Kategoriler
Bilim & İnsan

Güneş Sistemi nedir? Gezegenleri, başlangıcı ve özellikleri

Abone Ol 

Güneş Sistemi, Samanyolu Galaksisi'ndeki çok küçük bir sistemdir. Güneş'in, gezegenlerin ve insanlığın evinin bulunduğu yer burası. Gezegenler, uydular, kuyruklu yıldızlar, Güneş ve halkalı dünyalar bu sistem içerisinde toplanmış durumda. İnsanlığın doğuşundan bu yana gökyüzünü izliyoruz. Daha önce gözlemlediğimiz birçok nesnenin şimdi uzay araçlarıyla yanına yaklaşmaya başladık.

Güneş Sistemi

İnsanlar teleskopla gökyüzüne bakmaya başlamadan önce gördükleri her şeyin birer yıldız olduğuna inanıyordu. Güneş'in etrafında dönen organize bir sistem düşüncesi henüz yoktu. Parlayan bu nesnelerin tanrılar ya da insanüstü varlıklar olduğuna inanıldı. Hareketlerinin insan yaşamları üzerinde etki sahibi olduğu düşünüldü. Bilimsel gözlemlerdeki gelişmeler ile bu fikirler geride kaldı.

Güneş Sistemi
Asteroit Kuşağı, cüce gezegenler ve sistemin en dışındaki Kuiper Kuşağı

Keşiflerin başlangıcı

Galileo Galilei bir gezegene teleskopla bakan ilk astronom olmuştur. Galileo'nun gözlemleri Dünya'nın her şeyin merkezinde olduğu düşüncesini değiştirdi. İnsanlığın uzaydaki yerini anlamasını sağladı. Bu gelişmenin ardından birçok erkek ve kadın astronom gezegenleri, onları çevreleyen uyduları, gök taşlarını ve kuyruklu yıldızları bilimsel yöntemlerle gözlemlemeye başladı. Günümüzde Güneş Sistemi büyük ölçüde uzay araçları tarafından izleniyor.

Peki gezegen bilimciler ve astronomlar bugüne kadar Güneş Sistemi hakkında neler öğrendi?

Güneş Sistemi'nin özellikleri

Güneş Sistemi maceramız Güneş'in kendisiyle başlıyor. Güneş tüm sistemin kütlesinin yüzde 99.8'ini oluşturmakta. Ondan sonra gelen Jüpiter gezegeni ikinci en büyük nesne ve geri kalan gezegenlerin toplam kütlesinden 2.5 kat daha ağır.

Güneş Sistemi gezegenleri

Güneş Sistemi'nde Güneş'e en yakın dört gezegen Merkür, Venüs, Dünya ve Mars'tır. Merkür kraterli ve küçük olmasıyla biliniyor. Venüs ise bulutlarla çevrilidir ve bu nedenle Dünya'nın İkizi adı verilir. Dünya sulak ve ılımanken Mars kızıllığıyla tanınıyor. Bu dört gezegene kayalık ya da karasal gezegenler denilmektedir ve en büyüğü Dünya'dır.

Halkalı Satürn, Jüpiter, mavi Uranüs ve Güneş'e en uzak gezegen Neptün "gaz devleri" olarak biliniyor. Uranüs ve Neptün o kadar soğuk ki neredeyse baştan sona buzla kaplıdır ve "buz devleri" adını alırlar.

Cüce gezegenler

Güneş Sistemi'nde beş cüce gezegen var. Bunlar Eris, Makemake, Haumea, Ceres ve Plüton olarak sıralanıyor. Güneş Sistemi'nin biraz dışında bir ya da iki cüce gezegen daha olduğu düşünülüyor ancak henüz detaylı resimleri alınamadı. Plüton, New Horizons misyonu adı altında 14 Temmuz 2015'te keşfedildi. O zamandan beri "2014 MU69" adında başka bir gezegene doğru yaklaşıyor.

Güneş Sistemi uyduları
Jüpiter'in uydusu Gaynmede en büyüğü olarak biliniyor

Güneş Sistemi kuşakları

Güneş Sistemi'nin en ucundaki Neptün geçildiğinde karşımıza en az 200 cüce gezegen daha çıkıyor. Bu bölgeye Kuiper Kuşağı denilmektedir. Güneş'e çok uzak olduğundan içindeki her şeyin buzlu ya da donmuş olduğu düşünülüyor. Oort Bulutu, Güneş Sistemi'nin en dış bölgesindedir. Burada geniş gezegenler bulunmuyor. Çok sayıda donmuş nesne ile dolu ve bu nesneler Güneş'e yakın geçerken kuyruklu yıldız oluyorlar.

Mars ile Jüpiter arasında kalan alana Asteroit Kuşağı deniliyor. Çok sayıda kaya parçasına sahip ve bazıları şehir büyüklüğüne ulaşmakta. Gezegenler meydana gelirken, geriye kalan artıklar olduğuna inanılıyor.

Uyduları

Güneş Sistemi'nde çok sayıda uydu var. Sistemde bulunan sekiz gezegen arasında uydusu olmayan gezegenler Merkür ve Venüs'tür. Dünya'nın bir, Mars'ın iki, Neptün, Uranus, Satürn ve Jüpiter'in ise düzinelerce var. Güneş Sistemi dışındaki donmuş uyduların iç kısımları sulu okyanuslarla doludur.

Halkaları

Halkalı gezegenler Uranüs, Neptün, Satürn ve Jüpiter'dir. Ancak astronomlar Chariklo asteroti ile Haumea cüce gezegenin etrafında da halkalar olduğunu keşfettiler. Bu halka Haumea'da çok daha seyrek.

Güneş Sistemi ne zaman oluştu?

Güneş Sistemi hakkında öğrendiğimiz bilgiler Güneş'in ve gezegenlerin nasıl ortaya çıktığını ve geliştiğini anlamamızı sağladı. Her şey 4.5 milyar yıl önce meydana getirilmeye başlandı. Bugün uzayda gördüğümüz cisimler gaz ve toz bulutundan yapılmıştır. Sonuç olarak ortaya Güneş ve onun etrafında dönen gezegenler çıkmıştır. Yıldız ve gezegenlerin doğumundan artakalanların kuyruklu yıldızları ve gök taşlarını oluşturduğuna inanılıyor.

Her yıldız gibi Güneş de ölecek. Bundan 5 milyar yıl sonra Güneş yaşlanarak genişlemeye başlayacak ve Dünya gibi yakınında bulunan nesneleri yutacak. Ardından kendi içine çökerek küçülecek ve neredeyse yok olacak. Yıldızların doğumunu ve ölümünü anlattığımız buradaki yazımıza göz atabilirsiniz.

Gezegenlerin birbirlerinden uzaklıkları

Gezegenler arasındaki mesafe eliptik yörüngeleri nedeniyle değişkendir. Aşağıdaki tabloda sekiz gezegen ve aralarındaki ortalama mesafe gösteriliyor. "AU" astronomik birim demek ve Güneş'ten Dünya'ya olan mesafeye işaret ediyor. 1 AU, 149.600.000 km'dir.

Gezegenler Uzaklıkları
Merkür – Venüs0.34 AU veya 50.290.000 KM
Merkür – Dünya0.61 AU veya 91.691.000 KM
Merkür – Mars1.14 AU veya 170.030.000 KM
Merkür – Jüpite4.82 AU veya 720.420.000 KM
Merkür – Satürn9.14 AU veya 1.366.690.000 KM
Merkür – Uranüs18.82 AU veya 2.815.640.000 KM
Merkür – Neptün29.70 AU veya 4.443.090.000 KM
Venüs – Dünya0.28 AU veya 41.400.000 KM
Venüs – Mars0.8 AU veya 119.740.000 KM
Venüs – Jüpiter4.48 AU veya 670.130.000 KM
Venüs – Satürn8.80 AU veya 1.316.400.000 KM
Venüs – Uranüs18.49 AU veya 2.765.350.000 KM
Venüs – Neptün29.37 AU veya 4.392.800.000 KM
Dünya – Mars0.52 AU veya 78.340.000 KM
Dünya – Jüpiter4.2 AU veya 628.730.000 KM
Dünya – Satürn8.52 AU veya 1.275.000.000 KM
Dünya – Uranüs18.21 AU veya 2.723.950.000 KM
Dünya – Neptün29.09 AU veya 4.351.400.000 KM
Mars – Jüpiter3.68 AU veya 550.390.000 KM
Mars – Satürn7.99 AU veya 1.196.660.000 KM
Mars – Uranüs17.69 AU veya 2.645.610.000
Mars – Neptün28.56 AU veya 4.273.060.000
Jüpiter – Satürn4.32 AU veya 646.270.000 KM
Jüpiter – Uranüs14.01 AU veya 2.095.220.000 KM
Jüpiter – Neptün24.89 AU veya 3.722.670.000 KM
Jüpiter – Uranüs9.7 AU veya 1.448.950.000 KM
Satürn – Neptün20.57 AU veya 3.076.400.000 KM
Uranüs – Neptün10.88 AU veya 1.627.450.000 KM

Güneş Sistemi'nin tarihçesi, gezegenleri, kökeni ve gelişimi yazımız burada son buldu. Daha fazla içerik için bu bağlantıyı takip edebilirsiniz: https://2ladd.com/k/bilim-teknoloji/