Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1435–1449/ Arras Antlaşması, Osmanlının Bizans baskısı, Varna Muharebesi, Dinis Dias

Abone Ol 

Fransa'nın İngilizler tarafından işgaliyle bağlantılı olmalarına rağmen Burgonyalılar (bkz. 1404-07) İngilizlerin kazanımlarından giderek daha fazla endişe duydu. Arras Antlaşmasıyla Burgonyalılar ve Fransız Kralı VII. Charles barış yaptı. Ancak antlaşma hükümlerini kabule yanaşmayan İngilizler müzakerelerden çekildi. Ertesi yıl Fransız ittifakı Paris'i İngiliz hakimiyetinden kurtardı.

1430'larda Papalık ve kilisenin papa tarafından değil de bir kilise konsili tarafından yönetilmesini savunan conciliar hareketi arasındaki gerilimler arttı. Papa IV. Eugenius Basel'de 1431'de bir Genel Konsil topladı. Ancak konsile papalık karşıtı duygular hakim olduğundan 1437'de konsili kendi etkisine daha açık olabilecek Ferrara'ya taşımaya çalıştı. Temsilcilerin çoğunun Basel'den ayrılmaya yanaşmaması eş zamanlı iki konsilin toplanması sonucunu yarattı.

İnka genişlemesi, Osmanlının Bizans baskısı

Pachacutec (y. 1438-1472) 1438'de dokuzuncu İnka veya Sapa İkna kralı oldu. Hükümdarlığı, kurulmasından itibaren (bkz. 1201-1205) Cuzco'nun hemen yakınındaki bölgeyle sınırlı kalmış İnka ülkesinin büyük ölçüde genişlemesinin habercisi oldu. Genişleme Cuzco'yu kuşatan ve tam bir yenilgiye uğrayan rakip Chancaların istilasıyla başladı.

İnka yayılması ele geçirdikleri kabile ve krallıklarının gelişkin yapısı sayesinde kolaylaştı. Bunlar birbirine sıkıca bağlı, imparatoru ana unsuru olarak gören bir yönetime sahip, örgütlenme ve kayıt tutma (yazı olmamasına rağmen) alanında bir defa olan ve yalnızca Roma İmparatorluğunun rekabet edebileceği bir yol yapım programı olan topluluklardı.

İngiltere'nin en genç kralı 1440'ta Eton'da yeni bir kolej kurdu. Windsor yakınındaki, günümüzde Eton Koleji olarak bilinen King's College of Our Lady of Eton büyük bir kilise, aş evi ve 70 alimin Cambridge'teki King's College'a gitmeden önce eğitim alabilecekler geniş bir vakfın parçası olarak tasarlandı.

Bizans İmparatorluğunun küçük kalıntılarını etrafındaki tüm toprakları ele geçiren ve İstanbul'un kendisini de tehdit eden Osmanlılarla (bkz. 1286-90) savaştan yorgun düşen Bizans İmparatoru VIII. İonnis Palaeologos 1438'de Avrupa'ya giderek Ferrara Konsilinden yardım istedi.

Varna Muharebesi, II. Murad'ın göreve geri çağrılması

Machu Picchu (İnka dili Qechua'da "Eski Gaga" anlamına gelmektedir) Cuzco'nun 70 kilometre kuzeyinde dağ tepesinde yapılmış bir kaledir. Yapımı muhtemelen 1440'larda Pachacutec tarafından başlatılmıştır. Machu Picchu'nun azami nüfusu muhtemelen 1000 civarındaydı ve bir tören merkezi ve saldırı halinde İnka seçkinleri için bir sığınak olarak düşünülmüştü.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1744–1749/ Aix-la-Chapelle Antlaşması, Nadir Şah'ın öldürülmesi, Güney Amerika'da platinyum

Balkanlar'ın Osmanlılar tarafından işgaline direniş artış gösterdi ve 1443'te bir haçlı ordusu Osmanlıları, Bulgaristan Niş'te mağlup etti. Bunun üzerine, Osmanlı Sultanı II. Murad (bkz. 1421-22) emekliliğinden geri çağrılarak tacını emanet etmeye çalıştığı oğlu I. Mehmed'ten görevi devraldı. Murad Edirne'de Arnavut askeri liderli Hunyadi Skandebeg ve Osmanlı ilerlemesine direnç gösteren diğer güçlerle 10 yıllık bir ateşkese vardı.

Ancak barış yeminleri haçlı seferi çağrısında bulunan papa tarafından hükümsüz kılınan direnişçiler yeni bir saldırı başlattı. Hunyadi ile Polonya ve Macaristan Kralı III. Wladyslav yönetimi altındaki Osmanlıları Balkanlar'dan atmaya ve Konstantinopolis'i kurtarmaya çalışan bu son haçlı ordusu, Murad tarafından Varna Muharebesinde kesin bir şekilde yenildi. Wladyslaw muharebede kayboldu ve mucizevi şekilde hayatta kaldığına dair söylentilerine rağmen ölü kabul edildi.

