Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /MÖ 43–1/ İkinci Triumvirate; Brutus, Antonius ve Kleopatra'nın ölümü

Abone Ol 

Roma'da Julius Caesar'ın ölümünden sonraki dönem Marcus Antonius ile Caesar'ın meşru halefi olarak gördüğü Octavius arasındaki gerilimin artmasına tanıklık etti. Octavius'un, Marcus Antonius'un Caesar'ı öldürenlerden biri olan Decimus Brutus'u sıkıştırdığı Mutina (günümüzde Modena, İtalya) kuşatmasını kaldırmak için MÖ 243 başlarında harekete geçmesi ikisini neredeyse yumruk yumruğa getirmişti. Marcus Antonius Galya'ya çekilmek zorunda kaldı. Senato Octavius'un lejyonlarını Decimus Brutus'a aktarmak için oy kullandığında kenara itildiğini anlayan Octavius, Marcus Antonius ve Galya Transalpine Valisi Marcus Lepidus'la üçlü bir ittifak kurdu. Bu ittifak İkinci Triumvirate'yi oluşturdu.

Triumvirate Caesar'ın suikastçileri arasında yer alan ve bu esnada doğunun büyük kısmını ele geçiren diğer iki kişi Cassius ve Marcus Brutus'a karşı savaş yürüttü. Marcus Antonius ve Octavius MÖ 42'de rakiplerini Kuzey Yunanistan'daki Philippi'de yenilgiye uğrattı. Cassius bunun üzerine intihar etti. Üç hafta sonra Marcus Brutus'un ordusundan geri kalan güçler de imha edildi.

Marcus Antonius doğuda bir süre daha kaldı ve MÖ 40'ta Octavius'un gücünü artırmasını önlemek için İtalya'ya döndü. Ancak iki komutana bağlı orduların savaşmayı reddetmesi nedeniyle Roma dünyasının fiili olarak bölünmesi konusunda anlaşmaya varıldı. Marcus Antonius Doğu'yu, Octavius ise Batı'yı yönetecek, Lepidus ise Afrika'yla yetinecekti. Triumvirate MÖ 38'de beş yıl süreyle tekrar yenilenmesine rağmen, Octavius ve Marcus Antonius arasında bir çatışmanın daha fazla ertelenemeyeceği açıktı.

Ancak Marcus Antonius bu esnada Cassius'un ordusundan arta kalanlarla ittifak kurarak MÖ 39'da Suriye'ye saldıran Parthia'yla uğraşmak zorunda kaldı. Parthia'yı –görünüşte Partlar tarafında Carrhae Muharebesinde (bkz. MÖ 53) ele geçirilen Roma kartallarını almak için – MÖ 39'da işgal eden Marcus Antonius başkentleri Phraata'ya ilerlemesine rağmen yeterli kaynağı kalmadığından kuşatmayı başaramadı.

Triumvirate'nin süresi MÖ 33'te sona erdi. Octavius senatoya Marcus Antonius'u kamu düşmanı ilan ettirdi. Marcus Antonius Mısır kraliçesi Kleopatra'yla ilişkisi nedeniyle popülaritesini yitirmişti ve Octavius hızla kamuoyunu kendi etrafında topladı. Hızla oluşturulan bir donanma Yunanistan açıklarındaki Actium'da MÖ 31'de Marcus Antonius'un deniz güçlerini mağlup etti. Marcus Antonius'un kara güçleri daha sonra Octavius'un tarafına geçti. Antonius ve Kleopatra kaçtıkları Mısır'da MÖ 30 yaz aylarında Octavius'la tekrar karşılaştılar. Romalı komutan ve Mısır kraliçesi intihar etti ve Roma İmparatorluğu Mısır'ı ilhak etti. Octavius tüm Roma dünyasının karşı konulmaz efendisi olmuştu.

