Zamanda yolculuk ederek geçmişe ve geleceğe gitmek mümkün mü?

Zamanda yolculuk etmek sanıldığı kadar heyecan verici olmayabilir

Zamanda yolculuk ederek geçmişe ya da geleceğe gitmek ne kadar mümkün? Daha erken bir çağı ziyaret etmek için zamanda geriye yolculuk etmek şüphesiz harika bir rüya. Bilim kurgu ve fantezi romanları, filmler ve TV şovları için bu büyük bir konu. Kim geri dönüp dinozorları görmeyi, evrenin doğuşunu izlemeyi ya da büyük büyük babalarıyla tanışmayı istemez? Bir yanlışı düzeltmek, farklı bir karar vermek veya tarihin akışını tamamen değiştirmek için önceki bir zamana gidebilir miyiz? Gerçekten mümkün mü?

Zamanda yolculuk etmek

Geçmişe yolculuğa dair birçok soru, ancak pek az çözüm var. Bilimin şu anda bize verebileceği en iyi cevap zamanda yolculuğun teorik olarak mümkün olduğudur. Ama henüz buna yakın değiliz.

İnsanların her saniye zamanda yolculuk ettiği, ancak bu yolculuğun yalnızca bir yönde yani geçmişten günümüze ve geleceğe doğru olduğu biliniyor. Kimse yolculuk süremizin hızını kontrol edemiyor veya hiç kimse zamanı durdurup yaşamaya devam edemiyor. Zaman bizim için sürekli ilerleyen tek şeritli bir yol.

Zamanda yolculuk solucan deliğinden geçen uzay aracı
Uzayın bükülmesiyle oluşan solucan deliğinden geçen uzay aracı

Bu doğru zira Einstein'ın görelilik teorisine de uyuyor. Çünkü zaman sadece tek yönde hareket ediyor – ileriye doğru. Zaman aksi yönde akarsa insanlar geçmiş yerine geleceği hatırlar. Bu mantıksız olduğundan, geçmişe yolculuk yapma fikri aslında fizik yasalarını ihlal eden bir görüş.

Geleceğe yolculuk

Her saniye geleceğe yolculuk ediyoruz. Geleceğe yolculuk etme hızımızı artırmamız mümkün olmasa da, zamanın geçişini hızlandırmamız mümkün. Ancak bu yalnızca küçük oranlarda oluyor (saniye veya dakika). Ve şimdiye kadar sadece Dünya'nın yörüngesinde bulunan insanlar için oldu. Uzay istasyonundaki insanlar için zaman farklı hızda ilerliyor. Peki bu zaman farkını artırmak mümkün mü?

Teorik olarak evet. Einstein'ın izafiyet teorisine göre (özel görelilik kuramı), zamanın geçişi nesnenin hızıyla ilgilidir. Bir nesne uzayda ne kadar hızlı hareket ederse, yavaş ilerleyen bir gözlemciye kıyasla zaman onun için o kadar yavaş geçer.

Geleceğe yolculuk etmekle ilgili klasik bir örnek ikizler paradoksudur. Şöyledir: Her biri 20 yaşında ikizler düşünün. Dünyada yaşıyorlar. Biri neredeyse ışık hızında seyahat eden bir uzay gemisinde beş yıllık yolculuğa çıkıyor. İkiz 25 yaşında Dünya'ya geri dönüyor. Ancak, Dünya'da kalan ikiz 95 yaşında oluyor. Gemideki ikiz için zaman sadece beş yıl ilerlemiştir ancak ışık hızına yakın sürati nedeniyle gelecekteki bir Dünya'ya dönmüştür. Aslında geleceğe yolculuk etmiştir.

Kara delikler ve solucan delikleri

Zamanda yolculuk kara delik solucan deliği
Hiçbir şey kara deliğin çekiminden kurtulamaz, kendisi bile

Bilim kurgu filmlerinde sıkça anlatılan o zaman makinelerinden birini yapma fikri büyük olasılıkla hayallerde kalacak. Bununla birlikte astrofizik bize başka bir yol daha olduğunu söylüyor: Kara delikler.

Genel göreliliğe göre, dönen bir kara delik bir solucan deliği oluşturabilir — iki uzay-zaman noktası arasında veya belki de farklı evrenler arasındaki teorik bir köprü. Ancak, kara deliklerle ilgili bir sorun var. Uzun zamandır dengesiz oldukları ve bu yüzden de içinden geçilemez oldukları düşünülüyor. Bununla birlikte, fizik teorilerindeki son gelişmeler bu yapıların zamanda yolculuk etmenin yolu olabileceğini gösterdi. Ne yazık ki, bunu yaptığımızda neyle karşılaşacağımız konusunda hiçbir fikrimiz yok.

