Kategoriler
Tarih & Kültür

Yüz yıl Savaşları İngilizleri Fransa'dan çıkarıyor

Yüz yıl Savaşları hakkında içinde Jeanne d'Arc'ın da yer aldığı bir yazı hazırladık. 1066 Hastings Çarpışması'nda William'ın önderliğindeki Normanların İngiltere'yi fethetmesinden sonra İngiltere ile Fransa hükümdar aileleri arasındaki ilişkiler yakınlaşmış, bazen gergin kimi zaman da iyice çekişmeli olmuştur.

Yüz yıl Savaşları nasıl başladı?

1154 yılında, iki yıl önce Akitanyalı Eleanor'la evlendiği için Akitanya dükü olan Henri Plantagenet, İngiltere Kralı II. Henry olarak taç giymişti. O tarihten itibaren, İngiltere kralları aynı zamanda Akitanya dükü unvanını taşıdı. III. Edward'ın 1337'de Fransa'ya savaş açmasının nedeni başlangıçta Akitanya'yı korumaktı. III. Edward aynı zamanda IV. Philippe'in 1285'ten 1314'e kadar Fransa kralı olan torunuydu. Bu yüzden "Fransa kralı" unvanını almak hayalini de kuruyordu.

Savaş bir yüzyıldan uzun sürdü, ama bu yıllar sürekli bir çatışma dönemi olmaktan uzaktı, çünkü ara ara, kimi zaman birkaç yıl sürebilen mütarekelerle noktalanıyordu. Önemli çarpışmaların çoğunu İngilizler kazandı ama, ele geçirdikleri toprakları koruyabilmek için ana vatana fazla uzaktılar. 1453'te İngiltere'nin Fransa'daki varlığı sadece Calais'den ibaret kalınca iki tarafı da bitkin düşüren savaş sona erdi.

O zaman savaşlar nasıl olurdu?

Yüzyıl Savaşları / Siege of Mortagne near Bordeaux in 1377
Topçular, yüksek surlarla kuşatılmış Ortaçağ şatosunun felaketi olacaktı. Yüzyıl Savaşları topların, ok ve yay gibi geleneksel silahların ve Bordeaux yakınlarındaki Mortagne kuşatmasında olduğu gibi, kuşatma kulelerinin yerini aldığına tanık olmuştur

Yüzyıl Savaşları'nın seçkin birlikleri zırhlı şövalyelerdi. Zincir örgüden yelekleri, başlarında kocaman miğferleri, ellerinde şövalye aramaları bulunan kalkanlarıyla at üstündeki savaşçılar, kılıçlarıyla, gürzleriyle ve savaş baltalarıyla, iyi hazırlanmış düşmana karşı amansız bir saldırı peşinde olurlardı. Şövalyenin baş düşmanı okçuydu. İngilizler, ok ve mızrağa güvenirlerdi: 1,8m uzunluğunda, porsuk ağacından veya kara ağaçtan yapılmış bir yayın fırlattığı 1 metre uzunluğundaki demir uçlu ok, 180 metreden öldürecek ve 45 metreden en sağlam zırhı delecek kadar güçlüydü.

İLGİLİ:  Aziz Bartolomeus Yortusu Kıyımı: Parisli Protestanların öldürülmesi

XIX. yüzyıl ortalarına kadar bundan daha etkili bir silah bulunamamıştır. Usta bir okçu, dakikada 10 oka kadar fırlatabiliyordu. Fransız atlıları sık sık, yan yana yere saplanmış demir uçlu sopalardan siperin arkasına gizlenen İngiliz okçuları tarafından durduruluyordu. Fransızlar daha doğru nişan alabilen güçlü ama bir bocurgatla gerildiğinden dakikada sadece 1 ok atabilen arbaletleri yeğliyorlardı.

İlk kez 1324'te Fransa'da Metz kuşatmasında patlatılan toplar, Yüzyıl Savaşları boyunca giderek daha sık kullanılmaya başladı, özellikle de kuşatmalar sırasında. 1346'da Crecy Savaşı'nda, III. Edward'ın oldukça basit üç topu vardı. Bunlar madeni halkalarla pekiştirilmiş ve büyük taşlar veya toplar fırlatan demir borulardan az farklıydı. Gene de, İngiliz saflarının orta yerine okçuların hizasına yerleştirilmiş ve gelecekte savaşların çok değişeceğini haber verircesine gürlemişlerdi.

Bununla birlikte, ateşli silahların o güne kadar gizli kalmış gücünü kavramakta daha atik davranan ve piyadelerini toplarla donatanlar, Fransızlar olmuştur. 1453 yılında, Yüzyıl Savaşları'nın son çarpışması olacak olan Castillon Savaşı'nda Fransızlar ateşli silahları kullanması, kazandırdıkları zaferde en önemli etken olacaktır. Bu çarpışmada Shrewsbury kontu, 1000 İngiliz atlısını siperlere sinmiş Fransız saflarına karşı topyekün saldırıya geçirdi. Fransız topları atından inmiş süvarilere ağır kayıplar verdirdi ve İngilizler kaçtı. Ertesi gün Castillon'daki İngiliz garnizonu teslim olacaktı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1648–1654/ XIV. Louis'nin tahta çıkışı, Fronde Ayaklanması, I. Charles'ın idamı

Jeanne d'Arc Fransa'yı nasıl etkiledi?

