Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /2011/ Ortadoğu'da "Arap Baharı", Japonya depremi ve tsunamisi, 2011 Avrupa borç krizi

Ortadoğu'da olağanüstü olaylar "Arap Baharı" olarak bilinen gelişmelere yol açtı. Tunus'ta polisten gördüğü muameleye karşı protestoda bulunan bir kişinin Aralık 2010'da kendisini yakarak öldürmesi olayların başlangıcını teşkil etti. Bu protesto Ortadoğu'da patlak veren demokrasi yanlısı isyanlara neden oldu. Günlerce süren protestolardan sonra Tunus devlet başkanı Zeynel Abidin Ben Ali ayaklananları cezalandıracağını belirtirken daha fazla iş imkanı sözü verdi. Protestocular 9 Ocak 2011'de polisle çarpıştı ve başkanın istifa etmesi çağrıları yapıldı. Birkaç gün sonra Ben Ali Suudi Arabistan'a kaçtı.

Cezayir'de gıda fiyatları ve işsizlik konusunda ayaklanmalar başladı. Bir kişi Tunus'ta tüm Kuzey Afrika'ya şok dalgaları yayan olayları yansıtırcasına kendisini yakarak öldürdü. Hükümet karşıtı eylemciler Mısır'da "hiddet günü" ilan ettiler ve Başkan Mübarek'in (d. 1928) istifa etmesi çağrıları dile getirildi. Mübarek buna karşılık olarak mobil telefon ağlarını ve internet bağlantılarını kapattı ve ardından ilk devlet başkan yardımcısını atayarak ortamı sakinleştirmeye çalıştı. 18 gün süren kitlesel, kesintisiz protestolardan sonra nihayet Mübarek iktidarı 11 Şubat 2011'de orduya devretti ve Kahire'den ayrıldı.

Mısır'daki başkaldırı Yemen, Ürdün, Fas, Umman ve İran'da baskıcı rejimlere karşı şiddetli protestoların yükselmesine yol açtı. 16 Şubat 2011'de Libya'nın ikinci büyük şehri Bingazi'de insan hakları savunucularının tutuklanmasının ardından protestolar patlak verdi. Albay Muhammer Kaddafi (d. 1942)'ye karşı başkaldırı isyancıları hükümet güçleriyle karşı karşıya getiren silahlı çatışmalara dönüştü. NATO komutasındaki "sivilleri koruma amaçlı" BM yetkisine sahip bir kaolisyon da olaylara dahil oldu. Ülkenin sahil şehirleri başkent Trablus'u kontrol eden Kaddafi yanlısı güçlerle doğudaki Bingazi şehrini elinde bulunduran isyancılar arasında keskin biçimde bölündü.

Halk ayaklanması dalgası hükümetin sivil muhaliflere karşı takibata giriştiği Suriye'yi de etkiledi. Başkan Esad (d. 1965) 16 Nisan 2011'de reform sözü verdi, ancak ölü sayısı yükseldi ve birçok önde gelen entelektüel ve eylemci saklanmak zorunda kaldı. Suriyeliler daha geniş siyasi özgürlük, yolsuzluklara son verilmesi ve yaklaşık 50 yıldır yürürlükte olan olağanüstü halin kaldırılmasını istediler.

Fildişi Sahili'nde iç savaş, Brezilya ve Avustralya'da doğal afetler

Avustralya'daki sel taşkınları benzersiz zararlara neden olmuştu

Yıllardır süren kanlı çatışmayı sona erdirmek konusunda iki Afrika ülkesi ihtiyatlı bir iyimserlik içine girdi. Ocak ayında Sudanlılar ülkeyi güney ve kuzey arasında ikiye bölmek ve yeni bir devlet kurmak konusunda referandumda oy verdi. Ancak referandumdan sonraki aylar içinde ordunun isyancı milislerle çatışmasıyla şiddet dalgası Güney Sudan'ı sardı. Bu isyancı gruplar hükümeti iktidarda sonuna kadar kalmayı istemekle, tüm kabile gruplarını temsil etmemekle ve kırsal alanların gelişmesini ihmal etmekle suçladı. Bu durum Güney Sudan'ın daha kurulmadan başarısızlığa uğrayacağı korkularını ortaya çıkardı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1938/ Hitler'in Avusturya işgali, Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler filmi, Münih Antlaşması, Kırık Camlar Gecesi

