Kategoriler
Bilim & İnsan

Doğal seçilim nedir: Rastgele mi gerçekleşir?

Canlı türlerin genetik değişimlere uğrayarak çevrelerine uyum sağlama süreci olarak adlandırılan doğal seçilim ya da doğal seleksiyon rastgele gerçekleşmez. Yıllar boyunca devam eden evrimler canlıların bulundukları çevrede hayatta kalma kabiliyetlerini artırmıştır. Bu durum kazanılan yeni biyolojik özelliklerle başarılır.

Doğal seçilim nedir: Rastgele mi gerçekleşir?

Doğal seçilim
Zürafaların boyunları doğal seleksiyonla daha uzun hale gelmiştir

Ancak doğal seçilim ile gelen mutasyonlar (genetik değişiklikler) rastgele olarak gerçekleşir. Bu nedenle doğal seleksiyon hem rastgele hem de rastgele olmayan bileşenler içerir.

Başlıca özellikler

  • Charles Darwin'in ortaya attığı doğal seçilim fikri, bir türün genetiğinde meydana gelen değişikliklerle çevresine daha iyi uyum sağlamasıdır.
  • Doğal seçilim rastgele gerçekleşmez. Fakat bununla gelen özellikler (mutasyonlar) rastgele olarak ortaya çıkar.
  • Biberli güveler üzerinde yapılan bir takım çalışmalar bizlere doğal seçilimin etkilerini ve nasıl geliştiğini açıklamıştır.

Doğal seçilim nasıl çalışır?

Doğal seçilim, türlerin evrimleştiğini gösteren bir mekanizmadır. Yeni hayatta kalma becerileri elde eden tür bu olumlu değişiklikleri yavrularına aktarır. Günün sonunda, sadece en uygun genetik özelliklere sahip olan türler hayatta kalır.

Son zamanlarda görülen ilginç bir doğal seçilim örneği, uzun dişleri için avlanan fillerin yaşadığı bölgelerde meydana gelmiştir. Bu hayvanlar dişleri olmayan yavrular doğurmaya başlamıştır. Bu durum böylece onların hayatta kalma şanslarını artırmıştır.

fil dişi
İlaç ve çeşitli gıda yapımında kullanılan fil dişleri 1 yılda 30 bin filin avlanmasına neden oldu

Evrimin babası Charles Darwin, doğal seleksiyonu bazı önemli gözlemlere tanıklık ederek anlatmıştır:

  • Bir organizmayı karakterize eden birçok nitelik veya özellik vardır. Bu özellikler aynı türler içerisinde farklılık gösterebilir. Örneğin, aynı alanda bazı kelebeklerin sarı ve bazılarının ise kırmızı olduğunu görebilirsiniz.
  • Bu özelliklerin hemen hepsi kalıtsaldır ve ebeveynlerden yavrulara aktarılabilir.
  • Sınırlı kaynaklara sahip bir çevrede tüm organizmalar hayatta kalamaz. Daha yukarılarda uçan kırmızı kelebeklerin kuşlar tarafından yenilmesi sarı kelebeklerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Sarı kelebekler çoğalmaya devam ettikçe kırmızı kelebekler yok olmaya başlayabilir.

Doğal seçilim mükemmel değildir

Doğal seçilim kusursuz çalışmaz. Daima bir türün çevresine en mükemmel şekilde uyum sağlamasına yarayan adaptasyonu vermez. Ancak bulunduğu koşullarda daha iyi hayatta kalmasının yollarını açar. Örneğin, insanlardan ebatça daha küçük olmalarına rağmen kuşlar akciğerlerine daha çok temiz hava çeker ve genel olarak daha etkili bir hava akışına sahiplerdir.

Bununla beraber, önceleri olumlu kabul edilen bir genetik değişim o tür için artık yararlı olmayabilir. Örneğin, primatların çoğu C vitamini üretmez. Çünkü bu özelliği sunan gen, mutasyon sonucu devre dışı kalmıştır. Bu nedenle primatlar genellikle C vitaminine yakın oldukları ortamları seçer.

Genetik mutasyon rastgele gerçekleşir

Türün genetik diziliminde meydana gelen mutasyonlar rastgele gerçekleşir. Bu rastgelelik basitçe şöyledir: Meydana gelen değişiklikler canlıya yardımcı olabilir, zarar verebilir veya hiç fayda sağlamayabilir. Doğal seçilim, canlıya ne kadar yarar ya da zarar vereceğine bakılmaksızın gerçekleşir. Mutasyonu artıran bazı etkenler vardır. Zararlı kimyasallara maruz kalmak mutasyonu en çok hızlandıran çevre etkenidir.

Doğal seleksiyon örnekleri

doğal seçilim
İspinozlar bu fenomene en iyi örneklerden biridir

Bugüne kadar bu süreci ve sonuçlarını doğrudan gösteren birçok örnek olay kayda geçirilmiştir.

Galapagos ispinozları

Galapagos Adaları'na seyahat eden Charles Darwin, seyahatlerinde ispinoz denilen bir kuş türüne rastlamıştır. Darwin, burada gördüğü ispinozların Güney Amerika'da gördüklerine çok benzer olduğunu fark etmiştir. Ancak aynı zamanda da bu kuşların gagalarının belirli türden yiyecekleri yemelerine yardımcı olacak şekilde değiştiğini belirtmiştir. Örneğin, böcek yiyen ispinozların keskin gagaları varken, tohum yiyen ispinozların güçlü ve kalın gagaları olduğunu not etmiştir. Darwin'in tek doğal seleksiyon örneği bu değildir.

Biberli güveler

Yalnızca iki renkte (siyah veya beyaz) olabilen biberli güveler doğal seçilime iyi bir örnektir. Bu hayvanların hayatta kalma şansları çevreleriyle kamufle olmalarına bağlıdır. Sanayi Devrimi sırasında havayı yoğun şekilde kirletmeye başlayan fabrikaların olduğu alanlarda beyaz güvelerin sayıca azaldığı ancak siyah güvelerin ise arttığı fark edilmiştir. Bir İngiliz bilim adamı, kuşların bu alanlarda beyaz güveleri daha fazla avladığını rapor etmiştir. İsli yüzeylerle kamufle olan siyah güvenin sayısı ise artmıştır.

Doğal seleksiyon nedir: Rastgele mi gerçekleşir yazımız burada son buldu. Daha fazla içerik için bu bağlantıyı takip edebilirsiniz: https://2ladd.com/k/haberler