Dinis Dias'ın Yeşil Burun'a ulaşıyor, Gül Savaşlarının ilk sinyali

Denizci Henrique'nin Afrika kıyılarını (bkz. 1434) denizciliğe açmak için geliştirdiği pahalı proje, gemilerden biri altın tozu ve kölelerle dolu olarak 1441'de dönmesi faaliyetlerin artışını sağlayana kadar Portekiz'de kuşkuyla karşılandı. Henrique'in yaklaşık 35 gemisi 1444 ve 1446 arasında Batı Afrika kıyılarına yelken açtı.

Henrique'in yeni karavellerinden birinde 1445 yılında seyahat eden kaşif Dinis Dias Afrika içlerine ticaret imkanı veren Senegal Nehrinin ağzını 1445'te gördü ve Afrika'nın en güney ucu olan Yeşil Burun Adaları'na ulaştı. Dias ertesi yıl Portekiz bayrağını dikmek ve Henrique'in Nih Nehrinin batı bölümü olabileceğini düşündüğü bölgeyi keşfetmek için bir karavel filosuyla geri döndü. Bu esnada Henrique'in kaptanlarından biri Nuno Tristao, Gambia Nehrini fark etti.

Anjoulu Margaret'in İngiltere Kralı VI. Henry'yle olan evliliği (1445) amacı Fransa'yla savaşı sona erdirmek olan kralın başdanışmanı ve tahtın arkasındaki güç olan William de la Pole tarafından müzakere edildi. Başlangıçta evlilik ve gelin İngiltere'de halk tarafından tutuldu. Ancak 1448'de Kuzey Fransa'daki Maine toprakları VII. Charles tarafından ele geçirildi ve kraliçe güçsüz kralı tesir altında bırakmakla suçlandı. Margaret bu durumu aşacak ve Gül Savaşlarında önemli bir aktör olacaktı.

Flippo Maria Visconti'nin 1447'de ölümü Milano'nun Visconti dükalığının sonunu getirdi (1421-22). Düklük tahtında hak iddia eden birçok kişi vardı. Yabancı hakimiyetine girmek istemeyen Milano güçleri derhal Milano Aurea Repubblica Ambrosiana veya Altın Ambrosian Cumhuriyetini ilan ettilerse de aşılamayan zorluklarla karşılaştılar. İçeride bölünmelerle karşılaşan ve hakimiyetleri altındaki şehirler üzerinde kontrolünü yitirmek istemeyen Milanolular kısa süre içinde askeri kontrolü takma adı "zorla" veya "sıkıştır" anlamında Sforza olan paralı asker (condotierre) Muzio Attendolo'ya vermek zorunda kaldılar.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /181–230/ Sarı Türban İsyanı, Issus Savaşı, Sasaniler güçlendi, Partlıların sonu

Büyük Zimbabwe (1106-10) adıyla da bilinen Mwene Mutapa'nın Shona Krallığı 15. yüzyıl ortalarında haşmetli günlerinin sonuna yaklaşıyordu. Bu tarihte altın madenlerinin zenginlikleri 244 metre uzunluğunda, yer yer 11 metre yüksekliğinde neredeyse bir milyon granit bloktan yapılmış devasa bir duvarla çevrili oval bir alan olan Büyük Meydanın yapımını karşılaşmıştı.

1448 Viyana Antlaşması, Son imparator Palaeologos Konstantin

Ashikaga Yoshimasa (1435-90) 1449'da Japonya'nın şogunu ya da askeri diktatörü oldu. Yönetimi Ashikaga veya Muramachi döneminin (1336-1573) yüksek bir noktasını temsil etse de aynı zamanda halk arasında artan bir çekişme dönemiydi. Tekrarlanan açlıklar ayaklanmaları sürekli olarak tetiklerken borçları iptal için tokuseirei veya "genel af" çıkartılması ekonomiye zarar verdi. Buna rağmen Yoshimasa, Higashimaya malikanesinin kültürel gelişiminin başında bulundu.

1447'de seçilen yeni Papa V. Nicholas selefinin Basel Konsiliyle çalışmasının yarattığı bölünmelere bir son vermek, İtalya'ya barışı getirmek ve diğer hükümdarlarla uyumlu ilişkiler kurmak niyetindeydi. 1448'deki Viyana Sözleşmesinde imparator III. Friedrich ve diğer Alman prenslerine tavizlerde bulundu ve onlar da Basel Konsilini terk ederek bazı papalık yetkilerini tanıdılar. Ertesi yıl Basel Konsili nihayet feshedildi ve rakip papa V. Felix bir kardinallik karşılığında makamından feragat etti. Bu durum Papalığın conciliar hareketi karşısında nihai zaferini temsil etti.

