Japon yeraltı dünyası: Samuray'dan Yakuza'ya

Konfüçyüsçü etiği temel alan 1000 yıl öncesinin geleneği samuray kavramının bugün geldiği nokta

Japon yeraltı dünyası yeryüzündeki en ilginç felsefeyi barındırıyor. Samuray kavramının ardındaki fikirler, Japonya'da en az 1000 yıl öncesine uzanır ve savaşın baskın olduğu bir dünyaya uyarlanmış Konfüçyüsçü etiği temel alır. Samurayın uyduğu ve ölene dek izlediği yasa Buşido -Savaşçının Yolu- idi. Samuraylar yüzyıllar boyu Japon toplumunun nüfuzlu ve prestijli bir kesimini oluşturdular. Ancak, 1600'lerden itibaren Tokugawa şogunluğu (mutlak idare) savaş fırsatlarını azalttı, barış ve refah, tüccar sınıfların yükselmesini sağladı ve savaşçılar toplumdan büyük ölçüde soyutlandılar. Sonunda 1868 Meici reformları, feodal dünyayı yerle bir etti. Pek çok samuray yaşam stillerine ve Japonya'nın gerçek tabiatına ihanet olarak gördükleri bu reformlar karşısında derinden yaralandı. Her şeye rağmen samuraylık yakın tarihli birkaç Japon örgütü ve kuruluşuna örnek teşkil etti ki, bunlardan biri de kötü şöhretli Yakuza'ydı.

Japon yeraltı dünyası

Mon armalar

Feodal Japonya'da 12. yüzyıldan itibaren savaş meydanlarında, zırh üzerinde, sancaklarda ve hemen her tür kişisel nesnenin üzerinde, belirleyici armalar – mon ya da kamon – kullanılırdı. Batının karmaşık armacılık geleneğinin aksine, her bir mon genelde bir çember içinde, gösterişli tek bir sembolden oluşurdu; renkse önemsizdi. Arma motifi, ok gibi askeri bir motif ya da taira klanının sembolü kelebek gibi bir hayvan olabilirdi. Ancak, en yaygın olanlar bitki motifleriydi. Ailenin en büyük oğlu genelde babasının armasını miras alırdı; küçük oğullarsa motifin biraz değişik bir çeşidini kullanırlardı. Bunun sonucu olarak bugün kayıtlı 10.000 desen mevcuttur. Kesinlikle dokunulmaz nitelikte olan tek armaysa İmparator'un ve baş danışmanının armasıydı. Morumaçi döneminden sonra (1336-1753) mon'lar toplumsal kullanımda bir hayli yaygınlaştı ve yeni tüccar sınıfı olanları, varlıkları bugüne dek sürdüren reklam logolarına uyarladı.

Buşido yasası: Yedi Erdem

Bu erdemler samuray savaşçı ilkelerinin temel taşlarıydı (aynı zamanda ABD ordusunun 1990'ların ortasında benimsediği "Temel Değerler" ile de neredeyse aynıdır.) Konu üzerinde yazılan pek çok kitap arasında batıda en iyi bilineni Buşido Şoşinsu – Samurayın Yasası'dır. Eser 18. yüzyıl başlarının samurayı ve askeri stratejisti Taira Şigesuke tarafından yazıldı. Kitap modern ve özellikle de kurumsal Japonya'nın zihniyetini yansıtması açısından hâlâ önemini sürdürür

Cesaret – Doğru davranış – Merhamet – Sadakat – Onur – Saygı – Dürüstlük

Buşido yasası'ndaki yedi erdem.

Samuray mirası: Japon yeraltı dünyası 

1860'larda modernleşme yolunda gerçekleştirilen reformların çeşitli örgütler samuray geçmişini canlandırdı. Gen'yōsha, yani Kara Okyanus Derneği de bunlardan biriydi. 1881'de kurulan dernek, kendi özel kodlarına sahip yüzlerce gizli grubu birleştirmeyi amaçlıyordu. Hayli başarılı ve saldırgan olan bu dernek, Japonya'nın 1892 tarihli ilk seçimlerini kan gölüne çevirdi ve 1895'te Kore kraliçesine suikast düzenleyerek, 50 yıl süren Japon istilasını tetikledi. Genyoşa'nın ardılı Kokuryu-kai, yani Kara Ejderha Derneği 1901'de kuruldu. Dernek Japonya'nın Asya'ya yayılma politikasını teşvik etmenin yanı sıra, öğrenci ve işçi derneklerine; sol kanat diye algılanan politikacılara ve genel olarak da demokratikleşme sürecine karşı çeşitli şiddet eylemlerinde bulundu. 

