Siyasal ideolojiler: Yeşiller – Alternatif siyaset

Siyaset arenasının en ilginç oluşumu

Siyasal ideolojiler yazı dizimiz devam ediyor. İlk yazımızda Muhafazakarlık ve geleneğin gücü, ikinci yazımızda Liberalizm ve son olarak Sosyalizm hakkında yazmıştık. 1980'lerin çeşitli sosyal protesto hareketlerinden doğan Yeşiller yeni bir siyasal akım olarak özellikle Avrupa parlamentolarında kendisine yer bulmuştur.

1960'ların otorite karşıtı hareketleri Batı demokrasilerinde sosyal protesto hareketlerinde bir yükselişe yol açtı. Yerleşik siyasal parti yapılarının dışında kalan bu hareketler belirli alanlarda sosyal değişim talebini dile getirdi. Çevre, barış, yurttaşlık hakları ve feminizm gibi birçok değişik konuda mücadele eden grupların bir araya gelmesiyle 1980'lerden itibaren dünya genelinde ortaya çıkan Yeşil partiler özellikle Avrupa'da siyasal parti yelpazesinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş bulunuyor.

Şimdi Avrupa'da ulusal parlamentolarda temsil edilen 12 Yeşil parti var. Sözgelimi İsveç, Fransa ve Almanya'da bazı Yeşil politikacılar sorumlu yönetim mevkilerinde yer alıyor. İki partili sistemin belirgin olduğu Büyük Britanya ve ABD gibi ülkelerde ise güçlü bölgesel başarılarına karşın, Yeşillerin ulusal düzeydeki etkisi sınırlı kalıyor.

Ekoloji ve özgürleşme

Bütün Yeşil partilerin alameti fabrikası ve programlarının öne çıkan odak noktası, kapsamlı çevre korumasına ve özellikle çevreyi dost yeni enerji kaynağı biçimlerine dönük tutarlı mücadeledir. Çoğu kez Yeşillerin klasik sol-sağ yelpazesine girmeyen ve yerleşik partilerce yetersiz ya da yüzeysel biçimde ifade edilen konularda da tutum takındıkları görülür.

Bunlar için esas alınan ana değer standartları bireyin sosyal sorumluluğu, isteklerini yerine getirme hakkı ve iktidar mevkilerindeki kişilere kuşkucu yaklaşımıdır. Tipik talepler dünya genelinde barışçı politikalar, bürokratik dayatmaların azaltılması, azınlıkların daha iyi korunması, kadınların daha aktif desteklenmesi ve hepsinden önemlisi, bütün yurttaşlara siyasal söz hakkının tanınmasıdır.

Kendine özgü kavgacılık

Bütün siyasal süreçlere daha geniş katılım yönündeki bu çağrı ve protesto kültürü mirası da çoğu Yeşil partinin görece demokratik tabanına ve merkeziyetçilikten uzak örgütsel yapısına yansır. Parti önderliği diğer partilerin çoğuna oranla üyelerin oylarına daha fazla bağlı kalır. Cinsiyet kotaları ve görev süreci sınırlaması gibi kurallar da parti içinde Yeşil değerleri sağlamlaştırmaya ve bir yüksek kademe kastından kaçınmaya yöneliktir. Güçlü parti liderleri genelde diğer partiler karşısında şansı arttırmasına karşın, bazı kesimlerce parti ideallerine ihanet olarak görülür.

Otorite karşıtı 1968 hareketi

1960'larda ABD'de bir öğrenci protesto hareketi başladı ve bütün Batı dünyasına yayıldı. Vietnam Savaşı için askere alma kampanyası ilk kıvılcımı tutuşturan etkendi; ama kısa sürede hareketin kapsamı genişleyerek mevcut siyasal koşullara karşı temel bir muhalefete dönüştü. Amerikalı öğrenciler Afrika asıllı Amerikalıların yurttaşlık hakları davasına sahip çıkarken, Avrupalı öğrenciler esas olarak düzeni sosyal demokrat bir yapıya kavuşturma talebini öne çıkardı.

Siyasal protestolara "otoriter iktidar yapılar"na toptan karşı çıkış eşlik etti. Birçok genç aykırı giyim ve müzikle geleneksel sistemi kesin olarak reddetmeye yöneldi. Barışçı "hippi" hareketi özgür seksi ve uyuşturucu kullanımını yücelterek, orta sınıf değerlerinin yanı sıra her türlü baskıya karşı isyan etti.