Messier nesneleri: Tarihçesi, keşfedilmeleri ve türleri

Messier, bulduğu nesneleri astronomların yararlanacağı özel bir liste haline getirdi

Ülker (Süreyya) açık yıldız kümesi

Messier nesnelerinden bahsedelim. Gökbilimci Charles Messier 18. yüzyılın ortalarında, Fransız Donanması ve onun gökbilimcisi Joseph Nicolas Delisle yönetiminde gökyüzünü incelemeye başladı. Messier, gökyüzünde gördüğü kuyruklu yıldızları kayıt altına almıştı. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde kuyruklu yıldız olmayan birçok nesneyle karşılaşmıştı. Bu liste bugün "Messier Kataloğu" olarak bilinir ve Messier'in 100 mm'lik teleskobuyla Fransa'daki enlemden görüntülediği tüm nesneleri içerir. İlk olarak 1871'de yayınlanan liste 1966'ya kadar güncellenmiştir. İçerisinde 110 cisim vardır.

Anahtar çıkarımlar

  • Messier Nesneleri 1700'lerin ortalarında, onları kuyruklu yıldızları ararken keşfeden astronom Charles Messier'in adını taşır.
  • Bugün gökbilimciler bu nesne kataloğuna hala "M nesneleri" adını veriyorlar. Her biri M harfi ve bir rakam ile tanımlanır.
  • Çıplak gözle görülebilen en uzak Messier nesnesi Andromeda Gökadası yani M31'dir.
  • Messier Nesneleri kataloğu, 110 bulutsu, yıldız kümeleri ve galaksiler hakkında bilgi içerir.

Messier bulduğu bu nesneleri gökyüzünde araştıran diğer gökbilimcilerin de kullanabilecekleri bir liste haline getirmeye karar verdi. Böylece kuyruklu yıldızları arayan insanların bu nesneleri görmezden gelmeleri kolaylaşacaktı.

Messier nesneleri nedir?

Messier, gökbilimcilerin bugün hala "M nesneleri" olarak adlandırdıkları şaşırtıcı cisimler katalogladı. Her bir cisim M harfi ve bir rakam ile gösterilir.

messier nesnesi m13 herkül
M13, Herkül'teki küresel kümelerin en parlağı ve Messier'in soluk objeler listesinde 13. sırada

Messier yıldız kümeleri

Liste yıldız kümeleri ile başlar. Bugünün teleskoplarıyla birçok Messier yıldız kümesine bakmak ve tek tek yıldızları seçmek oldukça kolaydır. Ancak o günlerde bu yıldızlar teleskoptan bakıldığında oldukça bulanık görünüyordu. Kova burcundaki küresel küme M2 gibileri çıplak gözle zar zor seçilebilir. Diğerlerini teleskopsuz görmekse kolaydır. Bunlar arasında Herkül Yıldız Kümesi olarak da bilinen Herkül takımyıldızında yer alan küresel küme M13 ve yaygın olarak Pleiades (Ülker) adıyla bilinen M45 var. Pleiades birlikte hareket eden ve yerçekimiyle birbirine gevşek şekilde bağlı olan "açık yıldız kümesi"ne güzel bir örnek. Küresel yıldız kümesi yüz binlerce yıldız içerir ve küre şeklinde olur.

Messier nebulaları

Gaz ve toz bulutları bulutsu olarak bilinirler ve galaksimizde bolca varlar. Bulutsular yıldızlardan çok daha sönük olmasına rağmen, Orion Bulutsusu veya Yay burcundaki Yay Bulutsusu gibileri iyi koşullarda çıplak gözle görülebilirler. Messier'in Orion Bulutsusu, Orion takımyıldızındaki yıldız doğuran bir bölgedir. Trifid ise parlayan bir hidrojen gazı bulutudur ("emisyon bulutsusu" olarak adlandırılır) ve içinde gömülü yıldızlar vardır.

messier orion bulutsusu
Hubble Uzay Teleskobu'ndan görüldüğü haliyle Orion Bulutsusu

Messier listesi ayrıca süpernova kalıntıları ve gezegenimsi bulutsular hakkında da bilgiler içerir. Bir süpernova patladığında, uzaya hızla yayılan gaz bulutları ve elementler gönderir. Bu yıkıcı patlamalar yalnızca en büyük yıldızlar öldüğünde meydana gelir. Bunlar Güneş kütlesinin en az sekiz ila on katı olurlar. Süpernova patlaması kalıntısı olduğu bilinen en meşhur M nesnesi M1'dir. Diğer adıysa Yengeç Bulutsusu'dur. Çıplak gözle görülmez ancak küçük bir teleskopla seçebilirsiniz. Taurus takımyıldızı yönünde aramanız gerekir.

Messier'in Yengeç Bulutsusu

Yengeç Bulutsusu
Hubble Uzay Teleskobu gözünden, bir süpernova kalıntısı olan Yengeç Bulutsusu

Messier'in gezegenimsi bulutsuları Güneş gibi küçük yıldızlar öldüğünde meydana gelir. Dış katmanları dağılır ve yıldızın kalan kısmı beyaz cüce yıldızına dönüşür. Messier M57 olarak tanımlanan ünlü Halka Bulutsusu da dahil olmak üzere listesinde bunlardan birkaçına yer vermiştir. Halka Bulutsusu çıplak gözle görülemez ancak Lyra takımyıldızına dürbün veya küçük bir teleskopla bakılarak bulunabilir.

messier halka bulutsusu
Halka Bulutsusu'nun merkezindeki beyaz cüceyi görebilirsiniz. Güneş'in öldüğünde böyle görünmesi muhtemel.

Messier galaksileri

Messier Kataloğu'nda 42 galaksi var ve şekillerine göre sınıflandırılmışlar: Sarmal, merceksi, eliptik ve düzensiz. En bilineni M31 adıyla Andromeda Galaksisi'dir. Samanyolu'na en yakın sarmal galaksidir ve karanlık gökyüzünden çıplak gözle görülebilir. Yine çıplak gözle görülebilen en uzak nesnedir. 2,5 milyon ışık yılı uzaklıktadır. Messier Kataloğu'ndaki diğer tüm galaksiler sadece dürbünler (en parlak olanlar) ve teleskoplar (daha sönük olanlar) ile görülebilir.

andromeda galaksisi
2,5 milyon ışık yılı uzaklıkta olan Andromeda Galaksisi, Samanyolu'na en yakın sarmal galaksidir "Işık yılı" terimi evrendeki nesneler arasındaki büyük mesafeler için icat edildi. Çok daha uzun mesafeler içinse "parsek" geliştirildi

Tüm Messier nesnelerini görüntülemek

Gözlemcilerin tüm Messier nesnelerini bir gecede görmeye çalıştıkları "Messier Maratonu" adındaki etkinlik mart ortasından nisan ortasına kadar devam eder. Tabii ki hava faktörü de önemli. Ancak Güneş battıktan sonra mümkün olan en kısa sürede Messier nesneleri aranmaya başlanır. Arama gökyüzünün batı kısmından başlar. Gözlemciler gökyüzü tekrar güneşlenmeden önce 110 nesneyi görmek için doğuya doğru ilerler.

Messier Maratonu yapmakla ilgilenen kişiler bunu genellikle astronomi kulübü ile birlikte yaparlar. Her yıl özel yıldız partileri düzenlenir ve bazı kulüpler hepsini bulmayı başaranlara sertifika verir. Çoğu gözlemci yıl süresince Messier nesnelerini gözlemleyerek önceden pratik yapar. Zira acemilere göre bir iş değil. İlgili web sitelerinde bu işin püf noktasını gösteren ipuçları var.

Ayrıca Messier nesnelerini çevrimiçi görmek isteyenler için NASA'nın Flickr'da bir sayfası bulunuyor.

Messier nesneleri: Tarihçesi, keşfedilmeleri ve türleri yazımız burada son buldu. Benzer içerikler için: https://2ladd.com/k/bilim-teknoloji/