Teorik fizik, solucan deliğinin içine giren birine ne olacağını tahmin etmeye çalışıyor, tabii önce böyle bir yere yaklaşabilirsek. Daha da önemlisi, henüz bu yolculuğu güvenli şekilde yapmamıza izin verecek mühendislik çözümlerimiz bile yok. Şu anda inanılan şey bir uzay gemisi kara deliğe girdiği anda karşılaşacağı muazzam yer çekimi kuvvetinin onu parçayalacağıdır. Gemi ve gemideki herkes kara deliğin kalbindeki tekillikte bir olur (singularity).

Peki ya teoride bir solucan deliğinden geçmek mümkün olsaydı ne olurdu? İnsanlar ne deneyim yaşardı? Diğer tarafta ne bulacağımızı, zamanda yolculuk etsek bile hangi zaman diliminde olacağımızı kim bilebilir? Birisi bu geziyi güvenli şekilde yapmanın yolunu geliştirinceye kadar bunlara cevap bulmamız muhtemel değil.

Nedensellik ilkesi ve alternatif evrenler

Zamanda yolculuk ve zaman
Zamanda yolculuk masumane görünebilir ancak çok ağır sonuçları bulunuyor

Geçmişe yolculuk etme fikri her türlü paradoksu beraberinde getiriyor. Örneğin, bir kişi zamanda geri gider ve bir ebeveyni henüz o çocuk doğmamışken birbirinden ayırırsa ne olur? Bununla ilgili birçok dramatik hikaye yazıldı. Birisinin bir diktatörü öldürmesi ve tarihi değiştirmesi ya da ünlü bir insanın hayatını kurtarması fikirleri gibi…

Paralel evren fikri burada ortaya çıkıyor. Görünüşe göre zamanda yolculuk alternatif bir gerçeklik oluşturuyor. Evet, biri geçmişe yolculuk edip birinin doğumunu engellerse veya birini öldürürse, kurbanın genç versiyonu asla o gerçeklikte var olmuyor. Ancak diğer taraftaki asıl gerçeklikte hiçbir şey değişmemiş gibi devam ediyor. Zamanda geriye giden bir gezgin kendine yeni bir gerçeklik yaratır ve kendi dünyasına asla geri dönemeyebilir. (Geçmişteki o noktadan geleceğe yolculuk ederse de daha önce bildiklerinden farklı ve ayrı, yeni bir gerçeklik görür).

Zamanda yolculuk paradoksu

solucan deliğinden geçen uzay araçları
Zamanda yolculuk bir kez başladıktan sonra geçmiş ve gelecek alt üst oluyor

Bu da bizi nadiren tartışılan başka bir konuya getiriyor. Solucan delikleri doğaları gereği insanı zaman ve mekanda farklı bir noktaya seyahat ettiriyor. Birileri Dünya'dan ayrılıp solucan deliğinden geçebilir ve evrenin diğer tarafına ulaşabilir (hâlâ bizle aynı evrende olduklarını varsayarsak). Eğer Dünya'ya geri dönmek isterlerse az önce çıktıkları solucan deliğinden (kendilerini aynı zamana ve yere döndürecek) geçebilirler ya da daha geleneksel yöntemlere başvurmak zorunda kalabilirler. Bunlar bazı sorunlar doğuruyor.

Gezginler solucan deliğinden geri döndüklerinde buldukları Dünya artık "geçmiş" olacak. Işığa yaklaşan hızlarda seyahat etmek gezgin için zamanı yavaşlattığından, Dünya'da çok çok az bir zamanın geçmesi gerekir. Yani geçmiş gezginin gerisine düşer ve deliğe giriş ile çıkış arasındaki süre yani normal gelecek artık geçmiş olur… işte zamanın ileriye akışı böyle problemli işliyor.

Gezginler solucan deliğine tekrar girerek geriye yani geçmişe gittiklerinde (Dünya'daki zamana kıyasla), eğer çok uzağa yolculuk etmişlerse döndüklerinde kendilerini ilk ayrıldıklarından çok ileri bir Dünya'da bulabilirler. Bu da zaman yolculuğunun tüm amacını baltalıyor.

Geçmişe yolculuk mümkün mü?

Geleceğe Dönüş filmi için özel olarak donatılmış DeLorean, filmde karakteri zamanda ileriye götüren araçtı

Şu an ki teknolojimiz ve fizik anlayışımız ile, hayır. Geçmişe yolculuk etmek mümkün görünmüyor. Ancak belki bir gün, bundan binlerce yıl sonra insanlar zaman yolculuğunu mümkün kılacak sistemler keşfedebilir. Bu teori o zamana dek bilim kurgunun ürünü olarak kalacak.