Bolivarcı devrim ve Güney Amerika'nın bağımsızlık mücadelesi

Güney Amerika’nın tüm sınırlarını yeniden belirleyen Bolivar’ın hikayesi

Amerika'nın Venezuela petrolünü gasp etmeye çalıştığı şu günlerde Bolivarcı Devrim ve Simón Bolívar hakkında detaylıca bilgi sahibi olmamız da yarar var. Dünyada o güne kadar yaşanmış bağımsızlık savaşlarındaki en inanılmaz başarılardan biri 1819'da Simón Bolívar'ın, İspanyol yetkilileri Nueva Granada kolinisinden (bugünkü Kolombiya) kovmak için tasarladığı bir plandı. Bolivar, 2000'den fazla askeri yağmurun bataklığa çevirdiği Venezuela platosundan geçirip And Dağları'na tırmandırmayı ve İspanyolları Bogota'daki üslerinde gafil avlamayı ön görmüştü.

Bolivarcı devrim

Bolivar düşündüğü harekat için en zor yolu ve yılın en tehlikeli mevsimini seçti. Bu iki etkeni de kendi yararına dönüştürmeyi planlıyordu. Yağmur mevsimi yeni başlamış ve nehirler kabarmaktaydı. Bolivar haklı olarak, İspanyolların bu koşullar altında bir saldırıyı kesinlikle beklemeyeceklerini düşündü.

Vatanseverlerden oluşan kendi ordusunun zorlu yolculuğu atlatacağından emin, mayıs sonuna doğru 300 piyade ve 800 süvariyle yola çıktı. Askerler bardaktan boşanırcasına yağan yağmur altında yürüdüler. Giysileri giderek sırtlarında çürüyüp lime lime oldu. Kuru mevsimde cılız akan derelerin her biri, sığır derisinden sallarla aşılması gereken birer ırmağa dönüşmüştü. Askerler bazı yerlerde bellerine kadar yükselen çamurlu suların içinde, hatta timsah ve piranhaların tehdidi altında yürüdüler.

Bolivarcı devrim
Martín Tovar y Tovar tarafından çizilen Boyaca Savaşı.

Yanlarında taşıdıkları yiyecekler ve cephane ıslandı, hayvanlar ölmeye başladı. Askerlerin morali sarsılsa da, Bolivar ve generallerin inancından ve kararlılığından güç alıyorlardı. Bir diğer vatanseverler ordusunun komutanı Francisco de Paula Santander, And Dağları'nın eteklerinde Bolivar'la buluştu ve 12 Haziran'da iki ordu birleşti. Ancak yolculuğun en zor kısmı henüz atlatılmamıştı. Bolivar'ın askerleri tazelenen bir güçle Pisba Geçidi'ne doğru yola koyuldular. Yükseklerden acı bir rüzgar esiyor, geceleri ısı sıfırın altına düşüyordu.

Giysileri çoktan erimiş pek çok asker soğuktan öldü. Yorgunluktan halsiz düşen bazıları buzlu patikalarda bitkinlikten yıkıldı kaldı. Ordu ağır kayıpları verdi ve geri pek az at kaldı. Ancak Pisba Geçidi'nin ötesinde yiyecek ve yeni binek hayvanları bulabilecekleri yeşil, bereketli vadiler uzanıyordu. Dahası, Bolivar bu beklenmedik yoldan Nueva Granada'ya inerek İspanyol ileri karakollarından da kurtulmuş oluyordu.

Yer yer yaşanan çarpışmalardan sonra, Bolivar karşısında Jose Barreiro önderliğindeki kraliyet güçlerini buldu. Ne var ki Bolivar, gece karanlığında, geri dönüp başka bir yoldan düşman mevzilerini aştı. Barreiro olanı biteni anladığında, Bolivar'ın başkente ulaşmasını önlemek için mevzi tutmak üzere hemen Boyaca Irmağı üzerindeki köprüye doğru yola çıktı.

