Babürlerin çöküşü: Hümayun, Ekber, Cihangir ve diğerleri

Babürlerin ihtişamı ve halkın acıları

Yazımızın bu bölümünde Babürlerin çöküşü yani, ihtişamın ve acının bir arada olduğu oğul Hümayun dönemini anlatıyoruz. Daha önce Babür'ün Hindistan'ı ele geçirme öyküsü üstüne bir yazı hazırlamıştık. Hindistan'daki büyük Moğol hanedanının kurucusu olan Babür'ün yerine 1530'da, imparatorluğun kaderini tayin etmek için danışmanlarından çok astrologlarına güvenen yumuşak başlı, çalışkan, afyon bağımlısı oğlu Hümayun geçmiştir. On yıl içinde, babasının kazandığı her şeyi kaybedecekti.

Babür'den sonra imparatorluk

Humayun seated on throne
Hümayun ile başlayan çöküş

Hümayun sürgünde olduğu 15 yıl boyunca, kaybedilen toprakları almak için İran'ın desteğini kazanmak üzere azimle planlar yaptı. Sonunda başardı, ancak nihayet tahta geri dönmesinden yaklaşık bir yıl sonra 1555'te, kütüphanesinin merdivenlerinden ölümüne yuvarlandı. Eğer 13 yaşındaki varisi Ekber(büyük), yine Panipat'ta onu tahtan indirme girişimini çok daha büyük güçle bastırmayı beceremeseydi, taht yine kaybedilebilirdi. Babür zaferini bahçe yaptırarak kutlarken Ekber düşmanlarının kellelerinden oluşan bir sütun yaptırarak Moğol geleneğini sürdürüyordu.

1605-1627 arası Ekber'in oğlu Cihangir tarafından yönetilen imparatorluk, Cihangir ölümünden sonraki 30 yıl Agra'daki Taç Mahal'i yaptıran Şah Cihan tarafından yönetildi. 1658-1707 arasında hüküm süren halefi Evrengzib, Moğol İmparatorluğu'nu en geniş sınırlarına kavuşturmuşsa da Babürlüler Hindistan yarımadasını hiçbir zaman tamamıyla fethedememiştir. Dekkan'ın askeri gücün ziyan edildiği dipsiz bir kuyu olduğunu anlamıştı. Güney bölgesi istila edildi, ancak kontrol altına alınamadı. Ayrıca Müslümanların nüfusuna göre azdı. Müslümanlar bölünmüştü; Şiiler Sünnilere karşı; Türkler, İranlılar ve Afkanlar birbirlerine karşı; tüm yeni gelenler de Hindistan doğumlu Müslümanlara karşıydı.

Moğol yönetimi nasıldı?

Ekber'den itibaren Babürlülerin yönetimindeki Hindistan'ın kaderi, hükümdarın kişisel rahatı, inancı, çıkarı ve zevkleri etrafında dönmüştür. Sarayın görkemi, sanat, mimari ve resmi tarih, yalnızca hükümdarın ihtişamını yansıtmak için vardı. Hükümdarın söylediklerini, yaptıklarını, düşündüklerini, rüyalarını not etmek üzere, gece gündüz hazır bekleyen görevliler vardı.

Bu durumda en hayati konu, imparatorun kişiliğiydi. Danışma heyeti toplantılarının, imparatorun sarhoşluktan kendinden geçmesiyle birden bitirildi; hayal kırıklığı içinde kalakalan danışmanlarının ise, imparatorun ahlaki düşkünlük kabul ederek yasakladığı tütünle yatışmaktan bile mahrum bırakıldığı anlatılmaktaydı. Haftanın bir günü, imparatorun şahsen adalet dağıtma günüydü. İmparatorluk, şeriatla yönetiliyordu. Ama Ekber, bu yasayı yalnızca kendisinin yorumlayabileceğine dair bir yasa çıkarttı.

Memurların atanması imparatorun tasarrufundaydı. Aileden gelen rütbeler yoktu ve bunlarla ilintili resmi görevler ve onlara tahsis edilecek araziler sık sık yeniden belirleniyordu. Avrupalı bir gözlemcinin belirttiği gibi, o dönemde en büyüklerin bile kaderleri pamuk ipliğine bağlıydı.

Zengin saray hayatı

The Strange Fate of India's Peacock Throne / Babürlerin çöküşü
1627'den 1658'e kadar tahtta kalan Şan Cihan'ın mücevherlerle süslü Tavus Kuşu Tahtı

Birbirini izleyen Moğol İmparatorlarının saraylarındaki hayatın şaşaası Avrupalı ziyaretçileri hayrete düşürecek düzeydeydi. İngiliz Büyükelçisi Sir Thomas Roe, Cihangir'in bir gece konakladığı kampın çapının 32 km olduğunu ve hizmetinde 3000 kişi bulunduğunu kaydetmiştir. 5000 kişiden oluşan bir harem devralmış olan Cihangir, 100 ressamı resmen işe almıştı ve sürek avlarında 50000'den fazla asker kullanıyordu.

Şah Cihan'ın Tac Mahal'ini inşa etmek 20000 kişinin 20'den fazla yılını almıştır. Bina 40 milyon rupiye mal olmuştu ve bu bütün bir orduyu, iki yıl boyunca önemli bir sefere göndermenin bedeline eşdeğer bir tutardı.

Babürlü saray hayatının ihtişamının altında fetih seferlerini ve savurgan inşaat planlarını finanse edebilmek için 400000 köyden nakit veya zorunlu çalışma şekliyle toplanan acımasız bir arazi vergisi toplama şekli vardı.

