Dünya tarihi /1975-75-77-78/ Mao'nun ölümü, Dünyanın ilk tüp bebeği, Microsoft'un kuruluşu, Amoco Cadiz kazası

Dünya tarihini anlattığımız yazı dizisinin yüz elli üçüncü bölümü

Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat ve İsrail Başbakanı Menachem / 26 Mart 1979

Margaret Thatcher Muhafazakar Parti oyu sonucunda Britanya'da bir siyasi partinin başkanlığına seçilen ilk kadın oldu. Ortadoğu'da Suudi Arabistan kralı Faysal (1906-75) yeğeni Prens Faysal Ibu Musaed tarafından öldürüldü.

Prens Juan Carlos General Francisco Franco'nun 20 Kasım tarihinde ölümünden iki gün sonra İspanya Kralı olarak tahta çıktı.

Nisan 1975'te Kamboçya'nın başkenti Phnom Pen, Pol Pot tarafından yönetilen radikal komünist hareket Khmer Rouge yönetiminin eline geçti. Kamboçya'yı bir komünist, kırsal topluma dönüştürdüler. Şehirlerdeki tüm yaşayanlar tarım topluluklarında çalışmaları için yerlerinden edildi.

Yaklaşık yirmi yıl süren çarpışmaların ardından Vietnam Savaşı nihayet Saygon'daki hükümetin Kuzey Vietnam güçlerine teslim olmasıyla sona erdi. Saygon Ho Chi Minh Kenti olarak yeniden adlandırıldı ve ertesi yıl Kuzey ve Güney Vietnam tekrar birleşti.

Mozambik 25 Haziranda Portekiz'deki bir darbenin koloni yönetimini sona erdirmesinden sonra (bkz. 1974) bağımsız oldu. Dört ay sonra Angola da bağımsızlığını kazanacaktı.

Irak Kuzey Irak'ta yaşayan Kürt isyancıları karşı askeri baskıyı artırdı. Kürtler Zaho ve Kala Diza şehirleri yerle bir edilerek bastırıldı.

Lübnan'da Hristiyan milisler Beyrut'ta Filistinlilerle dolu bir otobüse saldırdı. Bu saldırı 1990'a kadar on beş yıl süren bir iç savaş başlattı.

1975 yılı, Arap teröristlerin Paris Orly Havaalanında rehine aldıkları; solcu Alman bir grubun İsveç Stockholm'de Alman Büyükelçiliğini ele geçirdi ve Güney Molukka teröristlerinin Hollanda Amsterdam'da Endonezya Büyükelçiliğini bastırdığı bir küresel terör dönemi oldu.

Mao Zedong'un ölümü, Microsoft'un kuruluşu

bill gates ve paul allen
Bill Gates ve Paul Allen insan yaşamını baştan sona değiştirdi

Kasım 1975'te British Petroleum (BP) tarafından altı yıl önce keşfedilen Kuzey Denizindeki kaynaklardan petrol akmaya başladı.

Kişisel bilgisayar dönemini başlatan Microsoft resmi olarak 4 Nisan tarihinde Bill Gates ve Paul Allen tarafından kuruldu.

Angola'nın kurtuluşu için Marksist Halk Hareketi (MPLA) tüm ülkenin iradesini üstlendi ve yeni Angola Halk Cumhuriyeti tanındı. Bunun öncesinde Angola'nın Kurtuluş Cephesi (FNLA) ve Angola'nın Tam Bağımsızlığı Birliğinin de (UNİITA) karıştığı yaygın bir çarpışma yaşanmıştı.

Güney Afrika'nın Soweto şehrinde apartheid karşıtı protestolar 16 Haziranda şiddete dönüştü. Göstericiler polisle çatıştı ve 300'den fazla kişi öldürüldü.

Çin Halk Cumhuriyetinin kurucusu Mao Zedong (d. 1893) 9 Eylülde kalp krizinden öldü. Mao rejiminin yol açtığı ölümlerin sayısının 40-70 milyon arasında olduğu bilinmektedir.

Suriye barışı koruma askerleri 9 Haziranda Lübnan'a girdi. Aralık ayında 50 kadar ateşkes antlaşmasının ihlal edilmesinden sonra huzursuz bir barış hakim oldu.

Britanya'dan 29 Haziranda bağımsızlığını alan Şeyseller'de James Mancham cumhurbaşkanı, France Rene koalisyon hükümetinin başbakanı oldular.

Enver Sedat'la Carter'ın görüşmesi, Vietnam'ın Kamboçya işgali

Steven Boko yakalandıktan sonra polisin ağır işkencesi altında öldürüldü
Steven Boko yakalandıktan sonra polisin ağır işkencesi nedeniyle yaşamını yitirdi

Uganda Başpiskoposu Dr. Janani Luwum (d. 1922) 6 Şubat 1977'de Anglikan olduğu ve Idi Amin rejiminin aşırılıklarına karşı çıktığı için öldürüldü (bkz. 1971).

