Dünya tarihi /2002-2003/ Saddam Hüseyin devriliyor, Arnold Schwarzenegger'ın vali olması, 2003 İstanbul saldırıları

Dünya tarihini anlattığımız yazı dizisinin yüz altmış üçüncü bölümü

Irak halkı 2003 senesinde topraklarını ABD'ye teslim ederken, Saddam Hüseyin'in heykelini de büyük bir zevkle devirmişlerdi

Euro yılbaşında Euro bölgesi dahilindeki 12 ülkenin bireysel para birimlerini ilga etmeleriyle (bkz. 1999) yasal değişim birimi oldu. Yugoslav eski devlet başkanı Slobodan Miloseviç 12 Şubat 2002'de insanlığı karşı suç işlediği iddiasıyla yargılanmaya başladı. Kendi kendini savunmayı tercih etti ve yargı süreci sağlık durumu nedeniyle birçok kesintiye uğradı. Miloseviç yargılanması bitmeden 2006 yılında öldü.

Amerika başkanı George W. Bush ve Rusya devlet başkanı Vladimir Putin 24 Mayıs 2002'de imzalanan Moskova Antlaşmasıyla nükleer başlıkların sayısını üçte iki oranında azaltmaya karar verdiler.

Silahlı bir Çeçen militan grubu 23 Ekim 2002'de Moskova'da bir tiyatroyu kuşatarak Rusya Çeçenistan'dan çekilmediği takdirde içeridekileri öldürmekle tehdit etti. Rus özel kuvvetleri militanlarla silahlı çatışmaya girmeden önce binadan içeriye gaz sıktı 118 kişi yaşamını yitirdi.

Endonezya adası Bali'de bir gece kulübü 200'den fazla insanın öldüğü bir terörist saldırının hedefi oldu. Şiddet yanlı İslami bir grup olan Jemaah Islamiyah üyeleri saldırıdan mahkum oldu.

ABD öncülüğündeki kuvvetler Afganistan'da Taliban'a karşı Anakonda Harekatı çerçevesinde geniş çaplı saldırılara başladı.

ABD'li gazeteci Daniel Pearl Ocak 2002'de Pakistan'ın Karaçi şehrinde kaçırıldı. Pearl, köktenci Müslüman grupları incelemekteydi. Fidye olarak Küba'daki ABD hapishanesi Guantanamo'da tutulan mahkumların serbest bırakılması ve Pakistan'a gönderilmesi talep edildi. Pearl'ün cesedi mayıs ayında bulundu.

2002 Keşmir sorunu, Afrika'daki iç savaşların sonu

2 Temmuz 2002'de 58 yaşındaki milyoner Steve Fossett, dünyanın ilk solo dünya turunu bir sıcak hava balonunda tamamladı
2 Temmuz 2002'de 58 yaşındaki milyoner Steve Fossett, dünyanın ilk solo dünya turunu bir sıcak hava balonunda tamamladı

Hindistan ve Pakistan Hindistan parlamentosuna yöneltilen ve Hindistan'ın Keşmir'de Hindistan yönetimine karşı mücadele eden Pakistan'da yerleşik militan gruplarca gerçekleştirildiğini iddia ettiği saldırının ardında savaşın eşiğine geldi. Her iki ülke Keşmir'de uluslararası sınıra asker yığdı.

Tamil isyancıları Sri Lanka hükümetiyle Şubat 2002'de Norveç'in başlattığı girişimin bir parçası olarak imzaladığı ateşkesle 19 yıl süren iç savaşı sonlandırdı.

Batı Afrika'da Sierra Leone eski koloni yöneticisi Britanya'nın güçlü diplomatik ve askeri desteğiyle on yıl süren iç savaştan çıktı.

Angola'da 26 yıl süren iç savaş Angola ordusuyla UNITA (Angola'nın Tam Bağımsızlığı için Ulusal Birlik) arasında imzalanan ateşkesle sona erdi. İç savaş Portekiz'den bağımsızlığın alındığı 1975'ten beri devam etmekteydi.

Afrika Birliği temmuz ayında Afrika Birliği Örgütünün yerini aldı. Yeni birlik kıtanın karşı karşıya bulunduğu farklı sınamaları yansıtmak niyetini taşıdı.

Zimbabwe Devlet Başkanı Robert Mugabe beyaz yerleşimcilerin toprak dağıtım planının parçası olarak ülkeyi terk etmelerini istedi. Açıklama birçok çiftçi tarafından reddedildi.

ABD'li milyoner Steve Fossett dünya çevresinde balonla yalnız başına duraksız dolaşan ilk kişi oldu. Yolculuğunu 2 Temmuz 2002'de 13 ve 12 saatte tamamladı.