Japon yeraltı dünyası
Gen'yōsha

Kara Ejderha Derneği kas gücü sağlamak için dünyanın önde gelen suç kartellerinden birine dönüşen yakuza'nın kumarbaz ve gansgterleriyle işbirliği yaptı. Kendi geleneksel politikasına sahip olmayan yakuza da, samuray geçmişini romantikleştirdi; böylece gasp, dolandırıcılık, fuhuş ve insan ticaret gibi eylemlere bir ihtişam maskesi giydirilmiş oldu.

Yakuza

Yakuzalar (tıpkı İtalyan Mafyası gibi) buşido'dan türetilmiş, değişmez ahlak kurallarına sahip olduklarını iddia ederler. Her gumi ya da çete içinde sadakat son derece önemli, hiyerarşiyse – Japon toplumunun diğer bölümlerinde de olduğu gibi- katıdır ve feodal ritüeller hâlâ yerine getirilir. Ancak, yakuza gibi gizli bir topluluk değil, Japon siyaset ve iş dünyasının kabul edilen bir parçasıdır. Öyle ki, bazı cemiyet karargahlarının kapısında şirketlerde olduğu gibi bir plaka asılıdır. Yakuzalar klanlarını belli eden mon yaka iğneleri olmadığında bile kolayca tanınabilirler. Şatafatlı giysiler, koyu camlı iti arabalar ve kurumlu hareketler… Tüm bunlar zaten dünyanın her yerinde gansgterleri tanımlayan niteliklerdir ama şirket başkanlarının bile kendilerini geri plana çektiği bir ülkede, özellikle de tanımlayıcı oldukları söylenebilir.

Eylül 1993 yılına ait bir fotoğraf. Hata yapan Yakuza parmağının bir eklemini keser ve oyabun'una (baba) gösterir.

Yakuza gelenekleri

Yakuzalar tüm vücutlarını kaplayan göz alıcı dövmeleriyle, yani horimono ile de ünlüdür. Bu tür dövmeler daima "rüzgarla sürüklenen gruplar" ile ilişkilendirilmiş, toplumun kıyısında yaşayanları belirlemiştir. Dövme yaptırmak grup dayanışmasının ve fiziki cesaretin bir işareti, karanlık tarafı seçmiş olmanın beyanıdır. Lorduna itaatsizlik eden veya onu hayal kırıklığına uğratan samuraylar seppuku ile kefaret öderlerdi: bağırsakların deşildiği geleneksel bir intihar şekliydi bu. Günümüz yakuzaları ise hatanın bedelini yubitsume ile, yani parmağın bir parçasını keserek öder. 

Örgüte kabul törenleri ve anlaşmaları mühürleyen törenler de büyük önem taşır. Bu törenlerde – yakuzaların saygı duyduğu Şinto tanrılarına bir sunum niteliğinde – karşılıklı birkaç bardak sake ikram edilir. Kan değiş tokuşuna dayalı kan kardeşliği törenleriyse günümüzde HIV tehditi yüzünden fazla rağbet görmüyor.

Japon yeraltı dünyası dışında daha fazla tarih yazısı okumak için https://2ladd.com/k/tarih-kultur/adresini kullanabilirsiniz.

Ortalama puan: / 5. Oy sayısı:

Yazar Burcu Kara

2ladd sayfasında üretilen bilim, tarih ve yeryüzü içeriklerinden sorumluyum. Detaylı dosya konuları için beni takip edebilirsiniz.

Soğuk savaşın şifreleri: ABD ve SSCB süper güçlerinin savaşı

World Wide Web'in hikayesi ve NeXT cube bilgisayar