Dinozorlar nerede yaşadı? Dinozor fosillerinin bulunduğu habitatlar

Dev tavuklar en çok hangi habitatları evleri bildiler?

Dinozorlar, 250 milyon yıl önce Trias Dönemi'nde Dünya'nın Pangea olarak bilinen tek bir kıtadan oluştuğu zamandan 66 milyon yıl önce sona eren Kretase Dönemi'ne kadar 180 milyon yıldan uzun süre yeryüzünde yaşadı. Dünya, 250 milyondan 65 milyon yıl öncesine kadar süren Mezozoik Dönem'de çok farklı görünüyordu. Dinozorların yaşadığı habitatlar bugün geniş ölçüde bilinmektedir. İşte kurak ve tozlu çöllerden bereketli, yeşil ekvator ormanlarına kadar dinozorların yaşadığı en yaygın ekosistemler.

Ovalar

dinozorlar nerede yaşadı? ovalar
Çim henüz evrimleşmemişti

Kretase döneminin geniş, rüzgârlı ovaları bugünküne çok benzerdi, ancak önemli bir istisna vardı: 100 milyon yıl önce çim henüz gelişmemişti, bu nedenle bu ekosistemler eğrelti otları ve diğer tarih öncesi bitkilerle kaplıydı. Bu düzlüklerde bitki yiyen dinozor sürüleri yaşadı (ceratopsia, hadrosaur, ve ornithopod gibi). Bu otçul dinozorlar raptor ve tiranozor tarafından avlanmaktaydı.

Sulak alanlar

dinozorlar nerede yaşadı? sulak alanlar
Bazı dinozorlar sulak alanlarda yaşadı

Sulak alanlar, yakındaki tepelerden ve dağlardan gelen tortularla kaplı alçak düzlüklü ovalardır. Paleontolojiye göre, dinozorların yaşadığı başlıca sulak alanlar erken Kretase döneminde modern Avrupa'nın çoğunu kaplayan ve bugün çok sayıda Iguanodon, Polacanthus ve küçük Hypsilophodon fosilleri çıkartılan sulak alanlar olmuştur. Bu dinozorlar, henüz evrim geçirmemiş olan çimle değil, atkuyruğu olarak bilinen daha ilkel bitkilerle beslendiler.

Kıyı ormanları

dinozorlar nerede yaşadı? ovalar
Su kıyılarını tercih ettiler

Sulak kıyı ormanı da denebilecek bu yerler bir nehir veya bataklığın yanında büyüyen yemyeşil ağaçlar ve bitki örtüsünden oluşur; bu da habitat sakinleri için bol miktarda yiyecek anlamına geliyor. Ancak bu sulak ormanlar aynı zamanda periyodik sellere de yatkındı. Mezozoik dönemin en ünlü kıyı ormanı geç Jura Devri Kuzey Amerika'sında Morrison Oluşumu'nun olduğu yerdeydi. Burası Diplodocus ve yırtıcı Allosaurus dahil olmak üzere sayısız sauropod, ornithopod ve theropod dinozoru fosilleri vermiş zengin bir bölgedir.

Bataklık ormanlar

dinozorlar nerede yaşadı? bataklık ovalar

Bataklık ormanlar kıyı ormanlarına benzer ancak önemli bir istisna dışında: Geç Kretase döneminin bataklık ormanları, ördek gagalı dev dinozor sürüleri için önemli bir besin kaynağı olan çiçekler ve diğer geç evrimleşmiş bitkilerle örtülüydü. Kretase'nin "inekleri" olarak görülen bu dinozorlar Troodon'dan Tyrannosaurus Rex'e (Tiranozor) kadar daha akıllı ve çevik theropodlar tarafından avlandılar.

