Grönland köpek balığı: En uzun yaşayan (500 yıl) omurgalı hayvan

Grönland köpek balıklarının her biri İzlanda’nın soğuk sularında 300 ila 500 yıl arasında uzun bir ömür sürer

Kuzey Atlantik ve Arktik Okyanusu'nun buzlu suları dünyanın en uzun ömürlü omurgalı hayvanını barındırır: Grönland köpek balığı (Somniosus microcephalus). Bu iri köpek balığı, gurry köpek balığı, gri köpek balığı veya Gröndlanca dilinde "eqalussuaq" gibi birçok farklı isme sahiptir. Grönland köpek balığının en etkileyici yanı 300 ila 500 yıl arasında yaşaması ve İzlanda'nın ulusal yiyeceği olmasıdır: Kæstur hákarl.

Grönland köpek balığı: En uzun yaşayan omurgalı hayvan

Grönland köpek balığı
Bu korkunç köpek balıkları 300 ila 500 yıl arasında ömre sahiplerdir
  • Bilimsel adı: Somniosus microcephalus
  • Diğer isimleri: Gurry köpek balığı, gri shark, eqalussuaq
  • Ayırt edici özellikleri: Küçük gözleri, yuvarlak burnu, küçük sırt ve göğüs yüzgeci olan, büyük gri ya da kahverengi köpek balığı
  • Ortalama boyu: 6.4 m
  • Beslenme: Etçil
  • Ömrü: 300 ila 500 yıl
  • Habitat: Kuzey Atlantik ve Arktik Okyanusu
  • Korunma durumu: Neredeyse tehdit altında
  • Alem: Animalia
  • Şube: Chordata (Kordalılar)
  • Sınıf: Chondrichthyes (Kıkırdaklı balıklar)
  • Takım: Squaliformes
  • Familya: Somniosidae
  • İlginç bilgi: İzlanda için ulusal bir yemek kaynağı olmasına rağmen dünyaca ünlü şef Anthony Bourdain, kæstur hákarl için yediği "en iğrenç şey" demiştir.

Grönland köpek balıkları boyutlarıyla büyük beyaz köpek balıklarına benzerdir. Görünüşleri itibariyle "sleeper shark"ı andırırlar. Ortalamada, yetişkin Grönland köpek balıkları 6,4 metre uzunluğa ve 1000 kilogram ağırlığa ulaşmaktadır. Ancak bazı örneklerde 7,3 metre ve 1400 kilogram olduklarına rastlanmıştır. Balıkların rengi griden kahverengiye doğru değişir. Bazen koyu çizgilere veya beyaz lekelere sahip olurlar. Erkekler dişilerden ufaktır.

Grönland köpek balığı
Grönland köpek balığı (Somniosus microcephalus)

Kısa, yuvarlak bir buruna, küçük solungaç açıklıklarına ve yüzgeçlere ve küçük gözlere sahip olurlar. Gövdeleri oldukça kalındır. Üst dişleri ince ve sivridir, alt dişleri ise geniş uçludur. Saldırıya geçtiğinde çenesini kullanarak avından parçalar koparır.

Dağılım

Grönland köpek balığı
Köpek balığı yalnızca soğuk sularda yaşar

Grönland köpek balığı genellikle Kuzey Atlantik Okyanusu ve Arktik Okyanusu'nda deniz seviyesinin 1200 metre altında yaşar. Dahası, yaz aylarında daha derin sulara göç eder. Bir tanesi, North Carolina'da 2200 metre derinlikte, Cape Hatteras kıyılarında gözlemlenmiştir. Bir başka hayvan ise Meksika Körfezi'nde 1749 metrede raporlanmıştır.

Beslenme

Grönland köpek balığı besin zincirinin en üstündedir; yani bir süper avcıdır (Apex predator). Bir kez yetişkinliğe ulaştıktan sonra başka hiçbir şey tarafından avlanmaz. Çoğunlukla balıklarla beslenir. Ancak hiçbir zaman avlanırken gözlemlenmemiştir. Ancak kalıntılar belgelenmiştir. Yiyecek bulamadığında ren geyiği, sığın, at, kutup ayıları ve fok balıklarını avlamaktadır.

Adaptasyonlar

Fok balıklarıyla beslendiğine dair izlere rastlanmasına karşın araştırmacılar onları nasıl avladığını öğrenememiştir. Soğuk suda yaşadığından son derece düşük bir metabolik hıza sahiptir. Metabolizma hızı o kadar düşüktür ki, bu boyuttaki herhangi bir balık arasında en yavaş yüzücüdür. Bu yüzden fokları yakalayamaz; bilim adamları onları uyurken avladıklarını düşünür.