California valisi Arnold, 2003 İstanbul saldırıları

Arnold Schwarzenegger görev sürecinde hatırda kalan bir etki bırakmasa da seçilmiş olması tarih yazmasına yetecekti

2003 yılı, ABD uzay mekiği Columbia'nın dünya atmosferine tekrar girdiği sırada parçalanması trajedisiyle tatsız başladı. Yedi kişilik mürettebatın tümü kazada hayatını kaybetti. Konu hakkında soruşturma bir sıcaklık kalkanının kalkış sırasında bozulduğunu, atmosfere tekrar girerken koptuğunu ortaya çıkardı.

Sesten hızlı Concorde son ticari uçuşunu ekim ayında yaptı. Concorde'a Londra'da Heathrow Havaalanında duygusal bir veda töreni yapıldı. Uçak 27 yıl boyunca hizmet vermiş, ancak katlanan maliyetler ve azalan satışlar faaliyetinin sonladırılmasını gerektirmişti.

Yugoslovya şubat ayında yaptığı oylamayla varlığını sona erdirerek Sırbistan ve Karadağ devletine dönüşmeyi uygun gördü. Yugoslav Federasyonu 74 yıl boyunca varlığını sürdürmüş, ancak 1990'lar boyunca yaşanan kanlı savaşlarda dört üyesini kaybetmişti.

Avrupa Anayasasını kuran antlaşma Haziran 2003'te onaylandı. Antlaşma Avrupa Birliği (AB) için güçlendirilmiş bir anayasa oluşturmayı hedefledi. Mevcut Avrupa Birliği antlaşmalarının yerini basitleştirilmiş tek bir metin alacak bir AB başkanı ve dışişleri bakanı makamı yaracaktı.

Hollywood filmlerinde "Terminator" rolünü oynamakla tanınan eski aktör Arnold Schwarzenegger Ekim 2003'te California valisi seçildi.

İstanbul 20 Kasım 2003'te İngiliz konsolosluğunu ve İngiliz bankası HSBC merkez binasını hedefleyen iki bombayla sarsıldı. Patlamalar 60 kişinin hayatına mal oldu ve El Kaide ile ilişkilendirildi.

Irak rejimi yıkılıyor, Darfur iç savaşı, SARS salgını

Polonya özel kuvvetleri ve ABD Deniz Kuvvetleri, 23 Mart 2003'te ele geçirdikleri Irak'ta toplu fotoğraf çektiriyorlar
Polonya özel kuvvetleri ve ABD Deniz Kuvvetleri, 23 Mart 2003'te ele geçirdikleri Irak'ta toplu fotoğraf çektiriyorlar

Irak rejimi ABD komutasındaki birliklerin ülkeyi işgal ve Saddam Hüseyin yönetimini devirmesiyle yıkıldı. Irak'ın "kitle imha silahları" (WMD) saklamakla olduğu öne sürüldü. İşgal rakip dini gruplar arasında yıllar sürecek bir iç savaşı tahrik etti. Savaş son derece tartışmalıydı ve birçok kişi meşruluğunu sorguladı. Batı askerleri hayatını kaybettikçe geniş basın haberleri halkın hoşnutsuzluğunu körükledi. Tüm dünyada kitlesel protestolar düzenlendi.

Komşu İran yılı eski Bam şehrini harabeye çeviren bir depremde tamamladı. UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan şehir 2000 yıldan eskiydi. Deprem 26.000'den fazla insanı öldürdü. ABD'nin yardım teklifi iki millet arasındaki ilişkilerin iyileşmesine yardımcı oldu.

Başkent Hartum'daki yetkililerin bölgelerini ihmal ettiğini öne süren isyancılar Sudan'ın batısındaki Darfur bölgesinde hükümete karşı ayaklanarak iç savaş başlattı. Yaklaşık 200.000 insan savaşta ölürken, 2.5 milyon kişi de mülteci kamplarına kaçtı.

Bir virüs dünyada birinci haber oldu ve kayda değer panik yarattı. Ani Gelişen Ciddi Solunum Yetersizliği (SARS) insanlarda bulunan çok bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır. Salgın 2003 yılında Çin'den dünyaya yayıldı. Devletler virüsü kontrol altına alabilmek için ciddi bir gayret gösterdi.

Telefon edebilen ve fotoğraf çekebilen kameralı telefonlar 2003 yılında ciddi bir varlık gösterdi. Derin bir toplumsal etkide de bulundular. Gözetleme, haber toplama ve ayrıca röntgencilik için kullanılan kameralar özel hayat hakkında tartışmaları alevlendirdi. Bazı ülkeler kullanımını yasakladı.