Francisco de Paula Santander / New Granada (şimdi Kolombiya) başkanı
Francisco de Paula Santander / New Granada (şimdi Kolombiya) başkanı

Büyük Kolombiya Cumhuriyeti

İki ordu 7 Ağustos 1819'da karşı karşıya geldi. Kralcıların öncü birlikleri köprüye vardı, ancak Bolivar'ın askerlerince püskürtüldü. Bunun üzerine Barreiro kuzey kıyıda mevzilendi. Santander kralcılara kanattan hücum etmek için süvarilerini aşağıdaki bir sığlıktan karşıya gönderdi. O ve Bolivar cepheden saldıracaklardı. İki yönlü saldırı kralı orduyu zayıflattı ve Bolivar'ın süvarileri merkezi delip geçtiler. Barreiro iki saatten kısa bir sürede teslim olmak zorunda kaldı. Bu çok önemli savaş Bogota yolunu Bolivar'a açarak Nueva Granada'yı bağımsızlığa götürdü. Böylece Güney Amerika'nın kuzey yarısı için bir dönüm noktası oldu ve askeri üstünlük İspanyollardan vatansever güçlere geçti.

Bolivar'ın artık Bogota'da büyük bir üssü vardı. Aralık ayında Nueva Granada'nın başkanı ve askeri lideri, Santander de yardımcısı oldu. Üç gün sonra da yeni bir devletin kurulduğunu duyurdu. Büyük Kolombiya Cumhuriyeti Venezuela, Nueva Granada ve Quito Eyaleti'ni (bugünkü Ekvador) birleştiriyordu. Bolivar Haziran 1821'de Carabobo Çarpışması'nda Venezuela'nın bağımsızlığını sağladı ve 1822'de Ekvador'da özgürlüğünü kazandı.

Yalnızca Peru hala İspanyol hakimiyeti altındaydı. Bağımsızlığını en zor elde eden de, ırık ve iktidar mücadeleleriyle parçalanan bu ülke olacaktı. Şili'nin kurtarıcısı Arjantinli Jose de San Martin 1821'de başkent Lima'ya girerek Şili'nin bağımsızlığını ilan etti. Ancak 1822'de Bolivar'la yaptığı bir toplantıdan sonra savaşı bırakıp sürgüne gitti.

Bolivarcı devrim
Antoniop Jose de Sucre, Bolivar'ın en güvendiği askerdi. Suikast sonucu öldü.

Güney Amerika özgürleşiyor

1823'e gelindiğinde İspanyollar Peru'nun güneyine çekilmiş durumdaydı, kuzeyiyse bölünmüş bir milliyetçi hükümet kontrol ediyordu. Hükümet iç savaştan ve İspanyol direnişçi cephelerden yılmış durumda Bolivar'dan yardım istedi. Simon Bolivar Eylül 1823'te Lima'ya vardı; sonraki birkaç ay onun çok güçlü bir orduyu bir araya getirmesi için yeterli oldu. Mayıs 1824'te bir kez daha And Dağları'na doğru uzun bir yürüyüşe geçti.

Tanrı'nın insanlara yüklediği en büyük görevi, bütün bir dünyayı kölelikten kurtarma görevini tamamlamak üzeresiniz.

Simon Bolivar

İlk kralcı güçler 6 Ağustos 1824'te Junin Çarpışması'nda yenildi, ancak İspanyol Vali La Serna komutasındaki asıl kralcı ordu büyük ölçüde sağlam durumdaydı. Bolivar siyasi açıdan kontrolü kaybetmemek için Lima'ya döndü ve askeri konuların yönetimini en yetenekli subayı Antonio Jose de Sucre'ye bıraktı.

Le Serna ilerleyip bağımsızlık savaşçılarını kuşatmaya çalıştı. Sucre ustaca bu tuzaktan kurtuldu ve iki ordu 9 Aralık 1824'te Ayacucho Savaşı'nda karşı karşıya geldi. Sucre mücadeleyi kazandı. Bu ağır yenilgi İspanyolların Peru'daki hakimiyetine son verirken, Güney Amerika'nın bağımsızlığını dünyaya ilan etti. Geriye kalan pek az kralcı direnişçinin takviye güç alma umudu kalmadı. Nisan 1825'te Yukarı Peru da kurtarılıp Bolivya adını aldı. Ocak 1826'ya gelindiğinde tüm İspanyol yandaşları yenildi. Güney Amerika özgürlüğüne kavuşmuştu artık.

Bolivarcı devrim ve Güney Amerika'nın bağımsızlık mücadelesi yazımız burada son buldu. Daha fazla tarih içeriği için bu bağlantıyı kullanabilirsiniz: https://2ladd.com/k/tarih-kultur/

Ortalama puan: / 5. Oy sayısı: