Dünya tarihi / 1176–1200 / Miryokefalon Muharebesi, Selahaddin'in zaferleri, Üçüncü Haçlı Seferi, Gempei Savaşı, Delhi Sultanlığı

Dünya tarihini anlattığımız yazı dizisinin otuz dokuzuncu bölümü

İmparator Friedrich Barbarossa'nın İtalya'ya 1176'daki beşinci seferi ordusunun Legnano Muharebesinde mağlubiyete uğramasıyla bir felaketle sonuçlandı. Muharebe ortaçağda piyade birliklerinin atlı birlikleri yendiği ilk olaylardan birini oluşturdu. Bu yenilgi, atlı birlikler genellikle feodal aristokrasiye, mızraklı piyadeler ise yükselen burjuvaziye ait olduğu için bazı sınıfsal etkileri de olurdu. Friedrich 1177'de papayla Venedik Barışını yapmaya mecbur kaldı ve bu barış 1113'te kapsamlı Konstans Barışının yapılmasının yolunu açtı.

İmparatorla uzlaşan Papa III. Alexander artık Roma'daki Laterno Sarayında 1179'da ekümenik konsili toplayabildi. Konsil, papa seçimlerinin sadece kardinallerin elinde olacağına ve papayı seçmek için üçte iki çoğunluğun yeterli sayılacağına karar verdi. Bu kararın imparator karşıtı partinin seçtiği papa adaylarıyla "papa karşıtları" -imparatorun meşru yolla seçtiği papalara veya mevcut papaya karşı kişiler- tarafından seçilen adaylar arasında yaşanan çekişmelere bir set çekeceği ümit edildi.

Bizans İmparatoru Manuel Komnenos'un ordusu Rum Sultanlığı Türkleri tarafından Miryokefalon Muharebesinde imha edildi. Bizanslılar bir daha asla Haçlılara yardım edecek bir ordu gönderemediler.

Japonya'daki Gempei Savaşları (1180-85) Japonya'da Taira hakimiyetinin sonuna ve Minamoto şogunluğunun başlangıcına işaret etti (bkz. 641 -650) 1156 ve 1159'daki iç savaşlar Japonya'nın kontrolünü kısa sürede Fujiwara klanının (bkz. 851-60) düzeyine yakın bir güç elde eden Taira no Kiyomori'nin (y. 1118-81) eline bırakmıştı. Taira yalnız başbakan olarak faaliyet göstermekle kalmazdı, kızlarını imparatorluk ailesi üyeleriyle evlendirerek küçük torununu impatator olarak 1180'de tahta geçirdi.

Ancak aşırı güç arzusu ve yozlaştığına inanılması taşradaki taraftarlarını kendinden uzaklaştırdı ve aynı yıl Minamoto klanı Taire yönetimine karşı bir isyan çıkararak beş yıl sürecek Gempei Savaşlarını başlattı.

  • Ortaçağ Avrupa'sında kömür ve demir

    Büyüyen nüfuslar, yeni tarım uygulamaları ve süregiden askeri faaliyetler ortaçağda demire talebi artırdı. Kömür hala demir dövmek için ana enerji kaynağıydı, ancak ormanların azalması odun sıkıntısına yol açtı. Bunun sonucunda kömür talebi arttı ve denizden taş kömürü toplamanın yerini kömür madenleri aldı. Kayıtlı ilk taş kömürü Kuzey İngiltere'de Durham yakınlarındaki Escomb bölgesinde ve 183 yılındadır.

Selahaddin'in Haçlılara karşı zaferi, Dannoura Muharebesi

Haçlı Outremer (Avrupa'da bilinen adıyla "denizaşırı") krallıkları 1180'lerde gitgide tehlikeli bir konuma girdi. Avrupa takviye Haçlı kuvvetleri taleplerine sağır kaldı ve Hristiyan Bizans, Norman Sicilya gibi başka konularla meşguldü. Bu esnada Müslüman karşıtları, Mısır ve Suriye Sultanı Selahaddin veya Salah al Din'in (y. 1173-93) önderliğinde toplanıyordu.

Selahaddin 1183'e gelindiğinde Edessa ve Halep'teki Hristiyan isyanlarını bastırmış ve iki taraf kuraklığın etkisinden çıkmaya çalışırken, Kudüs'ün cüzzamlı kralı IV. Baldwin'le (y. 1161-85) bir barış antlaşması yapmıştı. Ancak kervanları sürekli yağmalayan ve Kızıldeniz'i yakıp yıkan bir korsan filosunu destekleyen Raynald of Châtillon'un faaliyetleri nedeniyle sarsıldı. Selahaddin, Raynald'ı cezalandırma niyetiyle ordusunu topladı, ancak ilerlemesi, Frank kaleleri ve uzun süren açlık nedeniyle yarım kaldı. 1185'te Baldwin öldü ve küçük yaştaki hasta yeğeni V. Baldwin tahta geçti (1177-86).

