Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1951-52-53-54-55/ Stalin'in ölümü, Vietnam'ın bölünmesi, Mau Mau İsyanı, Varşova Paktı kuruldu

Abone Ol 

Mısır Britanya'ya Süveyş üssünü kiralayan antlaşmayı Ekim ayında iptal etti. Britanya geri çekilmeyi reddetti ve Süveyş Kanal bölgesinde bir gerilla savaşı başladı. Mart ayında İran hükümeti Anglo-Iranian Oil Company hakimiyetindeki petrol sanayini millileştirdi. Britanya bu hareketle İran petrolüne karşı dünya çapında ambargoyla karşılık verdi.

Idaho'da kurulan ilk nükleer enerji santrali 100 watt gücünde dört adet ampül yakacak yaklaşık 100 kilowatt enerji ürettiğinde nükleer enerji çağı başladı.

Julius ve Ethel Rosenberg'in ABD'den Sovyetler için bilgi çalmakla suçlanmasıyla komünizmin yayılması korkuları derinleşti. İngiltere Dışişleri Bakanlığı görevlileri Guy Burgess ve Donald MacLean 28 Mayısta ortadan kayboldu daha sonra ikisinin de Sovyetler Birliğine kaçtıkları açığa çıkarıldı.

Mau Mau isyanı, Elizabeth'in tahta çıkışı, Japonya'nın bağımsızlığı

Hindiçin yıl boyunca dengesiz bir durumda kaldı. Nisan ayında Fransız Saygon'un kuzeybatısında Viet Minh direnişini kırmak üzere büyük bir harekata başladı. Ekim ayında bir diğer Fransız harekatı Viet Minh ikmal hatlarını hedef aldı.

Japonya'yla barış antlaşması ABD'nin San Francisco şehrinde imzalandı ve ülkeyi tekrar bağımsız bir devlet haline getirerek 28 Nisanda yürürlüğe girdi.

Doğu Almanya 27 Mayısta Batı Almanya'yla sınırını kapattı. Sınır boyunca 10 metre genişliğinde bir "kontrol şeridi" kazıldı.

Britanya kralı VI. George 6 Şubatta öldü. Kızı Elizabeth iki gün sonra resmi olarak kraliçe ilan edildi.

Muhalefet Kenya'da Britanya hükümranlığına karşı Mau Mau isyanını başlattı. Mau Mau sömürge karşıtı bir isyan ordusuydu. Beyaz yerleşimcilerin çiftliklerine baskın yapmakla başladılar ve yıl sonu geldiğinde İngilizler olağanüstü durum ilan edildi.

Avrupa Birliğinin temelleri, İlk hidrojen bombası, Stalin'in ölümü

Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Temmuz ayında kuruldu. Altı devletten oluşan topluluk kömür ve çelik için bir "ortak pazar" yarattı ve bugünkü Avrupa Birliğinin temelleri atıldı.

Mısır'da Albay Cemal Abdül Nasır başkanlığındaki Özgür Subaylar Komitesi askeri darbeyle hükümeti Temmuz 1952'de ele geçirdi ve Mısır 1953'te cumhuriyet rejimine geçti.

İlk atom bombaları Hiroşima ve Nagasaki'ye 1945 yılında atılmıştı. Çok daha güçlü hidrojen bombası veya "H-bomb" ABD tarafından 1 Kasımda test edildi.

İLGİLİ:  Bilgisayar verisi metabolizma molekülüne gizlendi

Dünyada mekanik kalbin ilk başarılı kullanımı ABD'de 3 Temmuzda duyuruldu. Dodrill-GMR makinesi açık kalp ameliyatı sırasında 50 dakika süreyle kan dolaşımı sağladı.

Stalin'in siyaseti giderek daha çok yahudi karşıtı hale gelmekteydi. 1952 sonunda Politbüro'ya bütün Yahudilerin Amerika'ya yakın olduklarını söyledi. 13 Ocakta dokuz doktor Sovyet askeri kuvvetlerinin önde gelen subaylarını öldürmeye çalıştıkları suçlamasıyla tutuklandı. Doktorların altısı Yahudiydi. Bu suçlamalar Batı Avrupa'da kötü bir şeyler olacağının habercisi olarak algılandı. Doktorlar Stalin'in Mart 1953 tarihinde felç sonucu ölmesinin ardından serbest bırakıldı.

Stalin'in ölümü Kremlin'de büyük bir iktidar mücadelesine yol açtı ve Georgi Malenkov (1902-88) başkanlığındaki ılımlı bir koalisyon başa geçti. Ilımlı siyaseti destek görmedi ve Stalin'in gizli polis servisinin başkanı Lavrenty Beria (1899-1953) iktidarı ele geçirmeyi denedi. Beria ihanetle suçlandı ve yargısız infaz olduğu anlaşılan bir şekilde bir kamyonun arkasından vurularak öldürüldü.

