Japonya: Tarihi, dini, dili, yönetimi, ekonomisi, iklimi ve coğrafyası

Dünyada sadece birkaç ulusun Japonya'dan daha renkli tarihi vardır. Tarih öncesi çağlarda Asya anakarasından gelen göçmenler tarafından kurulan Japonya, pek çok imparatorluğun yükselişine ve düşüşüne şahit oldu; samuray savaşçıları tarafından yönetildi, kendini dış dünyadan tecrit etti ve Asya'nın çoğu yerinde yenilgiler, zaferler ve yeniden doğuşlar gördü. 20. yüzyılın başlarında savaşla en çok özdeşleşen uluslardan biri olan Japonya bugün uluslararası sahnede pasifizmin sesi olmasıyla biliniyor.

  • Nüfus: 126,860,301 (2019 tahmini)
  • Başkent: Tokyo
  • Büyük şehirler: Yokohama, Osaka, Nagoya, Sapporo, Kobe, Kyoto, Fukuoka
  • Para birimi: Japon Yeni (JPY)
  • Yönetim biçimi: Anayasal monarşi
  • Yüz ölçümü: 377.835 km²
  • Kıyı şeridi: 29.751 km
  • En yüksek noktası: Fuji Dağı (3.776 m)
  • Yaşam süresi: 81 yıl (erkek), 87 yıl (kadın)
japonya japon bayrağı
Japon bayrağında beyaz dürüstlük ve saflığı, kırmızı kısım ülkenin kurucularının atası olduğuna inanılan güneş tanrıçası Amaterasu'yu simgeler. Japonlar tarihi kişiliklerini tanrılaştırmakla ünlüdür

Nüfusu

Japonya'nın nüfusu yaklaşık 126.860.000 (2019) kişi. Bugün ülke çok düşük bir doğum oranına sahip ve dünyadaki en hızlı yaşlanan toplumlardan biri. Örneğin, son 20 yılda ülkenin nüfusu sadece 1 milyon arttı.

Japon'daki en yaygın etnik grup Yamato'dur ve nüfusun yüzde 98,5'ini oluşturuyor. Diğer yüzde 1,5 ise Koreliler (yüzde 0,5), Çinliler (yüzde 0,4) ve yerli Aynuları (50,000 kişi) içermektedir. Okinava ve komşu adaların Ryukyuan halkının etnik olarak Yamato olduğu düşünülmekte.

Dilleri

Japon vatandaşlarının büyük çoğunluğu (yüzde 99) ana dili olarak Japonca'yı konuşur. Japonca kendi dil ailesine sahip ve Çince ile Korece ile ilgisiz kabul ediliyor. Bununla birlikte Japonca ağır şekilde Çince, İngilizce ve diğer dillerin terimleriyle dolmuştur. Öyle ki Japonca kelimelerin yüzde 49'u Çince kökenli kelimelerden oluşuyor ve yüzde 9'u ise İngilizce kelimelerden gelmekte.

Japonya'da üç yazı sistemi bir arada kullanılır: Yerli Japonca kelimeler ile çekimli fiiller için kullanılan hiragana.; Japonca olmayan yabancı kelimeler, vurgu ve yansıma için kullanılan katakana; ve Japonca dilindeki çok sayıda yabancı Çince kelimenin ifade edilmesinde kullanılan kanji.

Japonya'nın dini

Çoğu Japon vatandaşı Şintoizm ve Budizm'in bir tür karışımını din olarak kullanır. Çok küçük azınlıklar Hristiyanlık, İslam, Hinduizm ve Sihizm'e inanır.

Japonya'nın yerel dini, tarih öncesi çağlarda geliştirilen Şinto'dur. Doğal dünyanın kutsallığını vurgulayan çok tanrılı bir inançtır. Şintoizm'in kutsal bir kitabı veya kurucusu bulunmuyor. Japon Budistlerin çoğu, altıncı yüzyılda Baekje Kore'den Japonya'ya gelen Mahayana okuluna aitler.

Japonya'da Şinto ve Budist uygulamalar tek din altında birleşirken, Budist tapınakları önemli Şinto tapınaklarının yanına inşa edilir. Bu inançlar bir dinden çok felsefe gibi işler.

Japonya fuji dağı
Fuji Dağı, Japonya

Yönetim şekli

Japonya'da imparatorun başkanlık görevini yürüttüğü bir anayasal monarşi sistemi bulunuyor. Şu anki imparator Tsugu Akihito'dur. Ülkenin sembolik ve diplomatik lideri olarak hizmet eder ve çok az politik güce sahiptir.

Japonya’nın siyasi lideri, Bakanlar Kurulu’na başkanlık eden Başbakan’dır. Japonya'nın iki meclisli parlamentosu 465 sandalyeli Temsilciler Meclisi ve 242 sandalyeli Danışmanlar Meclisi'nden oluşuyor.

Japonya'da 15 üyeli Yüksek Mahkeme'nin başkanlık ettiği dört kademeli bir mahkeme sistemi var. Ülke Avrupa tarzı medeni hukuk sistemini kullanmakta. Shinzō Abe mevcut Japonya Başbakanı'dır.

Coğrafyası

Japon takımadaları toplam 377.835 kilometrekare yüz ölçümüne sahip ve 3.000'den fazla adadan oluşuyor. Kuzeyden güneye sıralanan dört ana ada Hokkaido, Honshu, Şikoku ve Kyushu'dur.