Assassination of John the Fearless / Burgonya dükünün 1419'da veliahtın huzurunda katledilmesi Fransa Kralı VI. Charles'ın, oğlunu, bir katil olduğu için mirasından yoksun bırakmasına bahane oldu
Burgonya dükünün 1419'da veliahtın huzurunda katledilmesi Fransa Kralı VI. Charles'ın, oğlunu, bir katil olduğu için mirasından yoksun bırakmasına bahane oldu

Jeanne d'Arc, VII. Charles'ın huzuruna çıkmak için Chinon'a gittiğinde Fransa, iç savaşla parçalanmış ve birbirini izleyen yenilgilerle yıkılmış bir ülkeydi. Charles bile zaman zaman yüklendiği ağır görev yüzünden umutsuzluğa kapılıyor, cesareti kırılıyordu. Ne var ki Jeanne, inanılmaz denecek kadar kısa bir zamanda Fransızlara, İngilizleri bozguna uğratmalarına yardımcı olacak bir ruh aşılamasını bildi. 1420'de, Veliaht Charles, babası VI. Charles'ın Troyes Antlaşması'nı imzalamasıyla Fransa tahtının varisliğinden uzaklaştırılmış, böylece İngiltere Kralı V. Henry ile mirasçıları Fransa tahtının varisi olarak tanınmışlardı. Ne var ki, iki yıl içinde anlaşmayı imzalayan hükümdarların ikisi de öldü. Veliaht prens derhal kendini Fransa Kralı VII. Charles ilan ettiyse de mücadelesinin haklılığı konusundaki kaygılar İngilizlere karşı direnişini tehlikeye düşürdü.

Ancak Jeanne d'Arc, VII. Charles'ın ona güvenmesini sağlamayı başardı. Yüzyıl Savaşları sırasında Jeanne'ın, Fransız ordusuna esin kaynağı olmaktaki becerisi, mücadelenin kaderini değiştirmekte önemli ve anlamlı etkenlerden biri olmuştur. Jeanne'ın Orleans'da kazandığı başarı, İngilizlerin yenilmez olmadıklarını gösterdi. Zaferin mümkün olabileceği kendilerine kanıtlanmış Fransızları, İngilizleri Fransa'dan dışarı atmak konusunda giderek daha inançlı ve başarılı oldular.

Savaşın gidişatındaki değişimi gören Burgonya düki İyi Philippe, babasının Korkusuz Jean'ın veliahtla bir barış görüşmesindeyken öldürülmüş olmasına rağmen Charles'la barış pazarlıklarını yeniden başlatı. 1453'te Arras Antlaşması Fransa'da iç savaşı sona erdirdi.

Bunu izleyen 20 yıl boyunca, İngilizlerin talihi giderek döndü. Gittikçe daha geniş cephelerde savaşmak zorunda kaldılar: Kral VI. Henry beceriksiz bir liderdi ve ordularını besleyecek parasal kaynakları Fransa'nın zenginliğiyle yarış edebilecek gibi değildi. 1453'e gelindiğinde Fransız topraklarındaki İngiliz bölgesi Calais ile Guines kontluğundan ibaret kalmıştı ve 1475'te Picquigny Barışı imzalandı. İngiltere Calais'yi 1558'e değin elinde tutabildi, ama Yüzyıl Savaşları sona ermişti. Yine de İngiliz hükümdarları 1801'e kadar aynı zamanda Fransız kralı unvanını da koruyabildiler.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1549–1559/ Osmanlı'nın Trablus'u alması, Kanlı Mary'nin Protestan katliamı, Rusya'da IV. Ivan dönemi

Jeanne d'Arc hakkında verilmiş olan dinsizlik hükmüyse 1456 yılında, yargılanmasının yeniden gözden geçirilmesinin ardından iptal edildi. Fakat 1431 yılında yakılarak öldürülmüştü.

Sırasıyla Yüz yıl Savaşları

İngilizlerin uzun menzilli okları (Longbow), ortaçağ savaşları için yıkıcı bir silahtı ve 13. ve 17. yüzyıllar arasında yoğun bir şekilde kullanıldı
İngilizlerin uzun menzilli okları (Longbow), ortaçağ savaşları için yıkıcı bir silahtı ve 13. ve 17. yüzyıllar arasında yoğun bir şekilde kullanıldı

Dört zafer, İngilizlere Yüzyıl Savaşları'nı sonuçlandıracak zaferin yakında olduğu izlenimi verdi. Ancak, V. Henry'nin Agincourt'ta kazandığı zaferin üzerinden 40 yıl geçmeden İngiltere Calais dışında Fransa'daki tüm topraklarını kaybetmişti.

  • 1340 Sluys: İngilizler Fransızları Flandre kıyısı açıklarında bir deniz muharebesinde yenilgiye uğrattılar. Manç Denizi'nin denetimi İngilizlere geçti.
  • 1346 Crecy: İngilizler Fransızları Boulogne'un 50 km kadar güneyinde, Crecy-en Ponthieu'de, İngiliz okçularının Fransız süvarı saldırılarını biçmesiyle bozguna uğrattılar.
  • 1356 Poitiers: Kara Prens Edward'ın komutasındaki İngilizler, Fransızları bozguna uğrattı. Fransa Kralı II. Jean esir düştü.
  • 1415 Agincourt: Boulogne yakınındaki V. Henry'nin komutasındaki 6000 İngilz, dönemin en parlak zaferini kazanarak 25000 Fransız'ı bozguna uğrattı.
  • 1453 Castillon: Yüzyıl Savaşları'nın Bordeaux yakınlarındaki son çarpışmasında zafer Fransızların. İngilizlerin elinde sadece Calais ile Channel Adaları kalıyor.

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.