Kategoriler
Bilim & İnsan

Otoimmün hastalığı olanların COVID-19 / Corona virüs hakkında bilmesi gerekenler

Enfeksiyonla mücadele söz konusu olduğunda sağlıklı bir bağışıklık sistemi her şeyden önemlidir. Otoimmün hastalığı olan milyonlarca insandan biriyseniz yeni koronavirüs karşısında risk altında olup olmadığınızı merak ediyor olabilirsiniz. Yeni koronavirüs ve neden olduğu COVID-19 hastalığı pek ayrımcı değil: Gençler, yaşlı yetişkinler, sağlıklı bireyler ve önceden altta yatan rahatsızlıkları olan herkes risk altında. Öyleyse otoimmün hastalığı olanların COVID-19 hakkında bilmesi gerekenler nedir?

Otoimmün hastalığı ve koronavirüs

Sadece Türkiye'de bir çeşit otoimmün hastalığa sahip milyonlarca insan var. Otoimmün hastalığa sınıfında lupus'tan başlayıp multipl sklerozdan romatoid artrite kadar 80 farklı durum bulunuyor. Ayrıca araştırmalara göre insanların bir kısmı (örn. popülasyonun %3'ü) otoantikorlar taşır ve kişinin otoimmün hastalık geliştirme şansını artıran kan molekülleridir.

Otoimmün hastalığınızın olması temel olarak bağışıklık sisteminizin problemli olduğu anlamına gelir. Bağışıklık sistemi, vücudunuzu dış hastalıklardan ve enfeksiyonlardan korumak yerine, yanlışlıkla vücudunuzun sağlıklı dokusuna saldırmaya başlar.

Bu kategorideyseniz şu anda aklınızda acil iki soru olabilir: Birincisi, bağışıklık sistemi COVID-19 ile savaşırken sağlıklı bir kişinin göstereceği dirence sahip olur mu? İkincisi, otoimmün hastalık nedeniyle alınan ilaçlar –genelde immünosüpresan türleri– kişiyi bu virüse karşı daha savunmasız hale getirir mi?

İşte uzmanların bize söyledikleri.

Zayıf bağışıklık sistemi COVID-19 riskini artırır mı?

Bilim adamları, otoimmün bozuklukları olan kişilerin bakterilerden kaynaklı enfeksiyonlara karşı daha büyük riske sahip olduklarını belirtirken (tıpkı gripten sonraki zatürre nöbeti gibi), viral enfeksiyonların (virüs kaynaklı) otoimmün bozukluğu olan insanları nasıl etkilediğine dair çok az araştırma yapılmıştır. Dolayısıyla otoimmün bozukluğun SARS-CoV-2 virüsü enfeksiyonundan kaynaklı COVID-19 hastalığına yakalanma riskini artırıp artırmadığına dair çok az şey biliniyor. Sağlık görevlileri şu an için hastaların daha yüksek risk altında olduğunu varsayarak hareket ediyorlar.

Ancak diğer uzmanlar da aynı fikirde.

Bu rahatsızlıkta, bağışıklık sistemi RA (romatoid artrit) hastalığında eklemlere veya MS hastalığında miyeline saldırsa da, bu durum kişilerin corona virüs gibi viral bir enfeksiyona daha yatkın olduğu ya da onunla savaşmayacağı anlamına gelmez.

Otoimmün hastalık ilaçları COVID-19 belirtilerini kötüleştirir mi?

Lupus, romatoid artrit ve diğer otoimmün hastalıklar için aldığınız ilaçların yanlışlıkla COVID-19 belirtilerini kötüleştirip kötüleştirmeyeceğini merak ediyor olabilirsiniz. Zira immünosupresanlar bağışıklık sisteminin aktivitesini (bu hastalıkta aşırı aktif olan) azaltmak için alınır. Bu durum SARS-CoV-2 gibi bir corona virüse yakalanıldığında, virüsle savaşacak daha az savunmanız olduğunu düşündürebilir.

RA'lı insanlara verilen tüm ilaçların bağışıklık sistemini baskıladığı ve güçlü enfeksiyon riskini bir dereceye kadar artırdığı kesin olarak biliniyor. Yine romatoid artrit tedavisinde yaygın olarak kullanılan JAK inhibitörleri olarak bilinen bir ilaç sınıfının bazı viral enfeksiyon risklerini arttırdığı gösterilmiştir. Çeşitli otoimmün bozuklukları tedavi eden TNF inhibitörleri sınıfındaki diğer ilaçların, tüberküloz ve mantar enfeksiyonları gibi bakteriyel enfeksiyon riskini arttırdığı da bilinen bir bilgi.

Buna rağmen, COVID-19 corona virüsü enfeksiyonu durumunda kendinizi korumak adına yapabileceğiniz en iyi şey her zamanki ilaçlarınızı almaya devam etmektir. Bunlara biyolojik ilaçlar da dahil. Zira ilacını almadığı için ateşi yükselen ya da kötüleşen bir hasta kendine iyilik yapmış olmaz.

Bu amaçla eğer ilaçlarınızı sağlık kuruluşuna giderek infüzyon yoluyla almanızı gerektiren bir durum varsa, şimdilik evde kalmanızı sağlayacak alternatifler hakkında bilgi almak için doktorunuza danışın. Örneğin, COVID-19 semptomları geliştirir veya testiniz pozitif çıkarsa, immünosüpresanlarınızı almayı geçici olarak bırakıp bırakmayacağınız konusunda doktorunuz yol gösterecektir.

İlaç azlığı ve diğer bilinmesi gerekenler

İlaçtan bahsetmişken, klorokin ve hidroksiklorokin üzerinde yakın zamanda yapılan bir çalışma (COVID-19'u tedavi edebildikleri iddia edildikten sonra) birçok insanı lupus ve romatoid artrit reçeteleri alamadı. Bugüne kadar bu ilaçların COVID-19 enfeksiyonu tedavisinde etkili olduğuna dair kesin kanıt bulunamadı. Ancak eczaneniz size bu ilaçları veremezse, en iyi alternatiflerin neler olduğunu öğrenmek için doktorunuza başvurun.

Genellikle hastalara mümkün olduğunda dozlarını biraz düşürmeleri öneriliyor, bu da tamamen durdurmaktan daha iyi. Çünkü bazı lupus hastalarının klorokin almayı aniden bırakması hastalıklarının şiddetlenmesine yol açtığına dair kanıtlar var.

Daha sağlıklı kalmak için yapabileceğiniz bazı önemli şeyler var. Evet, ellerinizi yıkamak ve sosyal mesafeyi korumak burada da geçerli. Hastalığınız için potansiyel tetikleyici olabilecek her şeyden uzak durmak için bilinçlenin. Ve son olarak, en büyük bağışıklık sistemi baskılayıcılarından biri olan stresi en aza indirmek için elinizden geleni yapın. 7 ila 9 saat uyuyun, iyi yiyin ve çoğu gün biraz egzersiz yapın.