Kategoriler
Tarih & Kültür

I. Dünya Savaşı ve Avusturya-Macaristan veliahtının öldürülmesi

Birinci Dünya Savaşı nasıl başladı? Hepimiz Avusturya – Macaristan tahtının varisinin uğradığı suikast hakkında bilgi sahibiyiz. Şimdi bu yazıda tüm detaylarıyla neden bir Sırp'ın Franz Ferdinand'ı karısıyla beraber öldürerek, dünyayı savaşa sürüklediğini anlatacağız.

Avusturya – Macaristan tahtının varisi Arşidük Franz Ferdinand ile karısı Düşes Sophie von Hohenburg'u taşıyan Borna-Hersek eyaletinin başkenti Saraybosna istasyonunda durduğunda ılık sabah güneşi pırıl pırıl parlıyordu. Aşırı milliyetçi örgütlerin onu öldürmek için suikast planları hazırladıkları doğrultusundaki birçok uyarıya karşın, Arşidük, İmparatorluk ile eyalet arasındaki bağları güçlendireceğini umduğu bu resmi ziyareti gerçekleştirmekte diretmişti.

İlk deneme; bombalı saldırı

28 Haziran 1914 pazar sabahı yaklaşık 09:45'te, Arşidük ile eşi trenden indiklerinde eyalet valisi General Oskar Potiorek tarafından karşılanıp selamlandılar. Altı otomobilden oluşan bir konvoy, soylu ziyaretçileri Belediye Sarayı'ndaki bir kabul törenine götürmek için bekliyordu.

Arşidük Franz Ferdinand ve Düşes Sophie, görebilmek ve görülebilmek için üstü açık bir otomobile bindirildiler. Arşidük, lacivert – siyah general üniformasıyla ve yeşil tüylü miğferiyle çok heybetliydi. Düşes de, kırmızı kuşaklı beyaz ipek elbisesi ve pırıl pırıl beyaz şapkasıyla aynı derecede göz alıcıydı. Konvoy bir yanında Miljacka Irmağı, öte yanında sıra sıra birbirine bitişik binalardaki dükkanlar ve kimilerinin pencerelerinde Franz Ferdinand'ın resimleri asılı evlerin bulunduğu uzun ve dar bir sokak olan Appel rıhtımında ilerliyordu.

İLGİLİ:  1948 Berlin Ablukası – Soğuk Savaş, Berlin Duvarı ve bölünmüş kent

XX. yüzyılın başlarında Bosna'da yaşayan gençlerin çoğu Avusturya'yı, parçası oldukları imparatorluğun merkezi gibi değil, Bosna'yı zorla egemenliği altında tutan bir yabancı güç gibi görüyordu. Avusturya – Macaristan Veliahtı Franz Ferdinand ile 83 yaşındaki amcası İmparator I. Franz Joseph'e de, bir zamanlar parçası olduğu komşu Sırbistan eyaletiyle birleşmesine izin vermek yerine Bosna'yı Habsburg yönetimi altında tuttukları için, kalpsiz zorbalar gözüyle bakılıyordu.

Çocuk militanlar

Arşidük Franz Ferdinand ile karısı için tasarlanmış, konuşmalarla ve törenlerle dolu uzun gün, 65 dakika sonra ölümle birdenbire kesilmişti.
Arşidük Franz Ferdinand ile karısı için tasarlanmış, konuşmalarla ve törenlerle dolu uzun gün, 65 dakika sonra ölümle birdenbire kesilmişti.

Kara El adı verilen gizli milliyetçi derneğin silah temin ettiği Genç Bosna Örgütü üyesi altı genç, ceplerinde bombalar ve çeşitli silahlar, konvoyun geçeceği yol boyunca dizilen kalabalık içinde yer almışlardı. Yirmi yaşında bile yoktular, ama kararlıydılar. Saat 10:00'u biraz geçe, konvoy Cumurija Köprüsü'nü aşarken Nedeljko Cabrinoviç adında uzun boylu bir delikanlı birden öne fırladı, kuşağından çekip aldığı bir bombayı Arşidük'ün otomobiline doğru savurdu. Bomba otomobilin içi yerine, katlanmış tentesine düşüp oradan yola sıçradı. Arkadan gelen arabanın tekerlekleri arasında kadar yuvarlandı ve büyük bir gürültüyle patladı. Bir anda yaralıların acı dolu çığlıklar yükseldi. Franz Ferdinand, derhal şoföre durmasını söyledi ve kendisine eşlik eden General Potiorek ile Yarbay Kont Franz Harrach'ı, yaralananların kim olduklarını öğrenmeleri için gönderdi. Diğer arabadaki iki subay kanlar içindeydi; biri başından yaralanmıştı, durumu ağırdı ve çevreye saçılan parçalar kalabalıktan 20 kadar seyirciye isabet etmişti.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1725–1731/ Viyana Antlaşması, St. Petersburg Bilimler Akademisi, Çin'de afyon bağımlılığı

