Avrupa'da reform nasıl yayıldı? Luther'in tezi ve etkileri

Avrupa'da reform nasıl yayıldı? Luther'in Doksan Beş Tez'ini yayımlamasından sonraki kırk yıl süresince Avrupa, Roman Katolik ve Protestan olarak ikiye ayrılmıştı. Yaklaşık 100 yıl sonra ise Avrupa din savaşlarıyla paramparça oluyordu. Reform hareketinin takip ettiği yol bölgeden bölgeye farklılaşıyordu.

Avrupa'da reform nasıl yayıldı?

İngiltere'nin Roma'dan ayrılması ve kralın yönettiği bir milli kilisenin kurulmasının önemli gerekçeleri arasında Papa'nın 1529 yılında Aragonlu Catherine'den boşanması için VIII Henry'ye izin vermesi vardı. Hollandalı'lar bu dönemde Kutsal Roma-Germen imparatorları V. Karl ve yerine geçecek II. Philips'e baş kaldırmayı planlıyordu. Amaç İspanya'dan bağımsız olmaktı ve kurulan yeni din bu nedenle Hollandalı vatandaşlarca uygun görüldü. 

Avrupa'da reform nasıl yayıldı? Martin Luther Doksan Beş Tez'ini gösterirken

Kilise'nin bölünmesini engellemek amacıyla Papa III. Paulus 1545'de Trento Konsili'ni topladı ve söz sahibi üyelerin karşı reform olarak adlandırılan Roman Katolik Reformu'nu hazırlamasıyla tamamlandı. Konsil, Katoliklik ve Protestanlık arasındaki farkları belirlerken Papalığın her şeyden üstün olduğunu tekrar tescil etti. Konsil, kararlarında Protestanların küçük gördüğü şeylerin tümünü, azizlere tapmayı, rahiplerin ve endüljansların bekaret yemini etme gerekliliğini savundu.

Karşı-Reform'un Engizisyon'u elinde bulundurması önemli bir güçtü. Bu sayede reform hareketinin 1480'den itibaren İspanya'ya ulaşmayacağını garantilemiş oldu. Diğer taraftan Fransa ne imparatordan ne de papadan çekinmesine rağmen, güçlü merkezi krallığıyla Katolik kalmaya devam etti. Ancak ülke, din savaşlarına ve 1572'de patlak veren Aziz Bartolomeus Yortusu Kıyımı'nda Huguenot'ların vahşice öldürülmesine engel olamadı.

Avrupa'da reform nasıl yayıldı?

Protestan Avrupa'da yalnızca Luthercilik düşüncesi hakim değildi. Püriten reform kiliselerinden birkaçı Fransız olan Jean Calvin'i takip ediyorlardı. Bu püriten kiliseler arasında reformun John Knox kontrollünde olduğu İskoçya, Hollanda ve İsviçre kiliseleri bulunuyordu. Luther'e göre kutsal kitaba ters düşmediği müddetçe kilise hayatı ve ibadetin ana kısmı olduğu gibi kabul edilmeliydi. Calvin ise tüm bunların (öğretiler, ibadetler ve kilise düzeni) kitaptan çıkarılmasını istiyordu.

On yıllar sonra 1555'e gelindiğinde Augsburg İtikatnamesi ile hükümdarlara kendi topraklarında iki inançtan bir tanesini seçme özgürlüğü verildi. Aynı zamanda imparatora bağlı bağımsız şehirlerde iki inancın da bulunmasına izin vardı. Bu itikatname ile Roma-Germen imparatorluğunun egemenliği reddedildiği gibi Papalığın etkisi de zayıfladı. Sonuç olarak Avrupa dini açıdan bölünmüş bir kıta olarak tescil edilmiş oldu.