Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1948/ Gandhi'nin öldürülmesi, Güney Afrika'da ırksal hiyerarşi, Berlin Ablukası, Arapların İsrail'e saldırması

Abone Ol 

Mohandas Gandhi'nin muazzam başarısı Hindistan'ın 1947'de bağımsızlığını kazandığında fark edildi. Ancak Hint Yarımadasının bölünmesine şiddetle karşı olan Gandhi'nin Müslümanlara verdiği tavizler Hindistan'ın bölünmesi konusunda kendisini suçlayan fanatik bir Hindu tarafından suikasta uğramasına yol açtı. Gandhi suikastının haberi tüm dünyada derin bir etki yarattı ve Hindistan'da yas ilan edildi.

Güney Afrika'da Mayıs ayında gerçekleştirilen seçimlerde Milli Parti iktidarı Jam Smuts'ın Birleşik Partisi'nden devraldı. Dr. D. F. Malan (1874-1959) başbakan oldu ve Hollanda asıllı Güney Afrikalıların (Afrikaner) hakimiyetindeki ilk hükümeti kurdu. Seçimlerden hemen sonra hükümet ırklar arasında ayrımı kurumsallaştırmaya başladı. Malan, Afrikalıların Afrikaner kültürünün saflığını ve refahını tehdit ettiklerine inandı. Siyasetini apartheid adıyla anılan bir sistem dayandırdı ve beyaz Güney Afrikalılara imtiyaz tanıyan ırksal bir hiyerarşi dayattı.

Malay Yarımadasında sömürgecilik karşıtı duygular II. Dünya Savaşından sonra arttı. Gerilla grupları fanatik Chin Peng (d. 1924) önderliğinde ormana çekildi. Şubat ayında Avrupalı yerleşimcilere karşı saldırılar başladı ve "acil durum" ilan edildi.

Kore'nin bölünmesi, Arapların İsrail'e saldırması

Kore'nin tümünü kapsayan seçimler 1948'de ilan edilmiş, ancak Kuzey Kore lideri Kim İl Sung (1912-94) serbest seçimleri kazanamayacağına inanarak Sovyetleri BM'nin 38. paralelin (Kore Yarımadasının SSCB tarafından işgal edilen bölümünü ABD güçleri tarafından kontrol edilen güney bölgesinden ayıran sınır) ötesine geçmemesi konusunda ikna etmişti. Sonuç olarak Güney'in Kore Cumhuriyeti olarak 5 Ağustosta bağımsızlığını almasından bir ay sonra Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti Kim'in başbakanlığında ilan edildi. Sovyetler Birliği 12 Ekimde Kim'in rejimini yarımadanın tek meşru hükümeti olarak ilan etti. Kuzey 1949'da tüm unsurlarıyla komünist bir diktatörlük haline gelmişti.

BM Filistin'i Yahudi ve Arap milletlerine ayırmak için bir plan hazırladı, ancak 14 Mayıs tarihinde İsrail devleti ilk başbakan David Ben-Gurion tarafından ilan edildiğinde bu plana bağlı kalınmadı. Son İngiliz askerleri 15 Mayısta ülkeden çekildi. Bunun ardından, Ürdün, Mısır, Suriye, Lübnan ve Irak'tan beş Arap ordusu derhal yeni Yahudi devletine saldırdı, ancak geri püskürtüldü. İsrail ordusu direnişin sürdüğü bölgeleri ezdi ve birinci Arap-İsrail Savaşı adı verilen bu savaşla sınırlarını genişletti. İsrail milletinin hayatta kalabileceğinin anlaşılması Arap dünyasında İsrail ve Yahudi karşıtı duyguları artırdı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1969-1970/ Apollo 11'in Ay'a inişi, Libya'da Kaddafi ve Filistin'de Arafat dönemi, 1970 Bhola Kasırgası

Kuzey ve Güney Amerika'nın bağımsız devletlerinden oluşan Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) 30 Nisan tarihinde kuruldu ve komünizme karşı savaşmayı, güvenliği artırmayı ve ekonomik gelişmeye katkıda bulunmayı taahhüt etti.