İLGİLİ:  Şarlman (Charlemagne) kimdir? Karolenj rönesansı ve Birleşik Avrupa dönemi

Octavius; Augustus unvanı, I. Herod'un bağlılığı

Düşmanlarını yenen Octavius Caesar'ın yaptığı gibi diktatör ünvanını almadı. Bunun yerine gayri resmi olarak princeps devletin birinci adamı– olarak hüküm sürdü. Antonius'un lejyonlarını ele geçirdiğinden artık 500.000 kişilik bir orduya sahipti. Bu ordunun yarısından fazlasını terhis etti, kalan 28 lejyonu (yaklaşık 150.000 asker) muhafaza etti ve geri kalanını İtalya dışında kolonilere yerleştirdi.

Octavius MÖ 27'de tüm yetkilerinden görünüşte cumhuriyeti tekrar kurmak için vazgeçti. Senato da Mısır, Galya, Almanya, İspanya ve Suriye'nin idaresini Octavius'un şahsına bırakarak karşılık verdi. Ayrıca senato kendisine "Augustus" unvanını da verdi ve konumunu daha da perçinleyerek MÖ 27'den 23'e kadar konsül seçildi.

Zaman içinde Senato Augustus'a MÖ 23'te daha önce yönetmediği eyaletlerde en yüksek yetkileri tanıyan imperium maius ve daimi pleb tribünü unvanı da dahil daha fazla yetki tanıdı. Senato teoride Roma'daki en yüksek otorite olmasına rağmen, fiiliyatta hiç kimse Augustus'un yetkilerine erişemedi ve bu nedenle Roma'nın ilk imparatoru olarak görülmektedir.

Julius Caesar ve Augustus kendilerine en çok direniş gösteren Kuzey Afrika'ya birçok tecrübeli asker yerleştirdi. MÖ 25'te Mauretania'yı Numidyalı II. Juba'ya verdi. Karısı, Marcus Antonius ve Kleopatra'nın kızı olan Juba, güvenilir bir Roma müttefiki oldu. Augustus ayrıca Kuzey Afrika'da görev yapmak üzere bölgede 300 yıldan fazla kalan bir lejyon gönderdi.

Batı Asya'da Galilee hükümdarı I. Herod Marcus Antonius'u desteklemesine rağmen Octavius tarafından tahtına bırakıldı. Herod'a ayrıca Suriye ve Gazze'den başka topraklar da verildi. Herod MÖ 42'de atanmış ve MÖ 37'de Hasmonean Krallığının (bkz. MÖ 146-131) kalan bölümlerini de ele geçirmişti. Herod MÖ 4'te ölümüne kadar Roma'nın sadık bir müttefiki olarak kaldı.

Roma'da veraset sorunu, Roma'nın Ren ve Tuna nehirlerine genişlemesi

Augustus'un askeri ve siyasi başarıları büyük ölçüde alt sınıf bir aileden gelerek MÖ 37, 28 ve 27'de konsül seçilen Marcus Vipsanius Agrippa'nın yeteneklerine dayandı. Agrippa, Augustus'un kızı Julia'yla evlendikten sonra MÖ 18'de pleb tribünü seçilmesi dahil birçok terfi aldı. Augustus'un kendi halefi MÖ 25'te öldüğünden Agrippa'nın çocuklarını Gaius ve Lucius Caesar adlarını vererek evlat edindi. Agrippa'nın Caesar'ın yerine geçmesi muhtemel görüldüyse de MÖ 12'de ani bir şekilde ölümü veraset sorununu açığa çıkarttı.