Fildişi Sahili 2010'da seçimlere gitti. Yüksek katılım oranları ülkenin iç savaş sonrası ayrımlarının sona ereceğine ilişkin inancı güçlendirdi. Anayasa Konseyi mevcut Devlet başkanı Laurence Gbagbo'nun seçimleri kazandığını ilan etti, ancak seçim komisyonu Alassane Quattara'nın kazandığını bildirdi ve derhal BM, ABD ve AB tarafından tanındı. Gbagbo iktidarda kalmak için mücadele etti ve iki taraf arasında acımasız bir savaş başladı. BM askeri birlikler gönderdi ve Gbagbo'nın mevzilerine hava saldırıları düzenledi. Fransız helikopterleri BM şemsiyesi altında Gbagbo'nun sarayına saldırdı ve iki gün sonra tutukladı. Başkanlığa gelen Quattara siyasi ve askeri açıdan bölünmüş, iç savaşla yarı yıkılmış ve yatırım açlığı içinde bir ülke devraldı.

2011 yılının ilk aylarında bir dizi doğal felaket dünyanın değişik bölgelerini vurarak eşi görülmemiş zarar ve yıkıma neden oldu. Avustralya'nın Brisbane şehri feci bir taşkının ardından evlerden ve işlerinden Brisbane nehri boyunca sürüklenen yıkıntılarla çamurlu bir göle benzedi. Taşkınlar Queensland eyaletinin diğer bölgelerini de etkiledi. 20 kasaba ve şehirde yaklaşık 200.000 insan felaketten etkilendi.

Şiddetli yağmurlar Brezilya tarihinin en fazla ölüme yol açan doğal afetlerinden birinde çamur kaymaları ve taşkınlara neden oldu. Rio de Janeiro'nun kuzeyindeki üç şehirde yaklaşık 500 kişi yaşamını yitirdi.

Yeni Zelanda'nın en büyük şehirlerinden Christchurch 22 Şubat 2011'de büyük bir depremle tahrip oldu. Richter ölçeğine göre 6.3 şiddetindeki deprem bir çalışma gününün ortasında şehri etkileyerek 181 kişiyi öldürdü. Olay Yeni Zelanda'nın 80 yıldan beri yaşadığı en kötü felaketti.

Japonya'da deprem ve tsunami, 2011 Avrupa borç krizi

Britanya tahtının ikinci sıradaki varisi Prens William ile Catherine Middleton 29 Nisan 2011'de evlendi
Britanya tahtının ikinci sıradaki varisi Prens William ile Catherine Middleton 29 Nisan 2011'de evlendi

Japonya konuya ilişkin kayıtların başlamasından sonra en güçlü depremi 11 Mart 2011'de yaşadı. Richter ölçeğine göre 9.0 şiddetindeki deprem kuzeybatı kıyılarını vurarak muazzam bir tsunamiyi harekete geçirdi. Ülkenin içlerine kadar giren bir su duvarı taşıtları, gemileri ve evleri önüne kattı. Resmi ölü sayısı 15,894 olarak açıklandı, ancak binlerce kişi kayboldu ve kesin insan kaybı sayısı hala bilinememektedir.

