in

Dünya'ya en yakın yıldız hangisi? Proxima Centauri yıldızı

Dünya'ya en yakın yıldız Proxima Centauri çevresindeki toz kemeri
Proxima Centauri

Dünya'ya en yakın yıldız hangisi? Bu sorunun cevabı aslında Alfa Centauri değil. Rus hayırsever Yuri Milner ve bilim adamı Stephen Hawking Alfa Centauri'ye robot kaşif göndermek istediklerini dile getirdiler. Hatta her biri bir akıllı telefondan daha büyük olmayan uzay aracı filosu gönderilmek isteniyor. Bu uzay araçları LightSail teknolojisi ile ışık hızının beşte biri hıza ulaşacak ve bu en yakın yıldız sistemine yaklaşık 20 yıl içinde varacak; en azından hesaplama böyle. Elbette misyon henüz birkaç on yıl içinde başlamayacak ancak gerçekleşirse tarihin ilk yıldızlararası seyahati olabilir. Bu en yakın yıldızın yanında bir gezegen olduğu da tahmin ediliyor.

Alfa Centauri yıldız sistemi ile tanışın

Parlak yıldız Alfa Centauri A ve çevresindekiler
Parlak yıldız Alfa Centauri A ve çevresindekiler

Alfa Centauri aslında Alfa Centauri AB (ikili bir çift) olarak adlandırılan ve içinde üç yıldız bulunan bir yıldız sistemi. Alfa Centauri yıldızları arasında Güneş'e ya da Dünya'ya en yakın olanı üçüncü yıldız Proxima Centauri'dir ve Alfa Centauri C olarak da bilinir. Üç yıldızdan A ve B Dünya'dan 4.37 ışık yılı uzaklıktayken Proxima Centauri 4.21 ışık yılı ile bize en yakın olanı (Işık yılı, ışığın bir yıl içinde kat ettiği mesafe).

İLGİLİ:  Yıldızların doğumu ve ölümü: Öldükten sonra neye dönüşürler?

Üçü arasında en parlak olanı Rigel Kent olarak da bilinen Alfa Centauri A. Bu nedenle Sirius ve Canopus'tan sonra gece gökyüzünde görülen en parlak üçüncü yıldızdır. Güneş'ten biraz daha büyük ve biraz daha parlak; yıldız sınıflandırma türü ise G2 V. Bu sınıflandırma Güneş'e çok benzediğini ve G tipi olduğunu gösteriyor. Oldukça parlak ve yıldızın görülebilir olduğu bölgede yaşayanlar için bulması gayet kolay.

Alfa Centauri B

en yakın yıldız Alpha Centauri yıldız sisteminde yer alıyor
Alfa Centauri B ile olası gezegeninin ve Alfa Centauri A'nın sanatsal çizimi

Alfa Centauri A'nın ortağı Alfa Centauri B ise Güneş'ten daha küçük ve daha az parlak olan bir yıldız. Turuncu-kırmızı rengiyle K-tipi kategorisinde. Kısa bir süre önce gökbilimciler Güneş kütlesinde bir gezegenin bu yıldızın etrafında döndüğünü belirledi. Bu gezegene Alfa Centauri Bb adını verdiler. Ne yazık ki yıldıza çok yakın döndüğünden yıldızın yaşanabilir bölgesinde yer almıyor. Bir yılını 3.2 günde tamamlıyor ve gökbilimciler yüzeyinin oldukça sıcak olduğunu tahmin etmekte—yaklaşık 1200 santigrat derece. Bu ısı Venüs'ün yüzeyinden yaklaşık üç kat daha fazla ve dolayısıyla yüzeyde sıvı su bulunması imkansız. Bu küçük gezegenin birçok yerinin erimiş halde olduğu söylenebilir. Uzay kaşifleri gelecekte Dünya'ya en yakın yıldız sistemine ulaştığında Centauri Bb'ye inmeleri muhtemel görünmüyor. Ancak gezegen hala orada olursa en azından bilimsel açıdan ilgi çekici olacak.

