in

I. Petro ile Rusya'nın modernleşme süreci

Petro

Deli Petro veya I. Petro ile ilgili St. Petersburg'u inşa ettirme Avrupalaşma hikayesini konu alan bir yazı hazırlamıştık. Buraya tıklayarak okuyabilirsiniz. Yazımızın bu bölümünde Rusya'nın geri kalmışlığını ve I. Petro'nun ülkesini bu süreçten kurtarma hamlelerinin detaylarını okuyacaksınız.

Rusya nasıl geri kalmıştı?

Petro sakalı Rusya'nın geri kalmışlığının bir işareti olarak görüyordu ve yasaklamıştı
Petro sakalı Rusya'nın geri kalmışlığının bir işareti olarak görüyordu ve yasaklamıştı

Rusya, Avrupa ülkelerinden çok farklı bir gelişim yaşamıştı. Bir köylüler ülkesi olarak gerçek bir derebeylik düzeninden bile geçmemiş, 500 yıl önceki Moğol istilalarının ardından, uçsuz bucaksız ülkenin dört bir yanında zorbaca düzenler süregelmiştir. Kendisini Bizans İmparatorluğu'nun mirasçısı ve "Üçüncü Roma" olarak gören Rusya'da tek doğal eğitim kaynağı, dindarlık ve kutsallığı vurgulayıp, bilime güvenmeyen, her türlü yeniliğe şiddetle karşı çıkan Ortodoks Kilisesi'ydi. Üstelik Rusya'nın coğrafi konumu, Avrupa'nın doğusundaki Polonya ve Litvanya gibi ülkelerin aksine, Batı Avrupa'yla temas halinde olmasına izin vermiyordu. XVII. yüzyılın sonlarında Arhangelsk limanı yoluyla Batı Avrupa ile Beyaz Deniz üzerinden az da olsa ticaret başlamıştı. Rusya'nın satacak üretimi olmadığından, bu ticaret daha çok Batı'dan silah ve lüks mal alma şeklindeydi. Ülkeye dışarıdan gelen ziyaretçilerin tutmuş oldukları notlara göre Venedik'teki tek bir dükkanda, Moskova'daki bir caddede bulunan dükkanların tümünden daha fazla satın alınacak mal bulunabiliyordu.

Rusya'da o zamana kadar gerçekten kent adını alabilecek yerleşimler yoktu, kent burjuvazisi oluşmamıştı, zanaatkarlar pek azdı. Ülkenin ekonomisine, milyonlarca kölesi olan büyük toprak sahibi aileler hakimdi. Serflerin kölelik durumu 1649 yılında yapılmış bir kanunla belirlenmişti. Böylece Korkunç İvan'la (1,2) başlamış ola toprağa bağlı kölelik kurumu tekrar güçlendirilmiş oluyordu. İvan seçkin bir soylu grubuna toprak vermiş ve böylece Rusya'yı demir yumrukla yönetirken, bu yeni toprak sahiplerinin bağlılığından güç almış, onlar da kendi toprakları üzerinde yaşayan köylülerin hizmetinden yararlanmıştı.

İLGİLİ:  Avrupa tarihinde önemli olaylar / 1900 – 2000 yılları

Kültürel açıdan, Batı etkisi sızmaya başlamışsa da, bu gelişme çok yavaştı. 1672 yılında Latince ve Lehçe eserlerin dolaşımı ve yabancı kitapların ithali yasaklandı. Romanov hanedanı yalnızca ordunun yeniden organizasyonu esnasında samimiyetle modernleşmeye çalıştı. Bu amaçla Alman uzmanlardan yararlndı ve Rusya'ya çağrılan Hollandalı mühendislerden top üretmek üzere dökümhaneler inşa etmelerini istedi.

I. Petro Batı Avrupa'ya neden gitti?

Büyük Petro donanmasını geliştirmek için gemi yapımcılığını öğrenmek amacıyla Avrupa'ya gitti
Büyük Petro donanmasını geliştirmek için gemi yapımcılığını öğrenmek amacıyla Avrupa'ya gitti

Çar Petro duvar örmeyi, döküm yapmayı, ağaç işlemeyi öğrendiği, matematik, balistik ve istihkam gibi konularla tanıştığı Moskova'nın Alman mahallesinde yetişmişti. Devletin yönetimini el aldıktan kısa bir süre sonra, soyluları çok şaşırtan bir şekilde dış ülkeleri gezme planını açıkladı. "Büyük Elçilik" görevlisi 250 kişiyle birlikte seyahat ederken kimliğini gizleyerek "Petro Mihailov" takma adını kullandı; bu da 2,10 metrelik boyuyla hiç de kolay değildi. Petro Mihailov her yerde notlar aldı ve durmaksızın sorular sordu. Riga'da kendisi ve arkadaşları tahkimatlarda ayrıntılı ölçümler yaptıklarından, casus olmalarından şüphelenildi.

I. Petro Königsberg'de topçuluk konusunda dersler aldı, Zaandam ve Amsterdam'da arkadaşlarıyla birlikte tersane işçişi olarak çalıştı. Geceleriyse yorulmadan dans ediyor, gürültücü arkadaşlarıyla bol bol içiyordu. Petro doymak bilmez bir şekilde araştırıyordu, fakat bunlar sistemli çalışmalar değildi. Kendisini ayaklı bir ansiklopedi haline getirmeye çalışıyor ve böylece bazı şeyleri bilgisiz vatandaşlarının kafasına yerleştirebileceğini umuyordu. Hatta diş hekimliği uygulamalarını bile öğrenip, birçok talihsiz arkadaşının dişlerini çekmeye kalkabilecek kadar ilerleme kaydetmişti.

