Jüpiter: Uyduları, iç yapısı, halkası, özellikleri ve keşfi

Atmosferi çekirdeğine kadar iner, yüzyıllardır devam eden fırtınaları var

Jüpiter gezegenlerin "Kralı" olarak bilinir. Güneş Sistemi'ndeki en büyük gezegendir. Tarihte farklı kültürler de Jüpiter'i krallıklarla ilişkilendirdi. Oldukça parlak ve diğer yıldızlar arasında öne çıkıyor. Jüpiter yüzlerce yıl önce keşfedildi ve bugün uzay araçları şaşırtıcı fotoğraflarını yakalamaya devam ediyor.

Dünya'dan Jüpiter

Jüpiter
Yıldız haritasında Jüpiter'in konumu

Jüpiter yörüngesinde çok yavaş hareket eder. Güneş'in etrafında tek bir dönüş yapması 12 yıl sürüyor. Yolcuğu boyunca takımyıldızlarından bir veya ikisine oldukça yakınlaşır. Jüpiter, insanların Dünya'dan çıplak gözle görebilecekleri gezegenlerinden biri.

Teleskop veya dürbün yardımıyla gezegenin bulut kuşağını ve bölgesinin ayrıntılarını görmek oldukça kolaydır. Bunun için gelişmiş bir masaüstü planetaryumu veya astronomi uygulaması kullanılabilir.

Rakamlarla Jüpiter

Jüpiter
Cassini uzay aracının Jüpiter görüntüsü – NASA

Yukarıda Cassini'nin 29 Aralık 2000'de kaydettiği Jüpiter fotoğrafı yer alıyor. Cassini bu fotoğrafta gezegene 10.000.000 kilometrede bulunuyor. Jüpiter'in tüm yörüngesini dolanarak Güneş'in etrafında bir tur atması 12 Dünya yılı sürmektedir.

Jüpiter'de yılların uzun olmasının nedeni Güneş'ten 778.5 milyon kilometre uzakta bulunmasından kaynaklanıyor. Bir gezegen ne kadar uzaktaysa, bir yörüngeyi tamamlaması o kadar uzun sürer. Bilim adamları Jüpiter'in bu yolcuğunda kabaca her takımyıldızının önünden geçtiğini fark ettiler.

Jüpiter'de yıllar uzun olabilir, ancak günler oldukça kısadır. Her 9 saat 55 dakikada gezegen kendi ekseni etrafında dönüyor. Atmosferinin bazı kısımları farklı hızlarda dönmektedir. Bu durum büyük rüzgarlara yol açarak "bulut kemerleri" denilen alanların oluşmasını sağlıyor.

Bu gezegen kesinlikle devasa. Güneş Sistemi'ndeki diğer tüm gezegenlerden 2.5 kat daha büyük. Bu genişlik kendisine Dünya'dan 2,4 kat daha yüksek yer çekimi kuvveti veriyor. Gezegen "kral" lakabını hak ediyor; ekvatorunun çevre uzunluğu 439.264 kilometre ve hacmi ise içine 318 Dünya sığacak kadar büyük.

İç yapısı

Jüpiter
Jüpiter'in iç bölgesinin neye benzediğini gösteren bilimsel bir çizim – NASA / JPL

Dünya'nın atmosferi yüzeye iner, kıtalar ve okyanuslarla temas eder. Jüpiter'de ise atmosfer çekirdeğe kadar ulaşır. Ancak aşağısı tamamen gaz değildir. Yüksek basınç ve sıcaklık bir noktada hidrojeni sıvıya dönüştürür. Daha da derine indikçe metalik sıvı halini alır ve küçük kayalık çekirdeği çevreler.

Dışarıdan bakıldığında

Astronomlar için Jüpiter'in en dikkat çekici yönleri bulut kemerleri, bölgeleri ve devasa fırtınalarıdır. Gezegenin üst atmosferi hidrojen, helyum, amonyak, metan ve hidrojen sülfür içeriyor. Gezegenin etrafında farklı hızlarda esen rüzgarlar bu kemerleri ve bölgeleri oluşturur. Büyük Kırmızı Leke 340 yıldır devam eden antisiklonik bir fırtınadır. Yani yeryüzüne zıt yönde dönüyor.

Uyduları

Büyük Kırmızı Leke
Gezegenin en büyük dört uydusu ve Büyük Kırmızı Leke aynı kolajda – NASA

Galileo 1990'larda gezegenin yörüngesinde hareket ederken bu yakın görüntüyü kaydetti. Jüpiter uydularla dolu. Bilim insanları son sayımda yörüngede 60'dan fazla küçük uydu olduğunu buldular. En az 70 tane olması muhtemel görülüyor. En büyük dört uydusu Io, Europa, Ganymede ve Callisto'dur. Diğerleri daha küçük ve birçoğu gök taşlarına maruz kalıyor.

Jüpiter'in halka sistemi

Halkası
Yeni Ufuklar projesinin LORRI aracı ile kaydedilen halka görüntüsü – NASA

Yukarıdaki görüntü 24 Şubat 2007'de 7.1 milyon kilometreden kaydedildi. Jüpiter keşfedildiğinde etrafındaki toz halka göze çarpan ilk özelliği oldu. Voyager 1 uzay aracı halkanın ilk fotoğrafını 1979'da aldı. Çok kalın değildir. Bilimciler halkanın parçalanan küçük uydulardan oluştuğunu buldular.

Jüpiter'in keşfi

Juno
Bir sanatçının çiziminde Juno uzay aracı – NASA

Gezegen uzun zamandır gök bilimcileri büyülüyor. Galileo Galilei teleskobunu daha iyi hale getirerek onu Jüpiter'e bakmak için kullandı. Gördükleri onu şaşırttı. Etrafında dört küçük uyduvardı. Daha sonraki güçlü teleskoplar bulut kemerlerini ve bölgelerini de göstermiştir. 20. ve 21. yüzyıllarda uzay araçları giderek daha şaşırtıcı görüntüler ve veriler göndermeye başladı.

Pioneer ve Voyager misyonları ile ilk yakın izlemeler başladı. Galileo uzay aracı gezegenin etrafında dolanarak derinlemesine incelemeler yaptı. Satürn'e gönderilen Cassini ve güzel bulutların yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını çeken Juno, Dünya'ya veri gönderen diğer önemli araçlar arasındadır.

Gök bilimciler gelecekte uydu Europa'ya robotlar göndermek istiyor. Robotlar bu küçük buzlu dünyayı inceleyecek ve yaşam belirtileri olup olmadığını araştıracak.

Jüpiter: Uyduları, iç yapısı, halkası, özellikleri ve keşfi yazımız burada son buldu. Daha fazla içerik için bu bağlantıyı takip edebilirsiniz: https://2ladd.com/k/yeryuzu-tabiat/

Ortalama puan: / 5. Oy sayısı: