Paraşütün tarihi: İlk paraşütü kim, ne zaman icat etti?

Leonardo Da Vinci’nin üçgen paraşütü ile başlayan yolculuk

Sebastien Lenormand

İlk gerçek paraşütün icadının 1783'te Fransız Sebastien Lenormand tarafından yapıldığı söylenir. Sebastien Lenormand paraşüt prensibini açıklayan ilk mucitti. Ancak paraşütün tarihi, bu fikri yüzyıllar öncesinden düşünen ve piramit biçimli bir paraşütün taslağını çizen Leonardo Da Vinci'ye kadar uzanıyor. Paraşütün arkasındaki bilmin keşfedilmesi ise MÖ'lere dayanmakta. MÖ 2. yüzyılda yaşamış Çinli alim Sima Qian'ın meşhur "Shiji" (Çin'in Büyük Tarihçisinin Kayıtları) eseri, konik hasır şapkaları kavrayarak yanan bir binanın üst katından atlayıp hayatta kalan Çinli imparatorun hikayesini içerir. Doğruluğu kanıtlanmamış olsa da hikayede açıkça paraşütlerin temelindeki prensibe işaret ediliyor. 13. yüzyıldan kalma bir Çin el yazması ise, bir kuleden elindeki iki şemsiyeyi tutarak sıçrayan ve çaldığı heykel parçasıyla kaçan bir hırsızı anlatır.

İlk paraşütler

Fausto Veranzio tarafından taslağı çizilen paraşüt: Uçan adam
Fausto Veranzio tarafından taslağı çizilen Uçan Adam paraşütü

İlk paraşüt Sebastien Lenormand'dan daha önce başka mucitler tarafından tasarlandı ve test edildi. Örneğin Hırvat hezarfen Fausto Veranzio, Da Vinci'nin çizimine dayanan bir icat yaptı.

İcadını sergilemek isteyen Veranzio, 1617'de Venedik kulesinden atladı. Veranzio daha sonra paraşüt iskeletini detaylandırdı ve içerisinde 56 gelişmiş teknik konstrüksiyonun metin ve resimlerle anlatıldığı "Machinae Novae"da yayımladı. Veranzio paraşütüne "Homo Volans" (Uçan Adam) adını verdi.

Jean-Pierre Blanchard ve hayvan paraşütü

Sebastien Lenormand'ın 1783'te kendini güneş şemsiyesiyle boşluğa bırakarak hayatta kaldığı olaydan birkaç yıl sonra bir diğer Fransız Jean Pierre Blanchard (1753-1809) ilgi çekici bir paraşüt denemesi yaptı. 1785 yılında havadaki balona paraşütle bağlı olan bir köpeği sepetin içerisinde yere bıraktı. Kendisi acil durum paraşütünü bulan ilk kişidir.

İlk yumuşak paraşüt

Blanchard 1937 yılında, patlayan bir sıcak hava balonundan paraşütle kurtulduğunu iddia etti. Ancak tanık yoktu. Ne var ki Blanchard ipekten yapılan ilk katlanabilir paraşütü geliştirmişti. Bu noktaya kadar tüm paraşütler sert iskelete sahipti.

İlk paraşüt atlayışı

Andrew Garnerin'in balon benzeri paraşüt icadı
Andrew Garnerin'in balon benzeri paraşüt icadı

Andrew Garnerin 1797 yılında iskeleti olmayan bir paraşütle atlayan ilk kişi oldu. Garnerin, 2440 metre yüksekliğindeki sıcak hava balonundan kendini bıraktı. Garnerin ayrıca bir paraşütteki ilk hava menfezini tasarlayarak sallanmayı azalttı.

Andrew Garnerin'in paraşütü

Andrew Garnerin'in paraşüt tasarımının renkli eskizi
Andrew Garnerin'in tasarımının renkli eskizi

Parisli Andrew Garnerin'in (1769 – 1823) paraşütü açıldığında yaklaşık 9 metre çapında büyük bir şemsiye halini alıyordu. Bezden yapılmıştı ve hidrojen balonuna tutturulmuştu.

İlk paraşütlü ölüm, emniyet kemeri, sırt çantası ve ayrılma

1900'lerde kuleden paraşüt atlayışı yapan bir adam
1900'lerde kuleden paraşütle atlayan bir adam

Paraşütler hakkında az bilinen bazı gerçekler var:

  • 1837'de Robert Cocking paraşüt kazasından ölen ilk kişi oldu.
  • 1887'de Thomas Baldwin ilk paraşüt kemerini icat etti.
  • 1890'da Paul Letteman ve Kathchen Paulus, paraşütün bir kişinin sırtına takılmak üzere sırt çantasına katlanması veya paketlenmesi yöntemini icat etti.
  • Kathchen Paulus ise ayrılma mekanizmasını geliştirdi; açılan küçük paraşüt ana paraşütün bağlantısını koparıyordu.

İlk uçaktan atlama ve serbest düşüş

uçaktan paraşüt atlayışı yapan biri

İki paraşütçü uçaktan atlayan ilk kişi olduğunu iddia eder. Hem Grant Morton hem de Albert Berry 1911'de bir uçaktan paraşütle atladı. 1914 yılında ise Georgia "Tiny" Broadwick ilk serbest düşüşü yaptı.

İlk paraşüt eğitim kulesi

İlk paraşüt kulesi

Polonya kökenli Amerikalı Stanley Switlik 9 Ekim 1920'de kurduğu şirketle önce deri sepetler, golf çantaları, kömür torbaları, domuz eti rulo kılıfları ve posta çantaları gibi ürünler üretti. Ancak Switlik kısa süre sonra pilot ve topçu kemerleri yapmaya, uçuş kıyafetleri tasarlamaya ve paraşüt üretmeye başladı. Şirket daha sonra ismini Switlik Parachute Company olarak değiştirdi. 1934'te 35 metre yüksekliğindeki dünyanın ilk paraşüt eğitim kulesini inşa etti.

Paraşüt sporu

Paraşütle atlama ilk kez 1960'larda yeni "spor paraşütler"in tasarlanmasıyla yaygın bir uğraş halini aldı. Spor versiyon daha yüksek denge ve yatay hız sunuyordu. Geleneksel yuvarlak tasarımın yerini bugün görülen dikdörtgen tasarım aldı. Yuvarlak paraşüt naylondan yapılıyor ve bir paket içerisinde toplanarak kullanıcı tarafından giyilen bir kablo ağına bağlanıyordu. Dikdörtgen tasarımda düşük gözenekli daha gelişmiş naylonlar kullanıldı ve paraşütün hızı iki katına çıkarıldı.