Kategoriler
Bilim & İnsan

Corona virüsü nedir? Belirtileri, aşısı, tedavisi ve alınacak önlemler

Ocak 2020'nin başlarında Dünya Sağlık Örgütü yeni bir Corona virüsü türü belirledi. Çin'in Vuhan kentinde başlayan salgın ilk olarak 30 Aralık 2019'da bildirildi. 2019-nCoV adındaki virüs Ocak ayının sonlarına doğru teyit edilmiş 8.000 vaka ve 170 ölüme neden oldu ve sayı artmaya devam ediyor. Havaalanı taramalarına rağmen virüs diğer ülkelere sıçrayabiliyor. Corona şimdiye kadar Çin dışında birçok ülkede görüldü. Türkiye'de bildirilen bir vaka yoktu ancak gizlendiği şüphesi doğru çıktı ve şimdi ilk vaka paylaşıldı. 2020 Mart ayı itibariyle Corona'dan 5.100 insan ölmüş durumda. Virüs 140.000 kişiye bulaştı ve bunlardan 70.700'ü iyileşme gösterdi.

Corona virüs nedir?

Corona virüsü (COVID-19) burunda, sinüslerde veya üst boğazda enfeksiyona neden olan yaygın bir virüs çeşididir. Çoğu Corona virüsü tehlikeli değilken bazı türler daha ciddiler ve ölümcül olabilirler. İlk olarak 2012 yılında Suudi Arabistan'da ve daha sonra Orta Doğu, Afrika, Asya ve Avrupa'daki diğer ülkelerde ortaya çıkan "Orta Doğu solunum sendromu" (MERS) yaklaşık 858 kişiyi öldürdü. Nisan 2014'te ilk kez bir Amerikalı MERS şüphesiyle hastaneye kaldırıldı ve ardından ikinci vaka bildirildi. Her ikisi de Suudi Arabistan'dan yeni dönmüş kişilerdi. Arap Yarımadası dışındaki en büyük MERS salgını Mayıs 2015'te Kore'de patlak verdi. Bunun dışında daha önce 2003 yılında şiddetli akut solunum yolu sendromu (SARS) salgınından 774 kişi ölmüştü. MERS ve SARS bilinen iki Corona virüsü çeşidi oldu.

Corona ya da korona virüsü burun tıkanıklığı, öksürük ve boğaz ağrısı gibi üst solunum yolu enfeksiyonu belirtilerine neden oluyor. Bunlar dinlenme ve reçetesiz ilaçlarla tedavi edilebiliyor. Virüs ayrıca çocuklarda orta kulak enfeksiyonlarına neden olabilir.

İLGİLİ:  Yeni CRISPR proteinleri toprakta ve insan vücudunda keşfedildi

Kökeni

Corona virüsleri ilk olarak 1960'larda tanımlandı ancak nereden geldikleri bilinmiyor. İsimlerini taç benzeri şekillerinden alıyorlar. Nadiren de olsa hem hayvanlara hem de insanlara bulaşabiliyor.

Hemen hemen herkes yaşamında en az bir kez, özellikle küçük bir çocukken Corona virüsü enfeksiyonu geçirir. Birçok ülkede virüs sonbahar ve kış aylarında daha yaygın hale gelir ancak herhangi bir mevsimde bulaşabilir.

Çoğu Corona virüsü, soğuk algınlığına neden olan diğer virüslerle aynı şekilde yayılır: Enfekte olan insanlar öksürür ve hapşırır veya bir kişinin ellerine ya da yüzüne dokunurlar. Aynı zamanda enfekte olmuş kişilerin dokunduğu kapı tokmağı gibi şeyleri ellerler.

Benzer konular

Corona virüs belirtileri

Çoğu Corona virüsünün belirtileri, burun akıntısı, öksürük, boğaz ağrısı ve bazen ateş de dahil olmak üzere diğer üst solunum yolu enfeksiyonlarına benzemektedir. Çoğu durumda kişide Corona veya Rino virüsü gibi bir virüs çeşidi olduğu anlaşılmaz. Corona'nın (SARS-CoV-2) kuluçka süresi ortalama 5 gündür ve insanların hemen hepsi belirtileri ilk 11 gün içerisinde gösterir. Belirtiler hafif başlar ve giderek yoğunlaşır:

  • Öksürük
  • Ateş
  • Nefes darlığı
  • Zatürre

Soğuk algınlığının Corona virüsünden kaynaklanıp kaynaklanmadığını öğrenmek için burun ve boğaz kültürleri ve kan örnekleri de dahil olmak üzere laboratuvar testleri yapılabiliyor. Belirtiler bazen birkaç günlüğüne kaybolabilir. Ancak alt solunum yoluna (nefes borusu ve akciğer) yayılırsa zatürreye neden olur. Hastalık nasıl belli olur merak edenler laboratuvar testine girmelidir.

İLGİLİ:  Hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar

Corona virüsünün aşısı var mı?

Corona virüsünün henüz aşısı yok. Ancak Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) bir aşı üzerinde çalışıyor ve birkaç ay içinde teste başlamayı umuyor. Bu ilk test güvenlik amaçlı yapılacak. Eğer güvenli olduğu görülürse ardından aşının ne derece tedavi ettiği ölçülecek. Aşı ile ilgili gelişmeleri şuradaki yazımızdan takip edebilirsiniz.

Kaynağı nedir?