Part İmparatorluğunu MÖ 20'de işgalle tehdit eden Augustus Partlılar tarafından Carrhae'de (bkz. MÖ 53) ele geçirilen lejyon sancaklarının iade edilmesini sağlamıştı. Makedonya'nın Romalı valisi MÖ 16'da Tuna Nehrine doğru ilerlemeye başladı ve MÖ 12'den sonra Augustus'un üvey oğlu, ikinci karısı Livia'nın oğlu Tiberius Roma vilayeti Pannonia'yı (bugünkü Avusturya ve Macaristan) kurmak amacıyla İllirya'dan kuzeye doğru harekete geçti. Tiberius'un kardeşi Drusus'da MÖ 12 ve öldüğü MÖ 9 arasında Roma'nın kontrolünü Ren Nehrinden Elbe Nehrine doğru genişletti. Romalılar bu dönemde Ratie (bugünkü İsviçre) ve Noricum (Alp Dağları ve Tuna arasında) eyaletlerini ilhak etti ve imparatorluğun sınırlarını neredeyse Ren ve Tuna nehirlerine kadar ilerletti.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /320–360/ İznik Konsili, Konstantin'in ölümü, II. Şapur Diyarbakır'ı alıyor

Başarılarıyla en çok tanınan general haline gelen Tiberius'un taraftarları Augustus'u Gaius ya da Lucius'un yerine Tiberius'u veliaht seçmesi için zorladılar. Augustus veraset sorununu çözmek için şahsen fazla gayret göstermedi.

Tiberius'un tahtı bırakması, Çin'de bağımsız krallıklar

Drusus MÖ 9'da başlıca Alman kabilelerini yenmiş ve Elbe Nehrine erişmişti. Augustus ölümünden sonra yerine Tiberius'u atadı. Tiberius MÖ 8'de bir dizi zafer kazandı, ancak daha sonra gizemli bir şekilde istifa ederek Rodos'a sürgüne gitti. Bu durum Gaius ve Lucius Caesar'ın Roma İmparatorluğunun veliahtları olarak kalmalarına yol açtı.

Çin'de Yuandi'nin hükümdarlığı sırasında (MÖ 49-33) Xuandi'nin idaresi döneminde başlatılan (bkz. MÖ 70-61) ekonomik tasarrufları devam etti. Han hanedanının başlangıcında sindirilen bazı yarı bağımsız krallıklar tekrar ortaya çıkmaya başladı. Yuandi ve yerine geçen Chengdi (MÖ 33-7) ve Aldi (MÖ 7-1) birçok marquisate (marklik, beylik) kurarak bunların büyük kısmını yeni kralların çocuklarına dağıttı. Bu durum birçok devletin merkezi kontrolünü zayıflattı. Chengdi'nin bir erkek veliahdının olmaması yarı kuzeni Aidi'nin MÖ 7'de yerine geçmesi sonucunu yarattı. Bu taht için adayları gözardı edilen soylular arasında uyuşmazlığa yol açtı.

Kuzey Arabistan'ın Nabatae Krallığı Güney Arabistan'ın baharat ticaretiyle zenginleşerek en yüksek noktasına MÖ 1. yüzyılda Malichos'un (MÖ y. 59-30) yönetimi altında erişti. Bu tarihten sonra kuzey sınırlarında I. Herod'un tehditleriyle karşılaştı. MÖ 98'deki IV. Arteas ile başveziri Syllaeus arasındaki sürtüşme Romalıların bölgeyle ilgilenmesine yol açtı. Augustus'un torunu Gaius komutasındaki bir seferde Nabatea MÖ 3-1'de bir süreliğine ele geçirilse de Romalılar Nabatea'nın bir yüzyıl daha bağımsız kalmasına izin vererek geri çekildiler.