İmparator Friedrich Barbarossa ve İtalyan hasımları arasındaki barış 1183'te Konstans Barışı olarak onaylandı. İtalya üzerindeki imparatorluk otoritesi tanınıp Lombard şehirlerine fiiliyatta özerklik verildi.

Gempei Savaşlarının doruk noktası 1185'teki Dannoura Muharebesiydi. Yoritomo'nun küçük kardeşi, şogunluğun kurucusu, savaşçı Minamoto Yoshitsuna bu deniz savaşında Taira'yı ortadan kaldırdı.

Selahaddin'in şövalyeleri infazı; Akka'nın ve Kudüs'ün alınması

Haçlı ordusu 4 Temmuz 1187'de Selahaddin'in güçleri tarafından mağlup edildi. Haçlı kuvvetlerinin komutanı, küçük yaştaki V. Baldwin'in 1186'da ölümünün ardından iktidarı ele geçirmiş olan yeni Kudüs Kralı Guy de Lusignan'dı. Baldwin'in naipleri Selahaddin'le yeni bir ateşkes müzakere etmiş, ancak Raynald of Châtillon bir hacı kervanına saldırarak bir kez daha barışı bozmuş ve Kutsal Topraklardan Hristiyan prensliklerini nihai bir savaşla temizlemek için Selahaddin'i tahrik etmişti.

Raynald tarafından kışkırtılan kral Guy, Haçlı şövalyeleri, Tapınak şövalyeleri, Hospitallier şövalyeleri ve İngiliz paralı askerlerinden kurduğu bir orduyu yakıcı güneş altında susuz bir ovadan geçirerek sönmüş bir volkan olan Hattin Boynuzlarında pozisyon aldırdı. Susuzluktan çılgına dönen şövalyelerle bölgedeki ana tatlı su kaynağı olan Tiber Gölü arasında Selahaddin'in iyi dinlenmiş ve karnı tok askerleri vardı. Taciz taktiklerini kullanan Selahaddin Haçlıları çaresiz bir karmaşanın içine sürükleyerek çevresini sardı ve onları eseri aldı.

200'den fazla Tapınak ve Hospitallier şövalyesi infaz edilirken Selahaddin Raynald'ı bizzat infaz etti. Ordusu imha edilen kral Guy daha sonra serbest bırakılsa da Selahaddin'in kalan Haçlı mevzilerini teslim olmaya zorlaması kolay oldu. Temmuzda Akka'yı ve ekim ayında Kudüs'ü aldı. Haçlı krallıklarının elinde Tire, Antakya, Trablus ve birkaç küçük kale kaldı.

Outremer Haçlı krallıkları yıllardan beri Avrupa'ya yardım için çağrıda bulunmaktaydı ve Kudüs'ün 1187'de düşüşü nihayet Papa VIII. Gregorius'u yeni bir Haçlı Seferi çağrısında bulunmak için harekete geçirdi. İngiliz – Fransız kuvvetlerinin yola çıkarılması önce İngiltere Kralı II. Henry ve Fransa Kralı II. Philippe arasında ihtilaflar nedeniyle, sonra da Henry'nin ölümü ve I. Richard'ın 1189'ta tahta çıkışı nedenleriyle gecikti. I. Richard ve II. Philippe nihayet 1190 sonlarında yola çıktı. Friedrich yola daha önce 1189'da karadan çıkmıştı. Ancak ertesi yıl gidiş yolunda suda boğularak öldü.

Üçüncü Haçlı Seferi, I. Richard'ın Kudüs başarısızlığı, Akka Kuşatması, Delhi Sultanlığı

Üçüncü Haçlı Seferi, Outremer Haçlıların Avrupalı fraksiyonları arasında iç çatışmalar nedeniyle aksamalara uğradı ve Aslan Yürekli Richard girdiği savaşların çoğunu kazanmasına rağmen yemin ettiği gibi Kudüs'ü "kurtarmayı" başaramadı. Sefer esasen kötü bir şekilde başlamıştı ve Richard'ın Bizanslılara ait Kıbrıs'ı ele geçirmek için duraklaması daha fazla gecikmeye yol açtı. Richard'ın Tapınak şövalyelerine sattığı adayı onlar da küçülen Haçlı krallıklarına devrederek Kutsal Topraklarda Hristiyan mevcudiyetinin sürmesinin başlıca dayanaklarından biri haline getirdiler.