Düşük metabolizma oranı yavaş büyüme hızı anlamına gelir. Bu da onlara inanılmaz uzun bir ömür sağlar. Köpek balıkları kemiklerden ziyade kıkırdaklı iskeletlere sahip olduğundan, yaş tespiti yapmak özel bir teknik gerektirir. 2016 yılına ait bir çalışmada, hedef dışı avlanma ile yakalanan köpek balıklarının göz merceklerindeki kristallerde radyokarbon yaş tespiti yapılmıştır.

Bilim adamları, 120 yıl artan azalan şekilde, en yaşlılarının 392 yaşında olduğunu bulmuştur. Bu veriler ile Grönland köpek balıklarının en az 300 ila 500 yıl yaşadığı ve onların dünyanın en uzun ömürlü omurgalı hayvanı olduğu sonucuna varılmıştır.

Grönland köpek balıklarının sahip olduğu biyokimya onların aşırı soğuklara ve yüksek basınçlara dayanabilmesi sağlıyor. Bu adaptasyonda, köpek balığının kanında üç tür hemoglobin bulunuyor ve bu da balığın farklı seviyelerdeki basınçlarda oksijen solumaya devam etmesini sağlıyor. Köpek balığının idrar gibi koktuğu söylenir. Bunun nedeni dokularında bulunan yüksek seviyede üre ve trimetilamin N-oksittir (TMAO). Bu azotlu bileşikler atık ürünlerdir. Köpek balığı suya batmamak ve homeostazi seviyesini dengede tutmak için bunları kullanır.

Grönland köpek balıklarının hemen hepsi kördür. Fakat bunun sebebi gözlerinin küçüklüğü değildir. Kopepodlar hayvanın gözlerinde koloni kurar ve bu da görüşünü engeller. Kopepodlar ile köpek balığının karşılıklı bir ilişkisi olduğu düşünülür. Bu kabukluların, biyolüminesans yaparak avları köpek balığının üzerine çektiği teorisi öne sürülür.

Üreme

Grönland köpek balığının üremesi ile ilgili pek şey bilinmektedir. Dişi, ovovivipardır ve her seferinde yaklaşık 10 yavru doğurur. Yeni doğan yavruların boyu 38 ila 42 santimetre arasında olur. Hayvanın yavaş büyüme hızına dayanarak, bilim adamları bir köpek balığının cinsel olgunluğa ulaşmasının yaklaşık 150 yıl sürdüğünü öngörür.

Grönland köpek balıkları ve insanlar

kurutulan Hákarl eti izlanda
İzlanda'da, kurumaya bırakılan Hákarl'lar

Grönland köpek balığının eti yüksek TMAO konsantrasyonu nedeniyle toksik yani zehirlidir. TMAO metabolize ediliğinde trimetilamine dönüşür ve potansiyel olarak zehir yayar. Ancak İzlanda'da bu balığın etinin çok lezzetli olduğu düşünülür. Etler kurutma, tekrar tekrar kaynatma veya fermantasyon yoluyla zehirden arındırılır (detoksifiye).

Bir Grönland köpek balığının bir insanı öldürüp yemesi işten bile değildir. Ancak bununla ilgili doğrulanmış herhangi bir vaka yoktur. Sebebi ise muhtemelen köpek balığının aşırı soğuk suda yaşaması ve bu yüzden insanlarla etkileşime girme şansının çok düşük olmasıdır.

Korunma durumu

Grönland köpek balığı, IUCN Kırmızı Listesi'nde "tehdit altında" nitelendirilir. Popülasyonun eğilimi ve hayatta kalan yetişkinlerin sayısı bilinmez. Türler hala özel Arktik yemekleri için kasıtlı olarak avlanmaktadır. Geçmişte, Grönland köpek balıkları, karaciğer yağları için sıkça yakalanırdı ve balıkçılar diğer balıkları avladıkları için öldürürdü. Hayvanlar o kadar yavaş büyür ve ürerler ki yaralarını iyileştirmek için zaman bulamazlar. Aşırı avlanma ve iklim değişikliği de bu canlılara zarar vermektedir.

Grönland köpek balığı: En uzun yaşayan (500 yıl) omurgalı hayvan yazımız burada son buldu. Daha fazla içerik için bu bağlantıyı takip edebilirsiniz: https://2ladd.com/k/yeryuzu-tabiat/

Ortalama puan: / 5. Oy sayısı: