romalıların bu kadar büyük bir imparatorluk kurmasını sağlayan demokrasisi ve de güçlü ordularıydı. Bir günde 40 kilometre yürüyebilen bu orduları ile yeni topraklar fethettiler. Bu da en önemli İlk Çağ uygarlıkları arasında olmalarını sağladı.

Antik Yunanistan

İlk Çağ antik döneminin önemli ülkeleri
MÖ 701-800

Bizim Yunanistan dediğimiz yere onlar Hellas der. Çünkü kendilerini Helen ırkının temsilcileri olarak görüyorlar. Oysa en ufak bir parçaları oraya ait değildir. İlk Çağ uygarlıklarından antik Yunanistan MÖ 8. yüzyılda kuruldu.

  1. Arkaik Yunanistan Milattan Önce 8. yüzyılın başında okuryazarlığın geri dönüşüyle birlikte başladı. Bu dönemde üretilen heykel çalışmalarının bir benzeri asla yapılamadı.
  2. Klasik Yunanistan Pers Savaşı ile başlar ve Büyük İskender'in ölümüyle biter. Savaş ve fetih dışında bu dönemde Yunanlılar edebiyat, şiir ve felsefe alanında büyük ilerleme kaydetti.
  3. Helenistik Yunanistan Arkaik ve Klasik Yunanistan'dan sonraki üçüncü dönemdir. Bu dönemle beraber kültürleri Hindistan'dan Afrika'ya kadar dünyaya yayılmıştır. Burada özellikle Büyük İskender'in etkisini de unutmayalım. 800.000 kitaplık kütüphane bilimin ilerleyişini hızlandırdı.
İLGİLİ:  Avrupa tarihinde önemli olaylar / MÖ 10000-MÖ 1 yılları

Antik Roma

Antik Dönemin Önemli Ülkeleri
MÖ 753

Roma, aslen İtalya'nın her bir yerini ve daha sonra da Akdeniz'i kaplayan tepelerden oluşan bir yerleşim yeriydi. Roma tarihinin dört dönemi krallar, cumhuriyet, Roma İmparatorluğu ve Bizans İmparatorluğu olarak sıralanır. Roma tarihinin bu dönemleri, merkezi otoritenin ya da hükümetin türüne veya yerine göre ayrılmıştır.

MÖ 753'te kurulan Antik Roma'ya dair çok az kanıtlı bilgi vardır. Ancak Antik Roma'yı yöneten krallar Avrupa ya da Doğu'daki gibi despot değildi. Son imparatorluğa Bizans denilse de, Bizans'ta yaşayan insanlar arasında kullanılan bir isim olmadı. Onlar kendilerini Romalı olarak tanımladılar. Bizans adı tarihçilerce 18. yüzyılda icat edildi. Ayrıca Doğu'da yaşayan Roma İmparatorluğu insanları kendilerine Romalı demiş ancak aslında Yunan kültürünü yaşamışlardır.

Kartaca

İlk Çağ antik döneminin önemli ülkeleri
MÖ 801-900

Lübnan'daki Fenikeliler, bugün modern Tunus olan bölgede antik bir şehir devleti olan Kartaca'yı (MÖ 9. yüzyıl) kurdular. İlk Çağ uygarlığı Kartaca, Sicilya'da Yunanlılar ve Romalılar ile Sicilya toprakları uğruna savaşmış ve Akdeniz'in büyük ekonomik ve politik gücü olmuştur. Kartacalılar üç savaşın ardından nihayetinde Romalılara yenildiler. Romalılar Üçüncü Pön Savaşı'nın sonunda antik Kartacalıları yok etmişti. Ne var ki yeni Kartaca olarak yeniden kurdular.

Suriye

İlk Çağ antik döneminin önemli ülkeleri
MÖ 901-1000

Kuruluşu MÖ 10. yüzyıla uzanan antik Suriye kıyıları, dördüncü bin yılda Mısırlılar ve üçüncü bin yılda Sümerlere yumuşak ağaç, sedir, çam ve selvi kaynağı oldu. İlk Çağ uygarlıkları arasında yer alan Sümerler aynı zamanda Büyük Suriye'nin kuzeybatı bölgesindeki Kilikya'ya altın ve gümüş bulmak üzere yol aldılar. Ayrıca Mısır'a mumyalama işlemi için reçine sağlayan liman şehri Biblos ile ticaret yaptılar.

Antik Çin

İlk Çağ antik döneminin önemli ülkeleri
MÖ 1600-221

Bugün Çin olarak bilinen yerde iki milyon yıldan bu yana insanlar yaşıyor. Üstteki fotoğraf Eski Çin hanedanlarına, yazılara, dinlere, ekonomiye ve coğrafyaya bir bakış olarak incelenebilir. Longsheng Özerk Bölgesi'ndeki eski pirinç terasları günümüzde hala aktifler.

Antik Çin (MÖ 1600-221) arkeolojisi yaklaşık dört buçuk bin yıl öncesine dayanan ve MÖ 2500 yıllarına kadar uzanan tarihi olaylara ilişkin içgörüler sunar. Çin tarihindeki olaylara dönemin yöneticilerinin ait olduğu hanedanlığa göre atıf yapmak gelenekseldir. Bir aileyi tanımlayan şey kültürden kültüre değişse de, bir hanedan genellikle aynı soydan veya aileden yöneticilerinden oluşurdu. Bu sadece antik tarih için de geçerli değil çünkü son hanedan olan Çing, 20. yüzyılda sona erdi. İlk Çağ uygarlıkları arasında en önemlilerden biri oldular.

İLGİLİ:  Rönesans çağında sanat - İtalya'dan Kuzey Avrupa'ya

Antik Mısır

MÖ 3100

Nil nehri, sfenks, hiyeroglif, piramitler ve arkeologların boyalı ve yaldızlı latihlerden mumyalar çıkarırken ölmeleri ortaya Lanetli Mısır ifadesini çıkarmıştır ve bu antik Mısır binlerce yıldır yaşamını sürdürüyor. Bu binlerce yılda Mısır, hükümdar tanrılar ile ölümlüler arasında bir aracı olarak görülen dayanıklı toplumu ile ayakta kaldı.

Bu firavunlardan biri olan Akhenaton kendisini sadece tek tanrıya yani Aton'a adayınca eski Mısır tarihi önemli ölçüde değişti. Kendisi Amarna Dönemi'ni başlattı ve bu dönem en çok Tutankhamun ve en güzel kraliçe Nefertiti ile bilinir. Büyük İskender öldüğünde halefleri Mısır'da antik Akdeniz dünyasının kalıcı kültür merkezi haline gelen İskenderiye adında bir şehir inşa ettiler. Antik Mısır MÖ 3100'de kuruldu ve bugün önemli İlk Çağ uygarlıkları arasında kabul görüyor.

Göçebe bozkır kabileleri 

Antik Dönemin Önemli Ülkeleri

Bozkır toplumu antik çağda temel olarak göçebeydi ve sürekli yer değiştirerek yaşadı. Antik Bozkır kabilelerinin tarihteki varlığından haberdar olmamızı sağlayan asıl şey Yunanistan, Roma ve Çin halklarıyla temas halinde olmalarıdır. Sayıları fazla olsa da sadece birkaçı bilindi. Bunlar arasında Hunlar, Kimmerler, Kuşanlar, Partlar, İskitler, Sarmatyalılar ve Moğolistan'ın Yüeçileri var.

Bozkırlarda yaşayan insanlar çoğunlukta atlıydı. Birçoğu yarı göçebe hayvan sürülerine sahipti. Göçebelik neden dalgalar halinde işgallere giriştiklerini açıklar. Bu Bozkır toplumları yani antik Orta Avrasya insanları çevre medeniyetlerdeki insanlarla evlendiler. Herodot, Bozkır kabileleri için ana edebi kaynaklardan biridir, ancak çok güvenilir değildir. Eski Yakın Doğu toplumlarının Bozkır toplumları ile dramatik karşılaşmaları oldu. Arkeologlar ve antropologlar göçebe bozkır halklarına dair mezarlar ve eserler buldular.

Babil

MÖ 2300

İlk Çağ uygarlıklarından Babil'de (MÖ 2300) kralın tanrılar sayesinde iktidarda olduğuna inanılıyordu; üstelik krallarının da bir tanrı olduğunu düşündüler. Bu sayede kral gücünü ve kontrolünü en üst düzeye çıkarmak için inanılmaz kanunlar, vergilendirme sistemi ve zorunlu askerlik hizmetlerinin olduğu bir bürokrasi ve merkezi hükümet kurmuştu.