Basınç miktarının normal düzeyi aştığı Fukushima nükleer santralinde olağanüstü durum ilan edilmesi nükleer bir felaket konusunda dünya çapında endişeye yol açtı. Santralin Mayıs 2011'de hala normalleşme sinyali vermemesi nedeniyle yetkililer santralin yıl sonunda bütünüyle soğuk kapanışa geçeceğini duyurdu.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /MÖ 450–381/ 12 Levha Kanunları, Monte Alban şehri, Atina ve Sparta savaşı

Dünya tasarruf önlemlerinin etkisini göstermeye başlamasıyla 2011'de mali bir yorgunluk yaşamaktaydı. Yunanistan ve İrlanda'ya 2011 sonunda tahsis edilen kurtarma paketleri euro borç krizinin Avrupa'nın diğer bölgelerine sıçramasını önlemeyi amaçlamıştı. Bununla beraber Portekiz'in de kurtulmaya ihtiyaç duyduğu söylentileri hisse senetlerini zayıflatmaya yeterek İspanya'nın da mali sıkıntıları olduğu korkularını artırdı. Euro bölgesi bakanları aynı ay bir araya gelerek Yunanistan, Portekiz ve İrlanda'nın borçlarını geri ödeyemeyeceklerine ilişkin korkuları yatıştırmaya çalıştı.

Ortak para biriminin geleceği belirsiz göründü. Ancak Almanya ve Fransa ekonomilerini büyümesi nedeniyle beklentiler bütünüyle karanlık da değildi.

Berlusconi'nin seks skandalı, Bin Ladin'in öldürülmesi

30 yıldan beri aranan Usame Bin Ladin ABD özel kuvvetlerince öldürüldü
30 yıldan beri aranan Usame Bin Ladin ABD özel kuvvetlerince öldürüldü

Terörizm, iki intihar saldırganın Moskova Domodevo Havaalanında 26 Ocak 2011'de kendilerini havaya uçurarak uluslararası geliş salonunu yıkmaları ve onlarca kişiyi öldürmeleriyle Rusya'yı tekrar kalbinden vurdu. Saldırganların Kuzey Kafkasyalı İslamcı militanlar olduğuna kanaat getirildi.

İtalya ise bu sırada başka tür sorunlarla uğraşmaktaydı. Yolsuzluk skandallarını aşmak konusunda hüner sahibi olduğunu kanıtlayan Başbakan Silvio Berlusconi (d. 1936) reşit olmayan bir kadınla ilişki kurma suçlamasıyla karşılaştı. Ortaya çıkan skandal ülkenin kötü mali duırumuyla birleşince Berlusconi desteğini yitirdi.

ABD'de Çay Partisi hareketi (bkz. 2009) konusundaki keskin tartışmalar ve hareketin kışkırtıcı sağ kanat söylemi Demokrat Kongre üyesi Gabrielle Giffords'un Arizona'nın Tusco şehrindeki halka açık bir toplantıda başından vurulmasıyla alevlendi. 8 Ocak 2011'de gerçekleşen saldırıda altı kişi öldürülürken Giffords hayatta kaldı.

Başkan Obama otoritesini kabul ettirme ve bütçe kesintilerini muhalif bir Kongreden geçirmek konusunda sıkıntıyla karşılaşmaya devam etti. Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasındaki çekişmeler yoğunluğunu korudu ve Cumhuriyetçiler daha büyük kesintiler yapılması için bastırdı.

ABD kongresi neticede gelecek yılki hükümet harcamalarında 38.5 milyar dolar kesinti yapan bütçe kanununu Nisan 2011'de onayladı. Obama'nın olumlu girişimleri öne çıkarma çabaları Japonya, Mısır ve Libya'dan gelen yıkıcı haberlerin ağırlığı altında kaldı.

Obama'nın liderliğine yönelik eleştiriler dünyanın en çok aranan adamı El Kaide lideri Usame Bin Ladin'in (1957-2011) 1 Mayıs 2011'de Pakistan'da ABD güçleri tarafından vurularak öldürüldüğü haberiyle gölgelendi. Haber Amerika çapında sevinç yarattı, bununla beraber mukabelede bulunulması tehlikesi de endişelere yol açtı. Misilleme gerçekten hızlı şekilde geldi. Pakistan Taliban'ı 13 Mayıs 2011'de ülkenin kuzeyindeki bir asker alma merkezine çifte saldırı düzenleyerek acemi 80 askeri öldürdü.