Japonya büyük ölçüde dağlık ve ormanlık olup, ekilebilir alan ülkenin yalnızca yüzde 11,6'sını oluşturuyor. En yüksek nokta olan Fuji Dağı 3.776 metreye uzanmakta. En düşük nokta deniz seviyesinden dört metre aşağıda bulunan Hachiro-gata'dır.

Pasifik Ateş Çemberi'nde yer alan Japonya, gayzer ve sıcak su kaynakları gibi bir dizi hidrotermal özellik sunuyor. Ülke sık sık deprem, tsunami ve volkanik patlamalar yaşamakta.

japonya sakura ağaçları
Japonya'nın ünlü Sakura (Kiraz çiçeği) ağaçları

İklimi

Kuzeyden güneye 3.500 km'ye uzanan Japonya çok sayıda farklı iklim bölgesi içermekte. Dört mevsim genel olarak ılıman bir iklime sahiptir. Kuzeydeki Hokkaido adası her kış mutlaka şiddetli kar yağışı görür. 1970 yılında Kutchan şehrine bir günde 312 cm kar yağdı. O kış düşen toplam kar miktarı 20 metreden fazlaydı.

Güney Okinawa adası ise bunun aksine yarı tropik iklim sunar ve yıllık ortalama 20 santrigrat derece sıcaklığa sahiptir. Ada yılda yaklaşık 200 cm yağmur almaktadır.

Japonya ekonomisi

Japonya, dünyada teknolojik olarak en gelişmiş topluluklardan biri. GSYİH'ya göre (ABD ve Çin'den sonra) dünyanın en büyük üçüncü ekonomisi. Japonların yaptığı başlıca ihracatlar arasında otomobiller, tüketici ve ofis elektroniği, çelik ve nakliye ekipmanları var. Ülke gıda, yağ, kereste ve metal cevherleri ithal ediyor.

Ekonomik büyüme 1990'larda neredeyse durma noktasına geldi ve o zamandan bu yana her yıl yüzde 2 oranındaki sessiz büyümesine devam etti. Japonya'da kişi başına GSYİH 38,440 dolardır ve nüfusun yüzde 16,1'i yoksulluk sınırının altında yaşamaktadır.

Japonya tarihi

Japonya, yaklaşık 35.000 yıl önce Asya anakarasından gelen Paleolitik halk tarafından kuruldu. Son Buzul Çağı'nın sonunda (yaklaşık 10.000 yıl önce) Jomon adlı bir kültür doğdu. Jomon avcısı toplayıcı insanlar kürklü giysiler, ahşap evler ve detaylıca işlenmiş kil kaplar tasarladılar. DNA analizine göre Aynu halkı Jomon'un soyundan geliyor olabilir.

Yayoi halkının da bölgeye yerleşmesiyle Japonya metal işlemeyi, pirinç ekimini ve dokuma yapmayı öğrenmiştir. DNA kanıtları bu yerleşimcilerin Kore'den geldiğini gösteriyor.

Japonya tarihinin kayıtlarla bilinen en erken dönemi Kofun'dur (MS 250 – 538). Kofun, büyük mezar höyükleri yani tümülüsler olarak bilinir. Kofun soylu savaş lordları tarafından yönetiliyordu. Bölge insanları bu dönemde birçok Çin adetlerini ve yeniliklerini benimsemiştir.

Budizm 538-710 yılları arasındaki Asuka döneminde Çin yazı sistemiyle birlikte Japonya'ya geldi. Bu dönemde toplum klanlara bölündü. Nara döneminde ilk güçlü merkezi yönetim kuruldu (710-794). Aristokrat sınıf Budizmi ve Çin hat sanatını benimserken, tarım köylüleri Şintoizmi takip etti.

Japonya'nın kendine has eşsiz kültürü Heian döneminde (794-1185) gelişmiştir. İmparatorluk yüzünü sanata, şiire ve nesire çevirdi. Samuray savaşçı sınıfı bu zamanda doğdu.

"Shogun" (Şogun) olarak adlandırılan Samuray lordları 1185'te yönetimi devraldı ve 1868'e kadar imparator adına Japonya'yı yönetti. Kamakura Shogunate (1185-1333), Japonya'nın büyük bölümünü merkez Kyoto'dan yönetti. Moğol donanmalarının 1274 ve 1281'de gerçekleştirdiği Kamakura saldırılarını iki mucizevi tayfun bertaraf etmiştir.

Özellikle güçlü bir imparator olan Go-Daigo 1331'de shogunate'yi devirmeye çalıştı ve birbirine rakip kuzey ile güney aileleri arasında çıkan iç savaş ancak 1392'de sona erdi. Bu tarihte Daimyo olarak bilinen güçlü lordlar güç kazanmış ve 1868'de Tokugawa Shogunate (Şoğunluğu) olarak bilinecek Edo döneminin sonuna kadar hüküm sürmüşlerdir.

O yıl, İmparator Meiji başkanlığında yeni bir anayasal monarşi kuruldu. Shogunların gücü sona erdi. İmparator Meiji'nin ölümünden sonra imparatorun oğlu Taisho başa geçti. Kronik hastalıkları görevini yerine getirmesini engelledi. Bunu fırsat bilen ülke, yasama meclisinden yeni demokratik reformlar geçirdi. I. Dünya Savaşı sırasında Japonya, Kore üzerindeki yönetimini resmileştirdi ve kuzey Çin'i kontrolüne aldı.

Japon tarihinin Showa dönemi imparatoru Hirohito, Japonya'nın II. Dünya Savaşı sırasındaki agresif genişlemesini, ardından teslim olmasını ve modern, sanayileşmiş bir millet olarak yeniden doğuşunu sağlamıştır.