Sağlık görevlileri henüz virüsün kaynağından ya da ne kadar kolay yayıldığından emin değil. Corona virüsler, deve, sığır, kedi ve yarasa da dahil olmak üzere birçok farklı hayvanda bulunuyor. Bir araştırma makalesi yılanları da olası bir kaynak olarak gösterdi. Yeni virüsün Vuhan'daki deniz ürünleri ve canlı hayvan pazarından çıkmış olabileceği düşünülüyor (artık kapalılar).

Virüs insandan insana bulaşabiliyor. Sağlık görevlileri bunun çoğunlukla insanların birbirine yakın olduğu hastanelerde ve diğer sağlık ortamlarında gerçekleştiğini gördü. Bugüne kadar 16 sağlık çalışanı virüse yakalandı.

Corona virüsünün tedavisi nedir?

Henüz Corona'nın kanıtlanmış bir tedavisi yok. Hastalara genellikle bol sıvı ve belirtileri bastıracak ağrı kesiciler gibi destekleyici çözümler sunuluyor. Hastanede yatan hastalar nefes almakta güçlük çekebilir ve ek desteğe ihtiyaç duyabilir.

Korunma yolları nelerdir?

Soğuk algınlığından kaçınmayı sağlayan tekniklerle Koronavirüs'ten uzak durmak mümkün:

  • Elleri sabun ve ılık su veya alkol bazlı el dezenfektanı ile iyice yıkamak
  • Elleri ve parmakları gözlerden, burundan ve ağızdan uzak tutmak.
  • Soğuk algınlığı olan kişilerle mesafeli kalmak.

Koronavirüs enfeksiyonu soğuk algınlığı ile aynı şekilde tedavi edilebiliyor:

  • Bolca dinlenmek.
  • Bol sıvı almak.
  • Boğaz ağrısı ve ateş için ilaç kullanmak (19 yaşından küçük çocuklara aspirin vermek yerine ibuprofen veya parasetamol verilmesi tavsiye edilir).

Buharlı duş, boğaz ağrısını ve cızırtılı boğazı hafifletmeye yardımcı olabilir.

Hangi ülkelerde görülüyor?

Çoğu vaka Çin'de teşhis edildi. Ancak diğer ülkeler arasında İtalya, Avustralya, Japonya, Tayland, Fransa, Malezya, Nepal, Tayvan, Güney Kore, Vietnam, Singapur ve ABD var. Türkiye nispeten güvenli sanılıyordu ancak ilk vakalar görülmeye başlandı. Dünya Sağlık Örgütü yetkilileri 291 vakadan aldıkları verilerde yakalananların %72'sinin 40 yaş ve üstü ve üçte ikisinin ise erkek olduğunu bildirdi.

  1. Corona virüsü neden en çok İtalya'da öldürüyor?

    Virüs en yüksek oranda İtalya'da can alıyor. Bunun ana nedeni İtalya'nın yaşlı nüfusudur. İtalyanların %60'ı 40 yaş üstü ve %23'ü ise 65 yaş üstüler. İtalya'nın ortalama yaşı 46 ve bu da oldukça yüksek. Bağışıklık sistemine saldıran Corona, gençlerden ziyade yaşlı insanları öldürmesi ile bilinmektedir.

İLGİLİ:  En yüksek ölüm oranına sahip virüsler

Ülkeler ne tür önlemler alıyor?

Çinli yetkililer 10 şehre giden toplu taşıma araçlarını kapattı; bu da 35 milyon insan demek. Şehirlerden Vuhan, virüsün en çok görüldüğü yer ve yaklaşık 11 milyon kişiyi barındırıyor. Toplu taşıma yasağına Vuhan'a giden otobüsler, metrolar, trenler ve uçaklar dahil.

Vuhan'dan diğer ülkelere yapılan uçuşlarda virüs belirtilerine karşı özel taramalar devreye sokuluyor. “Şüpheli hastalar” özel tesislere yönlendirilerek teste alınıyor.

Çin'e gitmek tehlikeli mi?

Vuhan gibi birkaç şehir yurt dışı ulaşımına kapatıldı.

Çin'de olan turistlere şunlar tavsiye ediliyor:

  1. Hasta insanlarla temastan kaçınmak.
  2. Hayvanlardan, hayvan pazarlarından ve hayvansal ürünlerden kaçınmak.
  3. Elleri sık sık sabunlamak veya su yoksa alkol bazlı bir dezenfektan kullanmak.
  4. Ateş, öksürük veya nefes darlığında derhal tıbbi yardım almak.

Corona virüsü hakkında bilgiler

  • Corona virüsler farklı hayvanlar arasında yaygınlar. Ancak bir hayvandaki virüs nadiren insana bulaşır.
  • Birçok farklı tipte corona virüsü var. Bazıları soğuk algınlığı veya diğer hafif solunum (burun, boğaz, akciğer) hastalıklarına neden olabiliyor.
  • Diğer türleri ciddi akut solunum sendromu (SARS) ve Orta Doğu solunum sendromu (MERS) dahil olmak üzere daha ciddi hastalıklara neden olabilir.
  • Corona virüsler isimlerini görünümlerinden alıyor: Bu virüsler mikroskop altında bir corona yani "taç" gibi sivri yapılarla kaplı gibi görünürler. İsimlerinin anlamı da budur.
  • Her virüs genelde 1 yıl varlığını sürdürüyor. Corona virüsün de 1 yıl süreceği tahmin edilebilir.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.