Kore savaşında ateşkes, Vietnam'ın bölünmesi,

Kore'deki savaş 27 Temmuz tarihinde ateşkesle sona erdi, ancak askıya alınan düşmanlıklar ortadan kalkmadı. Kore Cumhuriyeti (Güney) ve Kore Halk Cumhuriyeti (Kuzey) bir antlaşması yapmamayı tercih ettiler.

Yeni Zelandalı Edmund Hillary (1919-2008) ve Nepalli Şerpa Tenzing Norgay (1914-86) Dünyanın en yüksek dağı olan Everest'e ilk defa tırmanan kişiler oldular. Oksijen eksikliği çektiklerinden zirvede sadece 15 dakika kaldılar.

Samuell Beckett'in "absürd" yeni oyunu Godot'yu Beklerken 5 Ocakta Pariste prömiyerini gerçekleştirdi. Eleştirmenler değeri hakkında ikiye bölündü.

Hindiçin'deki Fransız yönetimi 21 Temmuzda sona erdi. Laos ve Kamboçya bağımsız olurken, Vietnam komünist bir hükümete sahip Kuzey ve Güney Vietnam olarak ikiye bölündü. Komünist olmayan üç devletin tümünde komünist gerilla hareketleri ortaya çıktı.

Senatör Joseph McCarthy komünistlerin kökünü kazıma kampanyasını yoğunlaştırdı. Dikkatini ABD Silahlı Kuvvetlerine çevirerek ordu mensuplarına temelsiz suçlamalarında bulununca 2 Aralıkta senato tarafından disiplin cezasına tabi tutuldu. McCarthy'ye kamuoyu desteği azaldı ve korku hükümranlığı sona erdi.

Çocuk felci aşısı için nisan ayında büyük bir saha deneyi yapıldı. Deneyler başarıyla sonuçlanınca ülke çapında bir aşı programı ertesi yıl uygulamaya konuldu.

Varşova Paktı kuruldu, Afrika Ulusal Kongresi

İsrail kuvvetleri Mısır'ın elindeki Gazze şeridine şubat ayında sürpriz bir saldırı düzenledi. Saldırı Birinci Arap-İsrail Savaşının 1949'da sona ermesinden sonra düzenlenen en kapsamlı harekatı teşkil etti.

İLGİLİ:  Dijital bilgi DNA'ya yazıldı: DNA USB bellek oldu

Apartheid mevzuatı çerçevesinde Güney Afrika hükümeti sadece beyazların kalabileceği bir mahalle yapmak amacıyla Sophiatown şehrinden 60.000 siyahi Şubat ayında zorla tahliye etti. Apartheid'a karşı bir örgüt olan Afrika Ulusal Kongresi (ANC) bir günlük dua eylemi düzenleyerek karşılık verdi.

Varşova Paktı adıyla bilinen Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması 14 Mayısta imzalandı. Antlaşmayla komünist devletler Batı'daki NATO'ya önlem olarak askeri bir ittifak kurdu.

Sovyetler Birliği II. Dünya Savaşının sonundan beri süren Avusturya işgalini Avusturya'nın tarafsız kalması şartıyla sona erdirdi. Avusturya'yı bağımsız ve egemen bir devlet olarak tekrar kuran. Avusturya Devlet Antlaşması 15 Mayısta imzalandı. Ülke aynı yıl BM'ye katıldı.

Arjantin devlet başkanı Juan Peron'un durumu eşinin ölümü ve Roma Katolik kilisesiyle antlaşmazlığa düşmesiyle zayıfladı. Eylül ayında bir darbe sonucunda devrildi ve Paraguay'a sürüldü.

Rosa Parks'ın 1 Aralıkta bir otobüsün arka tarafına geçmeyi reddederek Alabama ırk kanunlarını ihlal etmesi Sivil Haklar Hareketinde bir dönüm noktası oluşturdu. Binlerce kişi otobüs şirketini boykot etti.

  • Rosa Parks (1913-2005) kimdir?

    Rosa Parks otobüste yerini bir beyaza vermeyi reddederek tarihe geçti. Tutuklanması Montgomery otobüslerinde ırk ayrımına son verilmesini sağlayan bir boykotun başlatılmasına yol açtı. Boykot ayrıca uluslararası dikkati sivil haklar davasına yöneltti. Parks davasına bağlı kaldı ve 2005 yılında 92 yaşında ölene kadar sivil haklar mücadelesinin simgesi olarak kaldı.