Kronolojik özet

  • 1 Ocak 2002 / Euro ortak para birimi olarak kullanıma girdi
  • 16 Ocak 2002 / BM Güvenlik Konseyi Usame Bin Ladin'e karşı silah ambargosu getirdi
  • 18 Ocak 2002 / Sierra Leone iç savaşı sona erdi
  • 12 Şubat 2002 / Lahey'de Slobodan Miloseviç'in yargılanması başladı
  • 22 Şubat 2002 / Ayrılıkçı Tamil Kaplanları ve Sri Lanka ateşkes imzaladı
  • 1 Mart 2002 / ABD birlikleri tarafından Afganistan'da Anakonda Operasyonu başlatıldı
  • 1 Nisan 2002 / Hollanda ötenaziyi yasallaştıran ilk ülke oldu
  • 4 Nisan 2002 / Angola iç savaşı sona erdi
  • 11 Nisan 2002 / Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chavez'e darbe girişimi
  • 20 Mayıs 2002 / Doğu Timor'un bağımsızlığı Portekiz tarafından tanındı
  • 10 Haziran 2002 / Peter Paul Rubens'in Masumların Katledilmesi adlı tablosu Londra'da 49.5 milyon dolara satıldı
  • 9 Temmuz 2002 / Afrika Birliği kuruldu
  • 12 Ekim 2002 / Yüzlerce kişi Bali gece kulübü bombalamasında öldü
  • 23-27 Ekim 2002 / Çeçen militanlar tarafından Moskova Tiyatrosunun basılması
  • 14 Kasım 2002 / Arjantin'de 805 milyon dolar Dünya Bankası ödemesi gerçekleştirilemedi
  • 22 Aralık 2002 / İngiliz rock grubu The Clash'in solisti Joe Strummer'in ölümü (d. 1925)
  • Şubat 2003 / Sudan'ın Darfur bölgesinde iç savaş patlak verdi
  • 1 Şubat 2003 / ABD uzay mekiği Columbia Dünya atmosferine girişinde parçalandı
  • 4 Şubat 2003 / Eski Yugoslav Federasyonundan Sırbistan ve Karadağ kuruldu
  • 20 Mart 2003 / ABD ve Britanya öncülüğündeki güçler tarafından Irak'ın işgal edilmesi
  • 9 Nisan 2003 / Irak'ta Saddam Hüseyin rejimi çöktü
  • 14 Nisan 2003 / İnsanların gen haritasını çıkarmayı amaçlayan İnsan Genom Projesi tamamlandı
  • 28 Nisan 2003 / ABD teknoloji şirketi Apple, iTunes Music Store uygulamasını başlattı
  • 12 Mayıs 2003 / Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da büyük bir araç patlaması meydana geldi
  • 25 Mayıs 2003 / Nestor Kirchner Carlos Menem'i seçimlerde yenerek Arjantin devlet başkanı seçildi
  • Haziran-Ağustos 2003 / Avrupa'da rekor sıcak dalgası nedeniyle 40.000 kişi öldü
  • 5 Temmuz 2003 / WHO SARS salgınının kontrol altına alındığını duyurdu
  • 27 Temmuz 2003 / Lance Armstrong Tour de France'ı beşinci kez kazandı
  • 14 Ağustos 2003 / ABD ve Kanada'nın bazı bölümleri enerji kullanımının artması nedeniyle büyük bir kesintiye maruz kaldı
  • 16 Ağustos 2003 / Eski Uganda diktatörü Idi Amin'in ölümü (d. 1925)
  • 10 Eylül 2003 / İsveç dışişleri bakanı Anna Lindh alışveriş sırasında bıçaklı saldırıya uğradı
  • 12 Eylül 2003 / ABD'li müzisyen Jonny Cash'in ölümü (d. 1932)
  • 14 Eylül 2003 / İsveç referandumda euronun kabul edilmesine karşı çıktı
  • 28 Eylül 2003 / İtalya'da elektrik kesintisi 56 milyon kişiyi etkiledi
  • 8 Ekim 2003 / Arnold Schwarzenegger California valisi seçildi
  • 15 Ekim 2003 / Çin insanlı ilk uzay görevini başlattı; Shenzhou 5
  • 19 Ekim 2003 / Rahibe Teresa'ya Papa II. Jean Paul tarafından azizlik verildi
  • 24 Ekim 2003 / Concorde son ticari uçuşunu gerçekleştirdi
  • 15 ve 20 Kasım 2003 / İstanbul'da iki bombalı saldırı
  • 5 Aralık 2003 / Rusya'da yolcu treninde bomba patlaması
  • 13 Aralık 2003 / Saddam Hüseyin ele geçirildi
  • 22 Aralık 2003 / Deprem California'nın San Simeon bölgesini etkiledi
  • 23 Aralık 2003 / Büyük bir deprem İran'ın Bam şehrini tahrip etti