Sonunda, Filistin'e erişen Richard Fransa Kralı II. Philippe'in Akka Kuşatmasına katıldı. Kral Guy esaretten kurtulduktan sonra Akka'yı kuşatmış, ancak bu sefer de Selahaddin kralın kuvvetlerinin etrafını çevirmişti. Bu nedenle kuşatma aslında çifte kuşatma görünümündeydi. Akka temmuzda düştü ve nüfusunun çoğunluğu öldürüldü. II. Philippe Fransa'ya döndü, ancak I. Richard Kudüs'ü kurtarmaya yemin ettiğinden sahil boyunca yürüyüşüne devam etti. Selahaddin'i eylülde Arsuf'ta yenerek bazı şehirlerini ele geçirdi. Kıyı şeridini Müslümanlardan temizlemeye devam etmesine ve Kudüs'ün karşısında kamp kurmasına rağmen Richard şehri alacak ve elinde tutacak kuvveti olmadığını anladı.

Haçlı baronları arasındaki devam eden iç çatışmalar, Monferratlı Konrad'ın kral ilan edilmesinden kısa süre sonra Haşhaşiler tarafından öldürülmesi (bkz. 1081-90) Selahaddin'in yedek kuvvetlerinin gelmesi ve İngiltere'den gelen kötü haberler -kardeşi John tacı ele geçirme planları yapmaktaydı- Richard'ı Selahaddin'le 1192'de bir barış antlaşması yapmaya zorladı. Outremer bundan böyle sahil şeridinde Antakya ve Trablus'la birlilkte Tire'den Yafa'ya 140 kilometrelik bir alanla sınırlı olacaktı.

Minamoto Yoritimo 1192'de Seii tai-shogun (barbarlara boyun eğdiren büyük general) ünvanını aldı. Gempei Savaşlarının sonundan beri Yoritomo kardeşi Yoshitsune dahil kendisine tüm meydan okuyanları ortadan kaldırmıştı. Tartışmasız askeri diktatör olarak Kamakura'daki idari yapısı veya bakufu'su imparatorluk maiyetinin yerine geçmişti. Japonya, izleyen yüzyıllar boyunca şogunlar -askeri diktatörler- tarafından yönetilecekti.

Pers Gurları Hindistan'da Thanesar yakınlarındaki Taraori Muharebesinde bir Hint isyanını bastırdı. Ertesi yıl Delhi alındı ve Gurlu Muhammed Delhi Sultanlığını kurdu.

Kronolojik özet

  • 1176 / Bizans ordusu Miryokefalon Savaşında Türkler tarafından mağlup edilir
  • 1176 / Friedrich Barbarossa ve Lombardiye Birliği arasında Legnano Muharebesi
  • 1177 / Champa Krallığı Khmer şehri Angkor'u yağmalar
  • 1177 / Friedrich Barbarossa ve papa arasında Venedik Barışı
  • 1179 / Roma'da Üçüncü Laterno Konsili
  • 1180 / II. Philippe Augustus Fransa kralı olur
  • 1180 / Japonya'da Gempei Savaşları (1185'e kadar)
  • 1181 / Khmer Kralı VII. Jayavarman'ın tahta çıkışı (hükümdarlığı 1215'e kadar)
  • 1183 / Selahaddin ordusunu Châtillonlu Renaud'a karşı harekete geçirir
  • 1183 / Barbarossa ile Lombardiya Birliği arasında Konstans Barışı
  • 1184 / Mainz Dieti; Üçüncü Haçlı Seferini başlatır
  • 1185 / Taira Japonya'da Dannoura Muharebesinde mağlup olur
  • 1185 / İkinci Bulgar İmparatorluğu kurulur (1396'ya kadar)
  • 1187 / Bizanslılar Bulgarların bağımsızlığını tanır
  • 1187 / Hattin Muharebesi İsrail'de Hattin Boynuzlarında yapılır
  • 1187 / Papa VIII. Gregorius Üçüncü Haçlı Seferi çağrısında bulunur
  • 1189 / 1190'a kadar çarpışmalara girilmemesine rağmen Üçüncü Haçlı Seferi başlar
  • 1189 / "Arslan Yürekli" I. Richard'ın İngiltere tahtına çıkması
  • 1189 / Minamoto Fujiwara klanını ortadan kaldırır; Japonya'yı şogun olarak yönetir
  • 1189 / Akka kuşatmasının başlaması (1191'e kadar)
  • 1190 / Friedrich Barbarossa ölür (d. 1122)
  • 1190 / Güney Hindistan Hoysala İmparatorluğu Çalukya İmparatorluğunu ortadan kaldırır
  • 1192 / Tararori Muharebesi; Guriler Hindu Konfederasyonunu yener
  • 1192 / Haziran 1192'de I. Richard ve Selahaddin arasında Ramle Antlaşması
  • 1198 / III. Innocentius papa seçilir