Kronolojik özet

  • Ocak 2011 / Mısır'da eylemciler hükümete karşı başkaldırı çağrısında bulundu
  • Ocak 2011 / Seller Avustralya'nın bazı bölgelerini tahrip etti
  • 8 Ocak 2011 / Demokrat Gabrielle Giffords Arizona'da vuruldu
  • 9 Ocak 2011 / Protestocular Tunus'ta polisle çatıştı
  • 9 Ocak 2011 / Sudan'da Güney Sudan'ın bağımsızlığı konusunda referandum düzenlendi
  • 24 Ocak 2011 / Moskova'da Domodedovo Havaalanında bombalı saldırılar
  • 25 Ocak 2011 / Mısır'da hükümete karşı "Öfke Günü" düzenlendi
  • Şubat 2011 / Rio de Janeiro şehrinde bir dizi taşkınlar ve toprak kayması
  • 1 Şubat 2011 / Ürdün kralı hükümeti feshetti ve yeni bir başbakan seçti
  • 4 Şubat 2011 / Kahire'de büyük kalabalıklar başkan Mübarek'in görevden ayrılması talebiyle toplandı
  • 11 Şubat 2011 / Devlet başkanı Mübarek istifa etti
  • 12 Şubat 2011 / Polis Cezayir'de protestocularla çatıştı
  • 15 Şubat 2011 / İran devlet başkanı protestolara önem vermedi
  • 16 Şubat 2011 / Libya'nın Bingazi şehri gösterilerle sarsıldı
  • 18 Şubat 2011 / Askeri birlikleri Bahreyn'de göstericilere ateş açtı
  • 20 Şubat 2011 / Libya'da Bingazi katliamında 200'den fazla kişi öldürüldü
  • 22 Şubat 2011 / Deprem Yeni Zelanda'nın Christchurch şehrini vurdu
  • 22 Şubat 2011 / Ham petrol fiyatları Ortadoğu'da belirsizliğin artmasıyla iki hafta içinde yüzde 22 arttı
  • 10 Mart 2011 / Suudi polisi protestoculara ateş açtı
  • 11 Mart 2011 / Büyük bir deprem ve tsunami Japonya'yı vurdu
  • 14 Mart 2011 / Japon nükleer santralinde erime tehlikesi
  • 18 Mart 2011 / Japonya nükleer enerji santralinde tehlike düzeyini yükseltti
  • 19 Mart 2011 / Koalisyon güçleri Libya'ya saldırı başlattı
  • 23 Mart 2011 / Elizabeth Taylor'ın ölümü (d. 1923)
  • 30 Mart 2011 / Libya dışişleri bakanı Londra'ya kaçtı
  • 4 Nisan 2011 / Barack Obama seçimlerde tekrar aday olacağını açıkladı
  • 6 Nisan 2011 / Portekiz AB'den ekonomik kurtarma paketi talep etti
  • 11 Nisan 2011 / Fildişi Sahili'nin eski devlet başkanı Laurent Gbagbo yakalandı
  • 13 Nisan 2011 / Mısır eski devlet başkanı Hüsnü Mübarek Kahire'de tutuklandı
  • 28 Nisan 2011 / Art arda gelen fırtınalar ABD'den 300'den fazla can aldı
  • 29 Nisan 2011 / Prens William'ın Catherine Middleton'la evlenmedi
  • 30 Nisan 2011 / NATO saldırısı Kaddafi'nin küçük oğlunu öldürdü
  • 1 Mayıs 2011 / Papa II. Jean Paul'e azizlik mertebesi verildi
  • 1 Mayıs 2011 / Suriye hükümet tankları Dera'da protestoculara ateş açtı
  • 1 Mayıs 2011 / ABD kuvvetleri Usame Bin Ladin'i öldürdü (d. 1957)
  • 5 Mayıs 2011 / Birinci Dünya Savaşının son gazisi Claude Choules'un ölümü (d. 1901)
  • 13 Mayıs 2011 / Pakistan'da Bind Ladin'in öldürülmesine misilleme olarak düzenlenen intihar saldırıları
  • 14 Mayıs 2011 / Pakistan Bin Ladin'in öldürüldüğü ABD baskınını kınadı

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.