Babil aşağı yukarı bugünkü modern güney Irak'tır. Matematik, astronomi, mimari, edebiyat, çivi yazısı tabletleri, yasaları, yönetimi ve güzelliğinin yanı sıra kutsal kitaba fazlasıyla konu olmalarıyla bilinen İlk Çağ'ın antik Mezopotamya imparatorluğuydu.

İLGİLİ:  İtalya'daki Corona virüs ölümlerinin nedeni

Fenike

Antik Dönemin Önemli Ülkeleri
MÖ 2500

Bir zamanların İlk Çağ uygarlığı antik Fenike (MÖ 2500) şimdi Lübnan olarak biliniyor ve Suriye ve İsrail'in bir kısmını içeriyor. Alfa ve Beta bugünkü alfabeyi oluşturan Yunan harfleri olsa da, bu alfabe özünde Fenikelilerden gelir. Yunan efsanesine göre ejderha dişli Fenikeli Kadmos sadece Boeotian Yunan kenti Thebes'i kurmakla kalmadı, aynı zamanda beraberinde harfleri de getirdi.

Fenikelilerin 22 harfli alfabesinde sadece ünsüzler bulunuyordu ve bazılarının Yunanca'da karşılığı yoktu. Böylece Yunanlılar kendi ünlü harflerini kullanılmayan harflerin yerine koydu. Bazıları ünlüler olmadan alfabe olmayacağını söyler. Eğer sesli harflere gerek olmasaydı Antik Mısır en eski alfabeyi yaptığını söyleyebilirdi. Fenikeliler ayrıca camı icat etmeleri, lüks mor boya Sur moru'nu yapmaları, Afrika'nın etrafını dolaşmaları ve yıldızlarla yön bulmaları ile bilinir.

Asur

MÖ 2500

Sami halklarından olan İlk Çağ uygarlığı Asurlular (MÖ 2500'te kuruldu), Mezopotamya'nın kuzey bölgesinde, Dicle ve Fırat Nehirleri arasındaki Ashur kentinde yaşadılar. I. Şamşi-Adad'ın önderliğinde kendi imparatorluklarını kurmaya çalışsalar da Babil Kralı Hammurabi tarafından yok edildiler.

Asurlar sadece bağımsızlık değil aynı zamanda kontrol de istiyorlardı. Efsanelerde Ninus olarak bilinen liderleri Tukulti-Ninurta (MÖ 1233- 1197) altında Asurlar Babil'i fethetmeye başladılar. Hükümdarı Tiglat-Pileser (1116-1090) ile de imparatorluklarını Suriye ve Ermenistan'a genişlettiler. Asurlar fethettikleri toplumları kontrol sağlama uğruna sürgüne gönderirdi, tıpkı İbranilerin Babil'e sürgün edilmesi gibi.

Mezopotamya

Antik Dönemin Önemli Ülkeleri
MÖ 4000

MÖ 4000'de kurulan İlk Çağ uygarlıklarından Mezopotamya Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki eski bir topraktır. Kabaca modern Irak'a karşılık geliyor. Bu kelime belirli bir antik ülkeyi değil, eski dünyada çeşitli, değişen ulusları içeren bir bölgeyi ifade eder. Mezopotamya, nehirler arasındaki toprak anlamına gelir. (Su atı demek olan Hippopotamus aynı potam (nehir) kelimesini içeriyor).

Su kütlesi yaşam için daima önemlidir, bu nedenle iki nehre sahip bir alan paha biçilemezdir. Mezopotamya'daki bu nehirlerin her iki tarafı da bereketliydi. Buradaki ilk antik insanlar toprağın sunduklarından yararlanmak için sulama teknikleri geliştirdiler, ancak çok sınırlı doğal kaynakları vardı. Sulama yöntemleri zamanla nehir kenarındaki manzarayı değiştirdi.

Sümerler

MÖ 4000

İlk Çağ uygarlığı antik Sümerler (MÖ 4000) bugünkü modern Güney Irak'ta ortaya çıkmış onlarca uygarlığın temelini atmıştır. Mezopotamya bölgesindeki ilk yazı ve astronomi çalışmaları da Sümerler tarafından yapılmıştır. En eski uygarlıkların tarihte uzun süre bugün aşağı yukarı Irak olan Mezopotamya'daki Sümer'de ortaya çıktığı düşünüldü. Bugün bunun MÖ 7200'deki Çatalhöyük olduğu biliniyor.

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.