Batı'da 1950'lerde 18 yaş altı gençler kendilerine has ilgi alanları, müzik zevkleri ve moda yaklaşımları olan belirgin bir grup olarak ortaya çıktı. Çocuk suçlarından endişe eden yetişkinler bu durumu kınadı. Gençlerin yeni argo dili ayıplandı; dans yerleri kapatıldı ve bazı kurumlar kot pantolon giyilmesini yasakladı.

Kronolojik özet

  • 8 Mart 1951 / İran, petrol endüstrisini millileştirmek yönünde oy kullandı
  • 14 Mayıs 1951 / Siyahlar Güney Afrika seçimlerinde oy kullanma hakkını yitirdi
  • 28 Mayıs 1951 / İngiliz casuslar Guy Burgess ve Donald MacLean ortadan kayboldu
  • 24 Aralık 1951 / Libya bağımsızlığını ilan etti
  • 26 Temmuz 1952 / Eva Peron'un ölümü (b. 1919)
  • 26 Temmuz 1952 / Kral Faruk tahtı bıraktı
  • 2 Eylül 1952 / Japonya resmi olarak Müttefiklere teslim oldu, Pasifik Savaşı sona erdi
  • 3 Ekim 1952 / Britanya ilk atom silahı testini yaptı
  • 1 Kasım 1952 / İlk hidrojen bombası ABD tarafından Pasifik'te test edildi
  • 3 Kasım 1952 / Dwight D. Eisenhower ABD Başkanlığına seçildi
  • 1 Ocak 1953 / Çin'in ekonomik kalkınma girişimi olan beş yıllık planı uygulanmaya başladı
  • 3 Ocak 1953 / Samuel Beckett'in tiyatro oyunu Godot'yu Beklerken Paris'te ilk defa sahnelendi
  • 14 Ocak 1953 / Josip Tito Yugoslav devlet başkanı seçildi
  • 5 Mart 1953 / Rus lider, Josef Stalin'in ölümü (d. 1878)
  • 5 Mart 1953 / Kral Norodom Sihanuk Kamboçya'nın bağımsızlığını ilan etti
  • 8 Nisan 1953 / Mau Mau lideri Jomo Kenyatta tutuklandı ve hapse konuldu
  • 25 Nisan 1953 / James D. Watson ve Francis Crick DNA'yı keşfetti
  • 29 Mayıs 1953 / Edmund Hilary ve Tenzing Norgay ilk defa Everest Dağı'nın zirvesine tırmandı
  • 18 Haziran 1953 / Mısır'da bir önceki yıl yapılan darbenin ardından ordu yeni bir cumhuriyet rejimi ilan etti
  • 19 Haziran 1953 / Julius ve Ethel Rosenberg casusluk suçundan infaz edildi
  • 27 Temmuz 1953 / Kore Savaşının sonu (başlangıcı 1950)
  • 18 Nisan 1954 / Albay Nasır Mısır başbakanı oldu
  • 19 Temmuz 1954 / Elvis Presley ilk tekli plağını piyasaya sürdü
  • 21 Temmuz 1954 / Hindiçin Savaşı sona erdi
  • 2 Aralık 1954 / Senatör Joseph McCarthy ABD Senatosu tarafından disiplin cezasına çarptırıldı
  • 10 Şubat 1955 / Güney Afrika'da Apartheid kanunlarının bir parçası olarak 60.000 siyah Sophiatown şehrinden taşınmak zorunda kaldı
  • 11 Mart 1955 / Penisilini keşfetmekle tanınan İngiliz biyolog Alexander Fleming'in ölümü (d. 1881)
  • 18 Nisan 1955 / Alman fizikçi Albert Einstein'ın ölümü (d. 1879)
  • 14 Mayıs 1955 / Varşova Paktı kuruldu
  • 20 Mayıs 1955 / Arjantin'de Katolik Kilisesi kapatıldı
  • 12 Ağustos 1955 / Alman romancı Thomas Mann'ın ölümü (d. 1875)
  • 18 Eylül 1955 / Britanya Guy Burgess ve Donald Maclean'ın Sovyet ajanı olduğunu kabul etti
  • 19 Eylül 1955 / Arjantin devlet başkanı General Juan Peron devrildi
  • 30 Eylül 1955 / Gençlerin sevgilisi aktör James Dean öldü (d. 1931)
  • 26 Ekim 1955 / Güney Vietnam'da cumhuriyet ilan edildi
  • 2 Kasım 1955 / Ben-Gurion İsrail'de hükümeti kurdu
  • 28 Kasım 1955 / Kıbrıs'ta İngiliz karşıtı isyanlardan sonra olağanüstü durum ilan edildi