Harry Truman (1884-1972) ABD'yi II. Dünya Savaşının sonu ve Soğuk Savaşın ilk yıllarında yönetmişti. Ancak birçok güneyli demokratı yabancılaştıran sivil haklar lehine politikaları nedeniyle 1948 başkanlık seçimlerini rakibi Cumhuriyetçi aday Thomas E. Dewey'e karşı kazanması beklenmiyordu. Ancak kampanya süresince halkın desteğini artırmayı başardı ve tarihteki en büyük seçim sürprizlerinden birini yaratarak tekrar seçildi.

Britanya'da Ulusal Sağlık Sistemi, 1948 Yaz Olimpiyatları

Britanya'da ücretsiz sağlık hizmeti konusundaki tartışma 19. yüzyıldan beri devam etmekteydi. İşçi Partisi'nin 1945'teki seçim zaferinden sonra Aneurin Bevan (1897-1960) ilk defa herkese ücretsiz sağlık hizmeti sağlayacak bir planı sundu. Bevan Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) 5 Temmuzda resmi olarak başladı.

II. Dünya Savaşının bitmesiyle Olimpiyat Komitesi (IOC) Olimpiyat Oyunlarına ev sahipliği yapacak bir ülke seçebildi. Londra seçilmekle birlikte, altı yıl süren savaş Britanya'yı gıda ve giyecek yetersizliği sorunlarıyla baş başa bıraktığında 1948 Olimpiyatları "Tasarruf Oyunları" adıyla anıldı. Olimpiyat Oyunları Çekoslovak jimnastik takım başkanı Maria Provaznikova'nın ülkesine dönmeyi reddetmesiyle komünist Doğu'dan Batı'ya ilk kaçışa sahne oldu.

Çekoslovakya II. Dünya Savaşından sonra demokrasiye yönelmekteydi. Ancak Sovyetler nüfuz alanları içindeki hiçbir devletin demokratik rejim kurmasına izin vermeye niyetli değildi. Sovyetler tarafından desteklenen komünistler Prag'da Şubat ayında bir darbe düzenledi. Çek başkanı Edvard Beneš (1884-1948) görevinden alındı ve yerine Çek Komünist Partisi başkanı Klement Gottwald (1896-1953) getirildi. Çekoslovakya gergin bir süreç içerisindeydi. Çek dışişleri bakanı Jan Masaryk demokratik bir Çekoslovakya'nın Sovyetler'e güvenlik tehdidi oluşturmayacağı konusunda güvence vermeye çalıştı. Ancak Stalin'in desteklemeyi reddettiği Marshall Planı (bkz. 1947) yardımını kabul etmekten yana davranmıştı. Çek hükümeti 10 Martta Masaryk'in intihar ettiğini duyurdu. Komünistlerin Masaryk'i öldürmüş olabileceği yolunda şüpheler duyulmasına karşın, kanıt bulunamadı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1987-1988/ ABD'de Kara Pazartesi, Mihail Gorbaçov reformları, Lockerbie Faciası, İlk HIV/AIDS ilacı

Berlin Ablukası ve Berlin Hava Köprüsü

Berlin II. Dünya Savaşından sonra Britanya, Fransa, ABD ve Rusya arasında bir antlaşmayla dört bölgeye bölündü. Kent, bir bütün olarak Sovyet işgali altındaki Doğu Almanya'da anklav durumundaydı. Batı devletlerini Berlin'den çıkartmaya kararlı olan Sovyetler, şehirle Batı arasındaki kara ve demiryolu bağlantılarını Haziran ayında keserek Soğun Savaşın ilk krizini çıkardı. Müttefikler ise "Berlin Ablukası"ndaki insanlara ihtiyaç maddelerini ulaştırmak için havadan nakil ve ikmal düzenleyerek (Berlin Hava Köprüsü) karşılık verdiler ve abluka Mayıs 1949'da kaldırıldı.

II. Dünya Savaşının sonunda Doğu Avrupa'da yerinden olan milyonlarca insanın ülkelerinden kaçması veya sınır dışı edilmesi kitlesel mülteci hareketlerini yarattı. Mültecilerin birçoğu zalimce davranışlara maruz kaldı ve içinde bulundukları toplumla kaynaşamadı. Bu duruma karşılık olarak BM "diğer ülkelerde iltica arama hakkını" güvence altına alan İnsan Hakları Evrensel Beyannamesini, ayrıca Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Konvansiyonunu kabul etti.