Güney Afrika'nın önde gelen siyah hakları liderlerinden Steven Biko 12 Eylül 1977'de hapishanede öldü. Ölümü uluslararası bir öfke yarattı, ancak soruşturma polisi tüm suçlamalardan aklandı.

Pakistan'da Zülfikar Ali Butto'nun Pakistan Halk Partisi (PPP) oyları tahrif etmekle suçlandı. Bu durum Ordu Komutanı General Muhammed Ziya ül Hak'ın Butto'yu 4 Temmuz 1977'de askeri darbeyle düşürmesine yol açtı.

Sağ kanattan Menachem Begin (1913-92) mayıs ayındaki İsrail seçimlerini şaşırtıcı bir şekilde kazanarak 29 yıllık İşçi Partisi iktidarını sona erdirdi ve Mısır'la barış sürecini başlattı.

İnsan hakları kuruluşu olan Uluslararası Af Örgütü "özgürlük, adalet ve bu yolla dünyada barışın temelinin teminat altına alınmasına katkıda bulunması" nedeniyle Nobel Barış Ödülü aldı. Hareket 1977 yılını "Vicdan Mahkumları Yılı" olarak ilan etti. Ertesi yıl Af Örgütü ayrıca Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ödülünü aldı.

İsrail askerleri Litani Operasyonu çerçevesinde 14 Mart 1978 yılında Lübnan sınırını geçti. Binlerce Filistinli bölgeden kaçtı ve yüzlerce kişi öldü. İsrail Filistinli savaşçıların Güney Lübnan'ı İsrail'deki askeri ve sivil hedeflere saldırı düzenlemek için kullandığını iddia etti.

İran'ın başkenti Tahran'daki göstericileri tüm yıl boyunca muhalefetlerini haykırmış, ancak Eylül 1978'de ülkenin yüksek yöneticisi Şah Muhammed Rıza Pehlevi'ye (1919-80) karşı protestolar büyümüştü. Bu meydan okuma Şah ve generallerini şaşkına çevirdi ve isyancılara saldırılar düzenlendi. Birçok insan öldürüldü ve büyük şehirlerde sıkıyönetim ilan edildi.

Dünyanın ilk tüp bebeği, Amoco Cadiz kazası

Amaco Cadiz canlılığa en yüksek zararı veren kazaya neden oldu
Amaco Cadiz canlılığa en yüksek zararı veren kazaya neden oldu

Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat (1918-81) Washington DC'ye başkan Jimmy Carter'la (d. 1924) görüşmek için geldi. Ziyareti daha önceleri Sovyetler Birliğinden destek alma peşindeki Mısır dış siyasetinde bir değişikliği temsil etti. Kısa süre sonra başbakan Menachem Begin başbakan Carter'la buluştu. Bu ön müzakereler Maryland'ın Camp David bölgesinde 5-17 Eylül 1978 tarihlerinde yapılan tarihi toplanlarının zeminini hazırladı. Bu arada iki taraf Ortadoğu'da barış için Camp David Barış Mutabakatını imzaladılar. Sedat ve Begin daha sonra Nobel Barış Ödülü aldılar.

Kamboçya Vietnam tarafından 25 Aralıkta şimşek hızıyla işgal edildi. Vietnamlılar Pol Pot'un Khmer Rouge rejimini iktidardan uzaklaştırdılar. Ancak bunun ardından gelen savaş uluslararası gerilimlerin başlıca sebeplerinden biri oldu. Pol Pot'un ordusu tam olarak yenilmemişti; askerlerinden binlercesi Tayland-Kamboçya sınır bölgesine kaçarak güçlerini toplama imkanı buldu ve çatışmalar Vietnamlılar gelecek on yıl boyunca bölgede kalmak zorunda bıraktı.

İtalya eski başbakanı Aldo Moro 16 Mart 1978'de Roma'da kaçırıldı. Kapitalist İtalya'yı yıkmak isteyen radikal sol kanat Kızıl Tugaylar sorumluluğu aldı ve liderleri Renato Curcio'nun yargınlanmasının hemen durdurulmasını istedi. Hükümet reddetti ve sekiz hafta sonra Moro'nun cesedi Roma'da bir arabanın bagajında bulundu.

Petrol tankeri Amoco Cadiz dümen mekanizmasında baş gösteren arıza nedeniyle Bretanya kıyılarından üç mil uzakta Portstall Kayalıklarında karaya oturdu. Kargosunu oluşturan 1.6 milyon varilin tamamı denize dökülerek 30 kilometre genişliğinde 130 kilometre uzunluğunda bir petrol tabakası oluşturdu. Bir düzine kadar plaj kirlendi. Petrole bulanmış olarak ölen deniz hayvanlarının yürek parçalayıcı görüntüleri tüm dünyaya yayıldı.

