Yıldızlar ne kadar yaşar? Bir yıldızın ömrü hakkında bilgiler

Güneş’imiz 5 milyar yıl ile yalnızca ömrünün yarısında

Yıldızlar ne kadar yaşar? Evren birçok farklı yıldız türünden oluşuyor. Aynı gibi görünseler de özünde her yıldız birbirinden biraz farklıdır. Her birinin kendine özgü yaşı var ve bu yaş yıldızın kütlesine ve diğer faktörlere bağlı olarak değişiyor. İnsan ömrü yıldız ömrünün yanında bir saniyelik parıltı gibidir. Öyleyse yıldızların ömürlerini ve yaşlarını ele alalım. Şimdiden belirtelim birçoğu milyar yıl yaşar. Bugün çoğu yıldız 1 ila 10 milyar yıl yaşındadır.

Yıldızlar ne kadar yaşar?

Astronominin çalışma alanlarından biri de yıldızların nasıl öldüğünü araştırmaktır. Bu araştırmanın odak noktası ölen yıldızların galaksiyi zenginleştirmede nasıl bir rol oynadığını bulmaktır. Bu çalışmalarda tespit edilen en yaşlı yıldız (HD 140283) yaklaşık 15 milyar yıl yaşındadır.

Bir yıldızın ömrü

yıldızlar alfa centauri
Alfa Centauri (solda) ve çevresindeki yıldızlar. Bu yıldız Güneş gibi bir anakol yıldızıdır.

Bir yıldızın ölümünü anlamak için, oluşumu ve yaşamı hakkında bilgi sahibi olmamız gerekiyor. Oluşum şekli özellikle oyunun sonunu belirlemede büyük öneme sahip.

Astronomlara göre bir yıldızın çekirdeğinde nükleer füzyon başladığında yıldızın yaşamı da başlamış olur. Bu noktada kütlesi ne olursa olsun anakol yıldızıdır. Anakol, yıldızın yaşamında izlediği yollardan biri. Güneş'imiz yaklaşık 5 milyar yıldır anakol durumunda (çekirdeğindeki hidrojen atomlarını helyuma çeviriyor) ve 5 milyar yıl daha böyle devam edecek; ta ki kırmızı dev olana kadar.

Kırmızı devler

kırmızı dev yıldızlar
Kırmızı dev yıldızın uzun yaşamında geçirdiği süreçlerden biri.

Anakol süreci bir yıldızın tüm ömrünü kapsamaz. Yıldızın ilk varoluşunda izlediği bir segmenttir ve hatta bazı yıldızların ömürlerinin nispeten kısa bir kısmını ele alır.

Yıldız, çekirdeği içindeki tüm hidrojen yakıtını tükettiğinde anakoldan kırmızı dev haline geçer. Kütlesine bağlı olarak ya bir beyaz cüce ya bir nötron yıldızı ya da kendi içine çökerek kara delik olur. En yakın komşularımızdan biri Betelgeuse şu anda kırmızı dev evresinde ve gelecek bir milyon yıl içinde süpernovaya dönüşmesi bekleniyor. Kozmik zamanda bu süre pratik olarak "yarın"dır.

Beyaz cüceler ve Güneş gibi yıldızların sonu

beyaz cüceler ve yıldızlar
Bazı yıldızlar kütlelerini komşularına kaptırır, tıpkı bu yıldızın yaptığı gibi. Dolayısıyla ölümü hızlanır.

Güneş'imiz gibi düşük kütleli yıldızlar hayatlarının sonuna geldiğinde kırmızı dev aşamasına geçerler. Bu biraz dengesiz bir aşama. Bir yandan yer çekimi her şeyi içine çekmek isterken diğer yandan çekirdekteki ısı ve basınç her şeyi dışarı atmaya çalışır. Bu ikisi dengelendiğinde “hidrostatik denge”ye geçilir.

Yıldız yaşlandıkça, çekirdeğinden dışarı yayılan radyasyon yer çekimine galip gelir ve bu da yıldızın uzayda giderek daha uzağa ve uzağa genişlemesini sağlar. Tüm genişlemenin ardından geriye yalnızca yıldızın çekirdeği kalır.

Bu yanan parlak karbon "topuna" beyaz cüce denir ve çoğu zaman "yıldız" olarak nitelendirilse de aslında yıldız değiller. Çünkü artık çekirdeklerinde nükleer füzyon gerçekleşmez. Beyaz cüceler tıpkı kara delik veya nötron yıldızı gibi yıldız kalıntılarıdır. Güneş'imiz de birkaç milyar yıl içinde böyle bir şeye dönüşecek.

Nötron yıldızları

Nötron yıldızları

Nötron yıldızı da bir kalıntı. Büyük yıldızlar hayatlarının sonuna ulaştığında süpernova patlamasına maruz kalıyor. Patlamadan sonra yıldızın tüm dış katmanları önce çekirdeğe düşüyor ve sonra "geri tepme" olarak adlandırılan süreçle dışarı fırlatılıyor. Materyaller uzaya fırlatıldığında geride inanılmaz derecede yoğun bir çekirdek kalır.

Eğer çekirdek yeterince yoğun hale gelirse nötron olur. İçi nötron yıldızı ile dolu avuç büyüklüğündeki bir konserve Ay'la aynı kütlededir. Evrende nötron yıldızlarından daha yoğun olduğu bilinen tek nesne kara deliktir.

Kara delikler

Kara delikler
M87 galaksisinin ortasındaki bu kara delik, içindeki materyalleri dışarı atıyor. Bu tür süper kütleli kara delikler, Güneş'ten birkaç kat daha ağırdır. Yıldız kütleli kara delikler bundan çok daha küçük olur.

Kara deliklerin oluşumu biraz daha farklı. Büyük yer çekimleri kendi üzerlerine çökmelerine neden oluyor. Anakol döngüsünün sonuna ulaşan yıldız, yaşadığı süpernovanın ardından uzaya dağılıyor ve geride sadece çekirdeği kalıyor. Çekirdek o kadar yoğun ve o kadar sıkışık oluyor ki nötron yıldızından bile daha yoğun hale geliyor. Sonuçta ortaya çıkan nesnenin sahip olduğu yer çekimi kuvveti ışığı dahi içine çekiyor.

Yıldızlar ne kadar yaşar? Bir yıldızın ömrü hakkında bilgiler yazımız burada son buldu. Bu kategorideki diğer yazılar için bu bağlantıyı kullanabilirsiniz: https://2ladd.com/k/bilim-teknoloji/