Bizans İmparatoru VIII. İoannis'in ölümünün ardından kardeşi XI. Konstantin Palaeologos Konstantinopolis'te tahta çıktı. Konstantin son imparator olacaktı. Osmanlılar Jan Hunyadi'nin kendilerini Balkanlar'dan atmak isteyen bir başka Haçlı seferini İkinci Kosova Muharebesinde 1448'de boşa çıkartmış ve Arnavutluk'un kontrolünü almışlardı. Avrupa'nın zor durumdaki Bizanslıları bundan sonra kurtaramayacağı açıktı. Osmanlılar Konstantinopolis'i her yönden çeviriyordu.

Kronolojik özet

  • 1435 / Arras Antlaşmas; Burgonyalıların Fransa Kralı VII. Charles'la İngilizlere karşı ittifakı
  • 1436 / İtalyan mimar Flippo Brunelleschi'nin Floransa'da Duomo inşaatını tamamlaması
  • 9 Aralık 1437 / İmparator Sigismund'un ölümü (d. 1368)
  • 1437 / İskoçya'da iç savaş
  • 1437 / Mağrlipliler Kuzey Afrika'da Ceuta'yı aldı
  • 1438 / VIII. Paleologos Osmanlılara karşı destek bulmak için Ferrara Konsilini ziyaret etti
  • 1438 / İnka İmparatorluğunun Sapa İnka Pachacutec hükümdarlığında genişlemesi
  • 1438 / Venedik adına çalışan Fancesco Sforza Milano paralı askerlerini yendi
  • 1439 / Basel Konsili Papa IV. Eugenius'u makamından alır; rakip Papa V. Felix'i seçer
  • 1439 / Osmanlı Sultanı II. Murad (1404-51) Sırbistan'ın fethine başladı
  • 1439 / Oba Ewuare Batı Afrika'da Benin İmparatorluğundan iktidarı alır
  • 1440 / VI. Henry İngiltere'de Eton Kolejinin yapımına başladı
  • 1440 / I. Moctezuma (y.1398-1469) Aztek imparatoru oldu ve ülkesinin topraklarını genişletti
  • y. 1440'lar / İnka İmparatorluğunda Machu Picchu yapımı başladı.
  • 1441 / Francesco Sforza Venedik ile Milano arasında Cavriana Antlaşmasını yaptı
  • 1441 / Orta Amerika'da Maya şehri Mayapan çıkan ayaklanmada tahrip oldu
  • 1442 / Gürcistan'ı birleştiren Büyük I. Alexander'ın ölümü (d. 1386)
  • 1443 / Aragon Kralı Alfonso (1390-1458) Napoli kralı olarak taç giydi
  • 1443 / İskender Bey (1405-1468) Osmanlılara karşı Arnavut ayaklanmasının önderliğini yaptı
  • 10 Kasım 1444 / Osmanlı Sultanı II. Murad Macarların önderliğindeki Haçlı ordusunu Varna Savaşında mağlup etti
  • 23 Nisan 1445 / Anjou Kontesi Margaret'in İngiltere Kralı VI. Henry'yle evlenmesi
  • 1445 / Portekizli kaşif Dinis Dias'ın Batı Afrika'da Verde Burnunu dolaşması
  • 1445 / Etiyopya hükümdarı Zara Yaqob (1399-1468) İfat Sultanlığını mağlup edip Somali'deki Adal sultanını öldürdü
  • y. 1445 / Büyük Zimbabwe'nin son altın çağı
  • 1446 / Hindistan'da Vicyanagar imparatorluğunu en geniş sınırlarına ulaştıran II. Deva Raya'nın ölümü
  • 1447 / Milano'da Ambrosia Cumhuriyeti kuruldu
  • 1447 / IV. Casimir (1427-92) Litvanya ve Polonya'yı birleştirdi
  • 1448 / Köle ticareti kalesi Batı Afrika'da Argün Adasında Portekizlilerce inşa edildi
  • 1448 / Viyana Sözleşmesi
  • 1448 / Alman matbaacı Johannes Gutenberg (y. 1398-1468) Mainz'de bir matbaa kurmak için kredi aldı
  • 1448 / II. Murad Jan Hunyadi'nin haçlı seferini İkinci Kosova Muharebesinde mağlup etti
  • 1449 / Son Bizans İmparatoru Konstantin Paleologos'un tahta çıkışı
  • 1449 / Çin İmparatoru Zhengtong Moğollar tarafından tutsak alındı
  • 1449 / Ming hanedanı Çin Seddinin yapımına başladı
  • 1449 / Ashikaga Yoshimasa Japonya'da Muromachi döneminin en yüksek noktasını temsil eder
  • 1449 / Basel Konsilinin dağılmasıyla Papalığın concilar hareketi karşısında başarısız