Ama bu sermaye fazlası her zaman mevcut olmuyordu. Kudretli Ekber her biri birbirinden yıkıcı 30'dan fazla isyanı bastırmak zorunda kaldı. Cihangir'ın hükümdarlığı sırasında büyük bir veba salgını nüfusun üçte birini yok etti. Şah Cihan'ın tahta geçişini öyle bir kıtlık izledi ki, Hollandalı ziyaretçilerin tencerelerde insan elleri ve ortalıkta açıkça satılan insan etleri gördükleri anlatılmıştır.

Yine de, ekilmemiş çok fazla toprak vardı. Silah ve takı yapımı dışında teknoloji durağandı ve patates, tütün, kaşu ve ananas gibi dönemin yeni ürünleri Portekizler tarafından İmparatora sunuluyordu. Kahve, karabiber ve çividin temel ihraç maddeleri haline gelmesiyse, yönetimin gayretinden çok, Avrupalı maceraperestlerin girişimciliği sayesinde olmuştur.

Babürlerin çöküşü dönemi

Babürlerin çöküşü / An official of the British East India Company riding on an elephant, end of 18th century. Artist: Werner Forman
XVIII. yüzyılda, Doğu Hindistan Kumpanyası'nın bir ileri geleni filin üstünde seyahat ediyor.

Evrengzip'in hükümdarlığı yaklaşık yarım yüzyıl sürdü. Ancak dönemin bitmek bilmeyen seferleri hazineyi tamamen boşaltmıştı ve Marathalar, Racputlar ve Sihler gibi sınır haklarının isyanlarına neden oldu,

Evrevgzip'in hükümdarlık süresinin uzunluğu yüzünde, halefi yerine geçtiğinde yaşlı bir adamdı ve yalnızca beş yıl hüküm sürdü. Böylece zayıflayan imparatorluk daha güçlü komşuların saldırısına açık hale geldi. 1739'da İran hükümdarı Nadir Şah, Delhi'yi yağmaladı ve mücevherlerle süslü Tavus Kuşu Tahtı kalldırıp götürdü.

Yüzyıl içinde Bengal, Gucerat, Sind gibi bölgeler bağımsız krallıklar kurmak için ayrıldılar. Buna karşılık, XVII. Yüzyılda ticaret amacıyla Hindistan'a gelen ve bu siyasi boşlukta, orduların düzenli silahlı gücü sayesinde çıkarlarına ulaşma gücüne sahip olan İngilizlerin egemenliğine girdiler.

1803'de, sadece görünüşte hükümdar olan Şah II. Alem, İngiliz Doğu Hindistan Kumpanyası'ndan emekli oldu. 1857'deki büyük ayaklanma sırasında asiler, şaşkınlık içindeki Şah II. Bahadır'ı ayaklanmanın sözde önderi olarak tutukladılar. Ayaklanma bastırılıp Şahın tahttan indirilmesi ve sürgüne gönderilmesiyle, Babür'ün kurduğu hanedan toz duman oldu.

Moğol hakimiyetinden günümüze ulaşanlar

Shah  Jahangir
Şah Cihangir

Gerçek Moğol gücü yaklaşık iki yüzyıl sürmüştür. Bu süre içinde imparatorluğun seçkinleri, gücünün azalmasına rağmen ayakta kalan çok seçkin bir kültür geliştirmiştir. Farsça, devletin ve ayrıcalıklıların dili olarak belirlenmiş, İngiliz hakimiyetine kadar da öyle devam etmiştir. Dar pantolon ve bedene iyice oturup belden aşağı hafifçe bollaşan ceketten oluşan İranlı Safevi sarayının resmi giysisi, bağımsız Hindistan'ın ilk Başbakanı Pandit Nehru tarafından da "Hint milli giyisisi" olarak giyilmiştir. İmparatorların önüne konan baharatlı yiyeckler, basitleştirilmiş halleriyle Hint lokantalarının standrt lezzetlerini oluşturmuştur. İmparatorluğun himayesinde gelişen bahçe tasarımı, müzik, mimari ve resim, günümüz turizm endüstrisinin de sermayesini oluşturmaktadır. Moğol bahçıvanları tarafından Orta Asya'dan getirilen meyve, çiçek ve ağaçlar hala Hindistan'ın doğal manzarasının birer parçasıdır,

İmparatorun sınırsız gücü, Delhi'nin devasa Kırmızı Kale'sinde(Lal Kila) ve göl kıyısındaki Srinagar bahçelerinin zarafetinde hala hatırlanmaktadır. Ancak Babürlü İmparatorları varlıklarını daha çok geçici şeylere harcamayı sevdiklerinden, sahip oldukları servetlere kıyasla geride çok az şey bırakmışlardır.

Yaşadıkları zamanlarda bile güçleri, gösterişleriyle eşdeğer olmamıştır. Ekber okullar ve yüksek okullar için ideal bir müfredat hazırlamıştı ve dul kadınların zorla yakılmasını yasaklamıştı; Müslümanlar ilkini , Hindular da ikincisini yok saydı. Bu arada nüfusunun yüzde 90'nın yaşadığı köylerde hayat, her zamanki gibi sürüyordu.

Babürlerin çöküşü: Hümayun, Ekber, Cihangir, Şah Cihan ve diğerleri yazımız burada son buldu. Daha fazla tarih içeriği için bu bağlantıyı kullanabilirsiniz: https://2ladd.com/k/tarih-kultur/

Ortalama puan: / 5. Oy sayısı:

Babür'ün Hindistan'ı ele geçirme öyküsü

Apex Legends: En iyi silahlar ve en güçlü silah komboları