Dünya'ya en yakın yıldız: Proxima Centauri

Dünya'ya en yakın yıldız Proxima Centauri'nin Hubble Uzay Teleskobu görüntüsü
Proxima Centauri'nin Hubble Uzay Teleskobu görüntüsü

Üçlü Alfa Centauri yıldız sistemi içerisinde Proxima Centauri Dünya'ya en yakın yıldızdır (Proxima, Latince "yanında"). Sistemdeki ana yıldız çiftinden (A ve B) yaklaşık 2.2 trilyon kilometre uzakta bulunuyor. M tipi bir kırmızı cüce yıldız (Jüpiter genişliğinde) ve Güneş'ten çok daha sönük. Bu nedenle Dünya'dan çıplak gözle görülemiyor. Uzaydaki yörüngesini 1 milyon yılda kateden yıldız 1915 yılında İskoçyalı Robert Innes tarafından keşfedildi.

İLGİLİ:  Dönen nötron yıldızları atomik saatleri ayarlamaya yardım ediyor

Gökbilimciler bu yıldızın etrafında dönen bir gezegen buldular ve bu da kendisini Güneş Sistemi'ne en yakın gezegen yaptı. Bu gezegene Proxima Centauri b denildi ve tıpkı Dünya gibi kayalık yapıda. Bir yılını 11 günde tamamlıyor.

Proxima Centauri'yi çevreleyen bu gezegen gün boyu kırmızımsı renkte bir ışıkla güneşleniyor. Bununla beraber iyonize edici radyasyon patlamalarına maruz kalıyor. Bu yönüyle insanların gelecekte iniş yapmaları için fazla riskli. Ancak güçlü bir manyetik alana sahipse Dünya gibi kendisine çarpan radyasyonu önlüyor olabilir. Böyle bir manyetik alanın ne kadar süre dayanacağı açık değil. Ayrıca gezegenin dönüşü ve yörüngesi yıldızdan doğrudan etkileniyor.

İyi haberse bu gezegenin yıldızın "yaşanabilir bölgesinde" yer aldığı. Yani Proxima Centauri'ye aşırı yakın bir yörüngede dönmüyor ve yüzey sıcaklığı -39 santigrat derece ile sıvı su barındırmaya müsait (ekvatoru daha sıcak). Tüm bu bilinmezliklere rağmen, Dünya'ya en yakın yıldız Proxima Centauri'nin ve diğerlerinin yer aldığı Alfa Centauri sisteminin insanlığın galaksideki bir sonraki durağı olacağı düşünülüyor. Gelecekteki insanların bu sistemden öğrendikleri bilgiler daha uzak yıldızları ve gezegenleri keşfetmelerine yardımcı olacak.

İLGİLİ:  Güneş bebekken farklı hızda dönseydi bugün yaşam olmayabilirdi

Dünya'ya en yakın yıldızı gökyüzünde bulmak

Dünya'ya en yakın yıldız Proxima Centauri'nin bulunduğu Alfa Centauri'nin gökyüzünde görülmesi
Gece gökyüzünde Alfa Centauri

Şu anki teknolojilerle Dünya'ya en yakın yıldıza seyahat etmemiz elbette mümkün değil. Işık hızında hareket edebilecek (saniyede 300.000.000 metre) bir gemimiz olsaydı sisteme yolculuk yapmamız 4.2 yıl sürerdi. Sistemde geçireceğimiz birkaç yıllık keşif ve ardından Dünya'ya dönüşün hesaba katılmasıyla toplam 12 ila 15 yıllık bir seyahat anlamına geliyor!

Mevcut teknolojimiz ışık hızının onda biri bile değil, oldukça düşük hızlarda seyahat etmekle kısıtlanmış durumdayız. Voyager 1 uzay aracı saniyede yaklaşık 17 kilometre hızla yol alır ve uzay sondaları arasında en hızlılardan biri. Işık hızı ise saniyede 299.792 kilometre.

Dolayısıyla insanların yıldızlararası uzay seyahati yapmasını sağlayacak oldukça hızlı yeni bir teknoloji bulunmadıkça, Alfa Centauri sistemine yapılacak bir gezi yüzyıllar sürecek ve nesiller arası yolculuklar haline gelecektir.

Bununla birlikte Dünya'ya en yakın yıldızın bulunduğu Alfa Centauri sistemini bugün çıplak gözle gözlemlememiz mümkün. Tek sorun Güney Yarımküre'de olmanız gerektiği. Ardından 88 takımyıldızından biri olan Centaurus ya da Erboğa takımyıldızı ortaya çıktığında gökyüzündeki en parlak nesneye bakın.