Kronolojik özet

  • MÖ 43 / Octavius, Marcus Antonius ve Lepidus'la birlikte İkinci Triumvirate'yi oluşturur
  • MÖ 42 / Cumhuriyetçi güçler Philippi'de yenilir; Brutus ve Cassius intihar eder
  • MÖ 40 / Roma toprakları Octavius ve Antonius arasında bölüşülür
  • MÖ 40 / Part birlikleri Kudüs'ü ele geçirir
  • MÖ 40 / I. Herod Galilee tetraşı olur
  • MÖ 39 / Antonius Partları Kilikya'ya yener
  • MÖ 39 / Antonius, Octavius ve Pompeius'un oğlu Sextus Pompeius arasında Misenum Antlaşması
  • MÖ 37 / Romalıları Partları Kudüs'ten çıkarır ve Hero'yu tahtına iade eder
  • MÖ 37 / Antonius Mısır kraliçesi Kleopatra'yla evlenir
  • MÖ 36 / Antonius Partlar tarafından yenilir ve Ermenistan'dan çekilir
  • MÖ 36 / Sextus Pompeius'a karşı seferler
  • MÖ 36 / Octavius Lepidus'u Triumvirate'den ayrılmaya zorlar
  • MÖ 34 / Antonius Ermenistan'ı işgal eder ve hükümdarı Artavades'i ele geçirir
  • MÖ 32 / Çin'de Cengdi Han imparatoru olur
  • MÖ 31 / Octavius Antonius'u Actium Muharebesinde yener
  • MÖ 30 / Baktria Hint-Yunan Krallığı İskit kabilesi Saka tarafından istila edilir
  • MÖ 30 / Antonius ve Kleopatra intihar eder; Mısır Roma eyaleti yapılır
  • MÖ 27 / Octavius Augustus unvanını alarak fiiliyatta ilk Roma imparatoru olur
  • MÖ 27 / Marcus Agrippa Kuzey İspanya'nın fethini tamamlar
  • MÖ 26-16 / Kuzey İspanya'nın Kantabrialıları Roma yönetimine karşı ayaklanır
  • MÖ 25-24 / Aelius Gallus Arabia Felix'i (Yemen) Roma için ele geçirmekte başarısız olur
  • MÖ 25 / Roma'daki Janus Tapınağının kapıları Roma dünyasındaki barışı belirtmek üzere kapatılır
  • MÖ y. 25 / Budist yasaları ilk defa Sri Lanka'da yazıya dökülür
  • MÖ 25 / II. Juba Augustus tarafından Mauretania kralı yapılır
  • MÖ 23 / Romalılar Meroti Krallığının (günümüzde Sudan) işgal eder
  • MÖ 20 / Roma ve Partlar barış yapar; Carrhae Muharebesinde ele geçirilen Roma sancakları geri verilir
  • MÖ 19 / I. Herod Kudüs'te Tapınağı yeniden inşa eder
  • MÖ 18 / Augustus'u yakın çalışma arkadaşı Agrippa pleb tribünü yapılır
  • MÖ 15 / Raetia ve Noricum'un Romalılar tarafından fethi
  • MÖ 14 / Çin'de büyük köylü ayaklanması
  • MÖ 12 / Auıgustus'un muhtemel halefi Agrippa'nın ölümü Augustus'un yerine kimin geçeceği sorusunu ortaya çıkarır
  • MÖ 12-9 / Elbe'ye kadar Almanya'nın Romalılar tarafından ele geçirilmesi
  • MÖ 10 / I. Herod Caesarea'da deniz limanı inşaatını başlatır
  • MÖ 9 / Drusus Roma'nın Alman kabilelerine karşı seferini tamamlar; öldüğünde yerine kardeşi Tiberius'u imparator olmak önde gelen aday olarak bırakır
  • MÖ 9 / Tuna boylarına Marcomanni kralı Maroboddus'a karşı Roma seferleri
  • MÖ 8 / Tiberius Rodos'a sürgüne gider
  • MÖ 7 / Çin'de imparatoru Çengdi'nin yerine yarı yeğeni Aidi geçer
  • MÖ 4 / İsa'nın muhtemel doğum tarihi
  • MÖ 4 / I. Herod ölür; krallığı üç oğlu arasında bölüşülür
  • MÖ 2 / Augustus praetoria muhafızlarını imparatorluk saray muhafızları olarak kurar