İLGİLİ:  Alexander von Humboldt | Öncü çevre bilimcinin hikayesi

Petro gezdiği ülkelerin saraylarını da ziyaret etti. III. William tarafından karşılandı, saray ressamı Kneller'e poz verdi ve kendisine Royal Transport adlı bir fırkateyn hediye edildi. Petro'nun gerçek amacı gemi yapımcılığını ve gemi mühendisliğini öğrenmekti. O ve arkadaşları Deptford'da John Evelyn'in evinde konakladılar. İçki içme alışkanlıkları o denli gürültülü ve kabacaydı ki, Evelyn mahvolmuş mobilyaları, paramparça olmuş lekeli perdeleri, hedef olarak kullanılan tabloları ve üzerindeki sanki bir ordugah kurulmuş gibi görünen çayırı gördüğünde dehşete düştü. Zarar 350 sterlendi.

Petro yalnızca pek çok konuda çok şey öğrenmiş olmakla kalmamış, aynı zamanda seyahatleri sırasında birçok yabancı uzmanı da işe almayı başarmıştı. Kaptanlar, mühendisler, denizciler ve hekimlerden oluşan 600'den fazla insan, Petro'nun geri kalmış ülkesini yeniden biçimlendirmesine yardım edecek olan özenle seçilmiş kişilerdi.

Deli Petro'nun yaptığı reformlar nelerdi?

Rusya'nın 1714 yılında İsveç'e karşı kazandığı Gangut zaferi Avrupa'da kadırgaların kullanıldığı son önemli savaştı / Petro
Rusya'nın 1714 yılında İsveç'e karşı kazandığı Gangut zaferi

Çar Büyük Petro sanayiyi destekledi, fakat savaş gemileri, toplar, cephane ve tekstil gibi geleneksel olarak ürünlere bağlı kaldı. Onun hükümdarlığının son günlerine doğru Rusya'nın 52 yeni demir imalathanesine dahil 200 fabrikası vardı. Böylece Rusya dünyanın en büyük demir üreticisi ve İngiltere'nin başlıca tedarikçisi oldu. Çar ayrıca ticari şirketleri destekledi, fakat sermayenin büyük kısmı, Petro'nun 1720 yılında koymuş olduğu kelle vergisinden elde edilen fonlardan sağlanıyordu.

Petro, eski soylu aileler olan boyarlar ve yeni saray mensupları dvoryantsvo'lardan meydana gelen soylu sınıfı da kendini yenilemesi için zorladı; soyluluk unvanlarına eşlik eden görevlere gönülsüzce yaklaşan dvoryantsvo'lar, buna rağmen kamu görevlerine atandılar. Petro genç soyluları pratik bir eğitim almaya ve Muhafız Alayı'nda, donanmada veya bürokraside gerçekten çalışmak zorunda kalacakları görevler almaya mecbur etti. Petro 1722 yılında kamu hizmetlerini derecelerine göre sınıflandırdı, asil olmayan kişilerin devlet hizmetine yükselebilmesine ve asalet unvanı alabilmelerine olanak tanıdı. Ailenin kökeni değil, hizmete ve yetkinliğe dayanan daha etkili bir bürokrasi oluşturuldu.

İLGİLİ:  Babürlerin çöküşü: Hümayun, Ekber, Cihangir ve diğerleri

Petro pek çok büyük projeler peşindeydi ve doğal olarak bunların bazıları başarısızlıkla sonuçlanıyordu. Sakal, bıçak bileme, tabut ve arıcılık vergileri halk arasında büyük öfkeye yol açmalarına rağmen gelirlere pek katkı sağlamadı. 1714 yılında çıkan, mirasın en büyük çocuğa kalmasını sağlayan ve bölüşülmesini yasaklayan 'ekber evlat hakkı kanunu" uzun süre kalıcı olamadı.

Fakat yaşı ilerlese de Petro'nun dinamizmi hiç azalmadı. Jülyen takvimini kabul etti, Kiril alfabesini daha basit hale getirdi, başkentte ilk Rus gazetesini ve halk tiyatrosunu kurdu, yabancı edebiyat eserlerinin tercüme edilmesini teşvik etti ve en azından üst sınıflardaki kadınların sosyal hayattan dışlanmasına karşı sert bir mücadele sürdürdü.

Petro'nun reformları ülkesini bir Batı kültürüne dönüştüremedi; fakat Rusya'nın Avrupa'da büyük bir güç olmasını ve Avrupa'dan esinlenen Batılılaşmış, kültürlü bir yönetici sınıf oluşmasını sağladı. Batı Avrupa Büyük Petro için kültürlülüğü, bu da her şeyden çok teknolojik ve askeri gelişmişliği temsil ediyordu. Rusya'nın savaşları bundan böyle yalnızca hayatta kalmak gayretiyle değil, aynı zamanda genişleme, fethetme ve Avrupa diplomasisinin "büyük oyununda" yer alma amacıyla sürdürülecekti.

Mayflower gemisi Pilgrimlerin Amerika'ya yerleşmesini sağlıyor

şeker hastalığı / diyabet / tıp 1 / tıp 2

Şeker hastalığının 3500 yıllık ilginç tarihi hikayesi