Kategoriler
Tarih & Kültür

Kaptan James Cook ve Endeavour gemisinin keşif hikayesi

Abone Ol 

Kaptan James Cook ve onun ünlü gemisi Endeavour hakkında bir yazı hazırladık. Büyük Okyanus'u adım adım keşfederek yeni ülkelerin doğmasına neden ünlü kaşifin yeni toprakları bulma ve isimlendirme süreci oldukça ilgi çekici. İngiltere Kraliyet Donanması'nın en genç kaptanlarından birisi olan Cook, kısa zamanda usta bir denizci olduğunu kanıtlamıştı.

Endeavour, Tahiti'nin geride kalmasından bir ayı aşkın bir süre sonra küt pruvasını Pasifiğin dalgaları üzerinden aşırıyordu. Dört bir yanında dünyanın en büyük ıssızlığı uzanıyordu. Geminin aradığı aslında, 100 yıldan uzun bir süre önce Abel Tasman isimli bir Hollandalının bir haritaya attığı bir çizikten ibaretti. Eylül 1769 sonlarında, Cook'un mürettebatı umut verici işaretler görmeye başladı. Sular daha açık renkteydi ve daha sığ görünüyordu; üstünde yosunlar yüzüyordu ve midyelerle kaplı odun parçaları vardı.

James Cook'un rom motivasyonu

Cook gündüz vakti karayı gören ilk adamına bir galon, gece görene de iki galon rom vaat etti. 6 Ekim'de direğin ucundan gelen incecik bir ses, ödülü 12 yaşındaki Nicholas Young'ın kazandığını müjdeliyordu. Yeni Zelanda'da Poverty Koyu'nun güneybatı girişini görmüştü ve James Cook onun onuruna buraya "Young Nick's Head" (Genç Nick Burcu) adını verdi. 370 tonluk Endeavour Whitby'de çalışan bir kömür gemisiydi ve İngiltere'nin doğu kıyıları için yapılmıştı. Kaptanı da Yorkshire doğumluydu; genç yaşta doğu kıyısındaki kömür ticareti işine çırak olarak girmişti.

Doğuştan denizci olan Cook 1755'te, 26 yaşındayken Kraliyet Donanması'na girdi. 29'una geldiğinde 64 toplu HMS Pembroke'un kaptanı oldu. Cook İngiltere ile Fransa arasındaki Yedi Yıl Savaşı (1756-1763) sırasında ve General James Wolfe'un Quebec harekatında Saint-Lawrence Irmağı'nda hazırladığı haritalar ve yaptığı ölçümlerle kendini gösterdi. Newfoundland çevresindeki araştırmalar James Cook'un denizcilikte olduğu kadar araştırmacılıkta da başarılı olduğunu gösterince, Kraliyet Deniz Kuvvetleri onu daha büyük görevler için düşünmeye başladı.

James Cook için düşündükleri görev Tahiti'ye gitmek üzere Dünya ile Güneş arasındaki uzaklığı belirlemek amacıyla Venüs'ün güneşin önünden geçişini gözlemlemekti. Cook'un ekibinde bir gökbilimcinin yanı sıra, aralarında doğa bilimci Joseph Banks'in görevi yolculukta keşfedilen bitki ve hayvanları kaydetmekti. Ayrıca Cook'a gizli emirler veren bir de paket verilmiş, görevinin ilk kısmı tamamlanana dek açmaması söylenmişti.

Terra Australis Incognita

Endeavour 1768 yılında 94 adamla Plymouth'tan denize açıldı. İskorbüt hastalığının uzun bir yolculukta yol açacağı hastalık ve ölümlerin bilincinde olan Cook, her fırsatta taze sebze ve et alınmasında ısrar ediyordu. Tahiti'ye kadar sekiz ay süren yolculukta hiç kimse hasta olmadı.