Yaralanan yaverlerinin sağlık görevlileri tarafından yakındaki bir sağlık merkezine götürülmesi üzerine Arşidük, şoföre devam etmesini söyledi. Otomobil rıhtım boyunca hızlanırken, Düşes Sophie bir şarapnel parçasının boynunu sıyırıp geçmiş olduğunu fark etti. Bunun dışında hiçbir şeyi yoktu.

Konvoy Belediye Sarayı'na ulaştığında, Franz Ferdinand'ın öfkesi dinmemişti. Formaliteleri kısa keserek yaralanan ve yakındaki bir askeri hastaneye götürüldüğünü öğrendiği yaverlerinin birini ziyarete gitmeye karar verdi.

Saraybosna'ya dostluk ziyaretine geldim, biri bana bomba atıyor, ne kadar çirkin bir şey!

Arşidük Franz Ferdinand

İkinci deneme; silahlı saldırı

Gavrilo Princip beş kişinin ihanet ve cinayetten yargıladıkları duruşmadan baş sanıktı. Yaşları küçük olduğundan Princip ile Kabrinoviç ölüm cezası almaktan kurtuldu. Nisan 1918'de hastanede veremden öldüğünde 23 yaşındaydı.
Gavrilo Princip beş kişinin ihanet ve cinayetten yargıladıkları duruşmadan baş sanıktı. Yaşları küçük olduğundan Princip ile Kabrinoviç ölüm cezası almaktan kurtuldu. Nisan 1918'de hastanede veremden öldüğünde 23 yaşındaydı.

Düşes, kocasıyla birlikte gitmek için diretti ve gene otomobilin arkasında, onun yanına oturdu. General Potiorek de, önce olduğu gibi Arşidük'ün önüne, katlanır koltuğa oturdu; Kont Harrach ise sürücünün yanına geçeceği yerde, otomobilin sol tarafındaki basamağa dikilerek bedeniyle Arşidük'e siper oldu.

Hızla giden arabalar gerisin geri dönüp, Appel rıhtımını geçtiler, Lateiner Köprüsü'ne geldiklerinde öndeki iki otomobil sağa, Arşidük ve yanındakileri o gün öğleden sonra görmeye niyetlendikleri katedrale döndü. Arşidük'ün sürücüsü de tam köşeyi dönmeye hazırlanırken, General Potiorek, yanlış yöne gittiğini söyledi. Sürücü, geri gitmek için arabayı sert bir frenle durdurdu. Bu karışıklıkta kimse köprünün oralarda dolanan siyah saçlı gence dikkat etmemişti. 19 yaşındaki Gavrillo Princip, hala Arşidük'ü kollayan altı örgüt üyesinden biriydi.

İLGİLİ:  Somme Muharebesi: Batı Cephesi'nde asker kıyımı

Princip hızla tabancasını çekti ve doğrulttu. Yakınındaki bir polis delikanlının kolundan yakalamaya kalkıştıysa da suikastçılardan bir başkası tarafından dizinden tekmelendi. Princip yürüyüp duraklayan arabanın arkasına yaklaştı ve birkaç el ateş ettikten sonra polis tarafından yakalandı. İlk kurşun Arşidük'ü ensesinden vurmuş, boyun damarını delmişti. İkinci kurşun da Düşes'in midesine isabet etmişti.

Sophie önce vurulduğunu anlayamadı. Kocasının ağzından kan fışkırdığını ve Kont Harrach'ın mendilini yaraya bastığını gördü. Sonra, başı Franz Ferdinand'ın kucağında, olduğu yere yığıldı. Arşidük, "Sophie, Sophie ölmeyin" diye yakardı. "Çocuklarımız için yaşayın." Sonra kendinden geçti. Araba hemen valinin konutuna götürüldü. Doktorlar çağrıldı, ama soylu çifti kurtarmak için yapılabilecek hiçbir şey yoktu.

Ertesi sabah arşidük ile düşesin naaşları asker eşliğinde tren garına götürüldü, oradan kraliyet treni onları Viyana'ya geri getirdi. Bu saldırı Avrupa'nın Birinci Dünya Savaşı sürecine girmesine neden oldu.

Birinci Dünya Savaşı nasıl başladı? Veliahtın uğradığı suikast yazımız burada son buldu. Benzer içerikler için: https://2ladd.com/k/tarih-kultur/

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.