Çöller

dinozorlar nerede yaşadı? çöller
Hızlı koşucular çöllerde yaşadı

Çöller tüm yaşam formlarına ekolojik yönden sert şekilde meydan okur ve dinozorlar istisna değildir. Orta Asya'nın meşhur Gobi Çölü aynı zamanda Mezozoik Çağın da en ünlü çölüydü. İyi bilinen üç dinozor türü Protoceratop, Oviraptor ve Velociraptor burada yaşadı. Hatta Velociraptor ile boğuşurkenki haliyle çıkarılan bir Protoceratop fosili dahi var. Bu ikili geç Kretase döneminin şanssız bir gününde aniden baş gösteren şiddetli kum fırtınasına gömüldüler ve bu nedenle de iyi korundular. Dünya'nın en büyük çölü olan Sahra dinozorların yaşadığı yerler arasında ve o zamanlar yemyeşil bir ormandı.

Lagünler

lagün

Lagünler, dinozorların çağı Mezozoik Dönem'de aslında bugün olduğundan daha az yaygındı. Ne var ki dinozorların fosil kayıtlarında lagünlere sıkça rastlanır. Çünkü lagünlerin tabanına batan ölü organizmalar alüvyon sayesinde korunur. En ünlü tarih öncesi lagünler Avrupa'daydı. Örneğin, Almanya'daki Solnhofen çok sayıda Archaeopteriks, Compsognathus ve çeşitli teruzor fosilleri vermiştir.

Kutup bölgeleri

antarktika kutup bölgesi

Mezozoik Dönem boyunca, Kuzey ve Güney Kutupları bugünkü kadar soğuk değildi — ancak yılın önemli bir bölümünde hala karanlıktılar. Bu durum iri gözlü küçük Leaellynasaura gibi Avustralya dinozorlarının yanı sıra, metabolizmasını ılıman bölgelerde yaşayan akrabaları kadar güneş ışığı ile besleyemeyen olağandışı küçük beyinli Minmi (soğukkanlı ankilozor) dinozorlarının keşfini açıklamaktadır.

Nehirler ve göller

göl

Çoğu dinozor aslında nehirlerde ve göllerde yaşamamış olsa da — bu ayrıcalık deniz sürüngenlerine aitti — bu yerlerin kenarlarında dolaşarak yer yer şaşırtıcı evrimsel sonuçlara imza attılar. Örneğin, Güney Amerika ve Avrasya'nın en büyük teropod dinozorlarından bazıları — Bariyoniks ve Suchomimus dahil — uzun, timsah benzeri burunlarıyla öncelikli olarak balıklarla beslendi. Şimdilerde Spinosaurus'un aslında yarı yarıya veya tamamen suda yaşayan bir dinozor olduğuna dair iddialı kanıtlar var.

Adalar

maldiv adası

Dünya kıtaları günümüzden 100 milyon yıl önce daha farklı şekilde hizalanmış olabilir ancak göller ve kıyı şeritleri hala küçük adalarla süslüydü. En ünlü örnek, cüce titanozor Magyarosaurus, ilkel ornithopoda Telmatosaurus ve dev teruzor Hatzegopteryx'in fosillerinin bulunduğu Hatzeg Adası'dır (günümüz Romanya'sında). Açıkça görülüyor ki adada sürdürülen milyonlarca yıllık yaşam dinozorların vücutları üzerinde etkilere sahip oldu.

Kıyı şeritleri

okyanusa bakan dağ kıyı şeridi

Modern insanlar gibi dinozorlar da kıyı şeritlerinde yaşamaktan hoşlanıyordu ancak Mezozoik Çağ'ın kıyıları çok tuhaf yerlerde bulunmaktaydı. Mezozoik Dönem'in üç alt bölümünün sonuncusu olan Kretase zamanına ait korunmuş ayak izleri, dinozorların geniş çaplı göç yollarından faydalandığını ortaya çıkarmıştır. Yiyecek kıtlığı zamanlarında hem otobur hem de etobur dinozorlar ABD'nin Batı İç Denizi boyunca uzanan göç yolunu birlikte kullandılar.