Gemiciler denizden bezmişti, Tahiti'yse bir cennetti. İnsanları kaygısız, kadınların çoğu çekici ve istekliydi. Ancak kısa sürede mürettebat arasında bel soğukluğu yayılmaya başlayınca, Cook bunun daha önceden adaya gelmiş beyazlardan kaynaklanmış olacağını düşündü. Cook Venüs'ün geçişini gözlemledikten sonra gizli emri açtı. Güneye, "büyük bir toprak parçasının ya da bir kıtanın bulunduğunu düşündürecek gerekçelerin var olduğu 40° enlemine kadar inmesi isteniyordu.

Kraliyet Deniz Kuvvetleri'nin edindiği bilgiler kısmen bir Terra Australis Incognita, yani "bilinmeyen güney toprakları"yla ilgili kuramlardan kaynaklanıyordu. Coğrafyacılar, kuzey yarım küredeki kara kütlelerini dengelemek için güneyde böyle bir karanın olması gerektiğine inanıyorlardı. Eğer Cook kıtayı bulursa toprağını, hayvanlarını, bitki ve madenlerini ve ticaret olasılığını inceleyecekti. Yoksa, batıya dönüp başka yerlerin haritasını çıkaracaktı.

Yeni Hollanda ve Yeni Gine

James Cook bir Tahiti yerlisini tercüman olarak yanına alıp güneye doğru yelken açtı. Ancak haftalarca gidip de hiçbir toprak parçasına rastlamayınca, Yeni Zelanda yönüne döndü. Adanın çevresini dolaşınca aslında iki ada olduğu anlaşıldı ve altı ay süreyle bölgenin haritası çıkarıldı. Cook Yeni Zelanda'nın karlarla kaplı dağlarına ve aşağıdaki ormanlarına inen buzullarına hayran kaldı. Banks iyice sıyrılmış bazı insan kemikleri buldu. Bu, Maorilerin yamyamlığının kesin kanıtıydı.

Ölçümler tamamlandı. Cook aldığı emre uyarak Büyük Güney Kıtası'nı bulmak ve sonra da Ümit Burnu üzerinden eve dönmek üzere batıya doğru devam etti. Üç hafta sonra karayı gördü. Burası Yeni Hollanda'nın doğu kıyısından başka bir yer olamazdı. Bölgeye daha sonra Avustralya denecekti ama o zamanlar, 1606'da Kaptan Jansz'ın ilk kez görmesinden sonra Hollandalıların batı kıyılarına pek çok yolculuk yapmış olmaları nedeniyle böyle anılıyordu.

28 Nisan 1770'te, bir hafta kıyı boyunca kuzeye gidildikten sonra, bir koy ve arkasında dağınık okaliptüs ağaçlarıyla dolu bir ova görüldü. Banks öyle çok bitki buldu ki, Cook buraya Botany Koyu adını verdi. Ardından hemen hemen 3200 km boyunca titiz ölçümler yapıldı. Endeavour Büyük Set Refisi'nde sıkışıp delindiğinde az daha bir felaket yaşanacaktı. Üstün denizcilik becerisiyle gemi kurtarıldı. Onarım için gereken altı hafta için Banks, yerlilerin "kanguru" dediği dev tavşanlara benzeyen hayvanları ilk kez gördü.

James Cook kıyıyı izleyerek adanın en kuzey ucunu döndü ve buraya York Burnu adını verdi. Yeni Hollanda ve Yeni Gine'nin ayrı toprak parçaları olduğunu kanıtlamıştı ve bu durum şerefine Yeni Hollanda'nın doğu kıyılarına İngiltere adına el koydu. Gemi üç yılın ardından, Temmuz 1771'de eve döndü. Yeni bir kıta bulunmasa da ölçümler yapılmış, yeni bitkiler ve hayvanlar keşfedilmişti. Cook Eskidünya'nın dikkatini Pasifiğe çekişti. Bu büyük bereket kaynağının nasıl kullanıldığıysa, henüz tamamlanmamış bir hikayedir.

Kaptan James Cook ve Endeavour gemisinin keşif hikayesi yazımız burada bitti. Benzer içerikler için: https://2ladd.com/k/tarih-kultur/