Kronolojik özet

  • 4 Ocak 1948 / Burma Britanya yönetiminden bağımsızlığını kazandı
  • 19 Ocak 1948 / Pakistan ve Hindistan Keşmir sorunu konusunda BM'in arabuluculuk önerisini kabul etti
  • 30 Ocak 1948 / Mohandas Gandhi öldürüldü
  • Ocak 1948 / Alfred Kinsey tartışmalar yaratan Erkeklerde Cinsel Davranış başlıklı raporunu yayınladı
  • 25 Şubat 1948 / Komünistler Çekoslovakya'nın denetimini ellerine geçirdi
  • 28 Şubat 1948 / Son İngiliz birlikleri Hindistan'dan ayrıldı
  • 7 Mart 1948 / Peroncular Arjantin'de seçimleri kazandı
  • 10 Mart 1948 / Çek devlet adamı Jan Masaryk'in ölümü (d. 1886)
  • 22 Mart 1948 / Filistin'de Yahudiler ve Araplar arasındaki büyük terör saldırıları şiddetli çatışmalara yol açtı
  • 27 Mart 1948 / Mısır Kralı Faruk Asvan Barajının temelini attı
  • 1 Nisan 1948 / Rusya Berlin ile Batı bölgeleri arasındaki kara ve demiryolu trafiğine katı kontroller getirmeye başladı
  • 7 Nisan 1948 / Dünya Sağlık Örgütü (WHO) BM tarafından kuruldu
  • 16 Nisan 1948 / Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OEEC) kuruldu
  • 24 Nisan 1948 / Kosta Rika'da iş savaş sona erdi
  • 30 Nisan 1948 / Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) kuruldu
  • 1 Mayıs 1948 / Kuzey Kore'nin Sovyetler Birliğince desteklenen hükümeti tüm Kore üzerinde yetki iddiasıyla bir anayasa kabul etti
  • 15 Mayıs 1948 / İngiliz Birlikleri İsrail devletinin doğusundan sonra da Filistin'den çekildi
  • 28 Mayıs 1948 / Güney Afrika'da ırk ayrımını savunan Milliyetçi Parti lideri D. F. Malan iktidara geldi
  • 31 Mayıs 1948 / Güney Kore devlet başkanı Syngman Rhee tüm Kore'yi yetki alanında kabul etti
  • 1 Haziran 1948 / İsrail ile Arap Birliği bir ay süreli ateşkes konusunda uzlaştı
  • 18 Haziran 1948 / Malaya'da komünist isyan nedeniyle "olağanüstü durum" ilan edildi (1960'a kadar)
  • 20 Haziran 1948 / Lord Mountbatten Hindistan'dan ayrıldı; Chakravarti Rajagopalachari genel vali olarak atandı
  • 24 Haziran 1948 / Berlin ablukasının başlaması (1949'a kadar)
  • 15 Ağustos 1948 / Güney Kore'nin adı resmi olarak Kore Cumhuriyeti oldu
  • 16 Ağustos 1948 / Efsanevi ABD'li beyzbol oyuncusu Herman "babe" Ruth'un ölümü (d. 1895)
  • 20 Ağustos 1948 / Yunan hükümeti komünist isyancıları yenilgiye uğrattı
  • 3 Eylül 1948 / Çek eski devlet başkanı Edvard Beneš'in ölümü (d. 1884)
  • 9 Eylül 1948 / Başkan Kim İl Sung Kuzey Kore'de cumhuriyet ilan etti
  • 11 Eylül 1948 / Pakistan'ın ilk lideri, genel vali Muhammed Ali Cinnah'ın ölümü (d. 1876)
  • 30 Ekim 1948 / Çin liderli Çan Kay-şek Mançurya muharebesinde yenilgiye uğradıklarını ifade etti
  • 2 Kasım 1948 / ABD başkanı Harry S. Truman tekrar seçildi
  • 9 Aralık 1948 / Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Konvansiyonu BM tarafından kabul edildi
  • 10 Aralık 1948 / İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi BM tarafından kabul edildi
  • 16 Aralık 1948 / Kamboçya Fransa'dan bağımsızlığını kazandı
  • 19 Aralık 1948 / Hollandalılar Endonezya'da ikinci bir askeri harekat başlatarak Cumhuriyetçi başkent Yoyakarta'yı ele geçirdi
  • 23 Aralık 1948 / İkinci Dünya Savaşı sırasında Japonya başbakanı olarak görev yapan General Tojo Hideki'nin ölümü (d. 1884)