Dorothy Crowfoot Hodgkin kimdir? X ışını kristalografisi, B12, insülin

Dorothy Crowfoot Hodgkin meslek hayatını antibiyotikler, vitaminler, proteinler gibi tıbbi açıdan önemli doğal kimyasalların moleküler yapısını bulmaya adadı. Bilimde Nobel ödülü almış tek İngiliz bilim kadını Hodgkin dünya barışına adanmışlığı, gelişen ülkelerde bilim ve eğitimi teşvik etme çabalarıyla her kesimden insanın takdirini kazandı. Kadınlar arasında evlendikten sonra çalışmak yaygınlaşmadan çok önce eşini zorlu kariyerinde destekledi, üç çocuk büyüttü ve öncü bilimsel araştırmalarını yürüttü.

Dorothy Crowfoot Hodgkin kimdir?

İngiliz sömürge idarecisi ve arkeolog bir ebeveynin dört kızının en büyüğü olan Dorothy Crowfoot, ilk kristallerini 10 yaşındayken küçük bir kimya sınıfında büyüttü ve hayatı boyunca sürecek bir tutkuya kapıldı. 1928 yılında Oxford Üniversitesi'nin kadınlara da eğitim veren kolejlerinden Somerville College'ında kimya eğitimine kabul edildi. Onur derecesiyle mezun oldu ve 1932'de John Desmond Bernal ile doktora eğitimi yapmak üzere Cambridge'e gitti. Parlak bir kristalografi uzmanı, solcu düşünür ve eylemci olan Bernal biyolojik moleküller üzerine çalışmaya başlamıştı. Hodgkin hem en yakın asistanı oldu hem de onun tutkulu sosyalist ilkelerini paylaştı.

Dorothy Crowfoot Hodgkin çocukluğu kimya dersi
Dorothy Crowfoot Hodgkin ve arkadaşı Norah Pusey, Beccles'teki Sir John Leman okulunda kimya dersinde

İnsan bedeninin doğal kimyasal etkinlikleri her molekülde onlarca, yüzlerce ve hatta binlerce atomun birbirleriyle oluşturdukları bağın belirli üç-boyutlu düzenlenişine dayanır. Bir kimyasal maddenin saf kristaline X-ışını demeti göndererek ve dağılan ışınların konumunu ve yoğunluğunu ölçerek, atomların birbirine göre konumlarını yeniden yapılandırmak mümkündür. Bu teknik yani X-ışını kristalografisi ilk kez William ve Lawrence Bragg tarafından 1912 yılında gösterildi. Bernal ve Hodgkin bu tekniği sindirim emzimi pepsin gibi karmaşık biyolojik moleküllere ilk uygulayanlardır.

Hodgkin 1943'te Oxford Üniversitesi'ne geri döndü. Somerville College'da araştırma görevlisi ve organik kimya profesörü oldu. Robert Robinson üniversite müzesinde kendi X-ışını laboratuvarını kurması için ödenek buldu. Neredeyse hemen, protein hormonu insülin üzerinde çalışmaya başladı ama molekül hızlı bir çözüm bulmak için çok büyük, aparat ise çok ilkeldi. Karmaşık yapısını keşfetmesi 30 yıldan fazla sürdü.

B12 vitamini ve insülinin yapısı

Dorothy Crowfoot Hodgkin, Oxford'a döndükten kısa süre sonra Thomas Hodgkin ile karşılaştı, Aralık 1937'de evlendiler. Çocukları 1938 ve 1946 arasında doğdu, bu dönemde araştırmalarına devam etti. Penilisin Oxford'daki Dunn School of Pathology'de çalışan araştırmacılar tarafından yalıtılmış ve 1941'de ilk kez hasta insanlar üzerinde denenmişti. Savaş zamanı ilacın seri imalatına yardımcı olabilmek için iki düzine kadar atomun düzenlenişini analiz etmek öncelik meselesiydi. Mayıs 1945'teki Zafer Günü'ne dek Hodgkin kimyagerler arasındaki anlaşmazlığı çözmeyi ve kimyasal formül bilinmese bile X-ışını kristalografisinin yapısını açığa çıkartabileceğini göstermeyi başardı.

Dorothy Crowfoot Hodgkin
Dorothy Hodgkin, Sir John Leman Lisesi ödül töreninde, 1981

Ünü arttıkça tüm dünyadan daha çok öğrenci ve meslektaş ona geliyordu. İkinci önemli başarısı kötücül anemi tedavisinde kullanılan B12 vitaminiydi; yapısını 1955'te çözdü. Pek çok ödülden sonra, 1964'te Kimya dalında Nobel Ödülü aldı. En parlak başarısı binlerce atomdan meydana gelen insülinin yapısını keşfetmesiydi, sonunda 1969 yılında yapısını tamamlamıştı.

Tutkulu barış kampanyacısı

Nobel ödülü aldığında, Hodgkin kendisi için önemli diğer alanlardaki davalarda desteğinin anlamlı olabileceğini fark etti. 1975 yılında Doğu'dan ve Batı'dan bilim insanlarını nükleer silahlara karşı kampanya için bir araya getiren Bilim ve Dünya İlişkileri için Pugwash Konferansları'nın başkanı oldu; Vietnam'da barışı destekleyen örgütlere destek verdi. 1971'den itibaren Bristol Üniversitesi'nin rektörü olarak üniversite bütçelerindeki kesintilere karşı savaştı. Çin, Hindistan ve diğer gelişmekte olan ülkelere çok sayıda ziyarette bulunarak gelişmiş dünyanın daha fazla kaynak sahibi kurumlarına öğrenci ve bilim insanı değişimini yüreklendirdi ve Sommerville'den öğrencisi Başbakan Thatcher'ı Sovyetler Birliği ile diyaloğa girmeye çağırdı.

Bütün şöhretine rağmen Dorothy Crowfoot Hodgkin kibar, alçakgönüllü ve sessiz biriydi. Pek çok kadını kısmen örnek kişiliğiyle, kısmen doğrudan yardım edip destek vererek kariyerlerine kristalografide devam etmeleri için cesaretlendirdi. Hayatı boyunca sadece araştırmada yeni bir alan oluşturmakla değil, 28 yaşından beri artarak süren arterit ağrılarıyla baş ederken de çok büyük cesaret gösterdi. Tekerlekli sandalyeye mahkum olmasına rağmen, 1993 yazında Uluslararası Kristalografi Kongresi için Pekin'e son bir ziyarette bulundu. Tüm dünyadan arkadaşları ve meslektaşları, hayatını büyük bilimsel maceraya dahil olmaya adamış bu insanı görmekten heyecanlanmış ve duygulanmıştı.

Dorothy Crowfoot Hodgkin nedir? X ışını kristalografisi, B12 vitamini yazımız burada son buldu. Benzer içerikler için: https://2ladd.com/k/bilim-teknoloji/