Dünyanın ilk tüp bebeği 25 Temmuz 1978'de doğru. Louis Brown, İngiltere'nin Lancashire bölgesindeki Oldham şehrinde bu tekniği Dr. Robert Edwards ile birlikte geliştiren jinekolog Patrick Steptoe'nun yardımıyla dünyaya geldi (bkz. 1969)

Kronolojik özet

  • 25 Mart 1975 / Suudi Arabistan kralı Faysal'ın ölümü (d. 1906)
  • 4 Nisan 1975 / Microsoft Bill Gates ve Paul Allen tarafından resmi olarak kuruldu
  • 13 Nisan 1975 / Lübnan'da iç savaş
  • 17 Nisan 1975 / Phnom Penh, Khmer Rouge'nun eline geçti
  • 30 Nisan 1975 / Vietnam Savaşı Saygon'un düşmesiyle sona erdi
  • 11 Temmuz 1975 / Terrakotta ordusu Çin'de Xian yakınlarında keşfedildi
  • 21-24 Temmuz 1975 / Libya ve Mısır arasında kısa süreli sınır savaşı
  • 15 Ağustos 1975 / Bangladeş devlet başkanı Şeyh Mucibir Rahman'ın ölümü (d. 1920)
  • 27 Ağustos 1975 / Etiyopya imparatoru Haile Selasiye'nin ölümü (d. 1892)
  • Kasım 1975 / Britanya ve İzlanda Kuzey Atlantik'te avlanan morina balığı miktarları nedeniyle karşı karşıya geldi
  • 3 Kasım 1975 / Kuzey Denizi petrolü çıkartılmaya başlandı
  • 11 Kasım 1975 / Angola Portekiz'den bağımsızlığını kazandı
  • 20 Kasım 1975 / General Francisco Franco'nun ölümü (d. 1892)
  • 21 Ocak 1976 / Concorde uçağının ilk ticari seferi
  • 16 Haziran 1976 / Güney Afrika'da Soweto ayaklanmaları
  • 17 Temmuz 1976 / Montreal Olimpiyat Oyunlarının başlaması
  • 9 Eylül 1976 / Mao Zedong'un ölümü (d. 1893)
  • 2 Kasım 1976 / Jimmy Carter ABD başkanı seçildi
  • 18 Şubat 1977 / Uzay Mekiğin'nin Boeing 747 üzerinde ilk uçuşu
  • Nisan 1977 / Apple bilgisayarı piyasaya sürdü
  • 17 Mayıs 1977 / Menachem Begin İsrail seçimlerini kazandı
  • 5 Temmuz 1977 / Pakistan'da askeri darbe
  • 16 Ağustos 1977 / Elvis Presley'in ölümü (d. 1953)
  • 12 Eylül 1977 / Apartheid karşıtı eylemci Steven Biko'nun ölümü (d. 1946)
  • 18 Kasım 1977 / Mısır Devlet Başkanı Sedat İsrail'i ziyaret eden ilk Arap lideri oldu
  • 25 Aralık 1977 / Aktör ve yönetmen Charlie Chaplin'in ölümü (d. 1889)
  • 15 Şubat 1978 / Rodezya başbakanı Ian Smith ülkeyi siyah çoğunluk yönetimine götürecek bir plan açıkladı
  • 14 Mart 1978 / İsrail Lübnan'a girdi
  • 16 Mart 1978 / Petrol tankeri Amoco Cadiz Bretanya sahilinde kıyıya kurdu
  • 30 Nisan 1978 / Afgan Devlet Başkanı Muhammed Davud askeri bir darbeyle öldürüldü
  • Haziran 1978 / Video oyunu Uzay İşgalcileri ABD'de piyasaya sürüldü
  • 25 Haziran 1978 / Arjantin Dünya Futbol Kupasını kazandı
  • 25 Temmuz 1978 / İlk tüp bebek Louise Brown'un doğumu
  • 22 Ağustos 1978 / Kenya Devlet Başkanı Jomo Kenyatta'nın ölümü
  • 25 Ağustos 1978 / Turin Kefeni 45 yıldır ilk defa Turin'de gösterime çıkartılır
  • 26 Ağustos 1978 / Albino kardinal Luciani papa seçildi ve Papa I. Jean adını aldı
  • 8 Eylül 1978 / İran Şahı sıkıyönetim ilan etti
  • 5-17 Eylül 1978 / Başkan Carter, Camp David Barış Görüşmelerine ev sahipliği yapar
  • 30 Eylül 1978 / Papa I. Jean'in makamında 35 gün kaldıktan sonra ölümü
  • 16 Ekim 1978 / Polonyalı Kardinal Karol Wojtyla papa seçilir; Papa II. Jean Paul adını alır
  • 3 Kasım 1978 / Dominika Britanya'dan bağımsızlığını aldı
  • 29 Kasım 1978 / Guyana'da Amerikan dini tarikatı Halkın Tapınağı üyelerinin toplu intiharı
  • 8 Aralık 1978 / İsrail'in ilk kadın başbakanı Golda Meir'in ölümü (d. 1898)
  • 25 Aralık 1978 / Vietnam Kamboçya'yı işgal etti
  • 27 Aralık 1978 / Cezayir Devlet Başkanı Houari Boumedienne'in ölümü (d. 1923)