Kategoriler
Tarih & Kültür

Vladimir Lenin | Hayatı, Ekim Devrimi, Sovyetler Birliği dönemi

Vladimir Lenin (1870-1924) Rus komünist devrimci ve Bolşevik Partisi lideriydi. Partisi en çok geçtiğimiz yüzyılın en ses getiren siyasi olaylarından 1917 Rus Devrimi ile bilinir. Başlattığı şiddet dolu devrim baskıcı Romanov hanedanı ile Rusya'da asırlardır ayakta olan imparatorluk sistemini bitirdi. Bolşevikler olayların ardından Komünist Parti adını aldı. Sovyetler Birliğini kuran Lenin ise dünyanın ilk komünist devletini ilan etmiş oldu.

Vladimir Lenin ile ilgili sıkça sorulan sorular

Vladimir Lenin nerede doğdu?

Vladimir Lenin Simbirsk, Rusya'da doğdu.

Vladimir Lenin nerede okudu?

Lenin Kazan Üniversitesi'nde hukuk eğitimi aldı. Ancak üç ay sonra sınır dışı edildi. Yine de hukuk sınavlarından yüksek notlar aldı ve 1891'de hukuk derecesini kazandı.

Vladimir Lenin ne zaman evlendi?

Lenin, 22 Temmuz 1898'de Nadezhda Krupskaya ile evlendi. Krupskaya, Lenin’in kişisel sekreteri olmuştur. Eşi, Rus Komünist Partisi'nde önemli organizasyonel rol üstlendi.

Vladimir Lenin dünyayı nasıl değiştirdi?

Vladimir Lenin Rus Komünist Partisi'nin (Bolşevikler) kurucusu ve Bolşevik darbesinin lideriydi (1917). Ayrıca Sovyetler Birliği'ni ilan etti. Karl Marx'ın da etkisiyle dünyaya komünist düşünceyi empoze etti.

Vladimir Lenin ne zaman öldü?

Vladimir Lenin 21 Ocak 1924'te Gorki, Rusya'da öldü.

Vladimir Lenin kimdi?

Vladimir Lenin 1870 yılında, Rusya'nın Ulyanovsk şehrinde doğdu. İlk adı Vladimir Ilyich Ulyanov'du. Babası İlya Ulyanov ve annesi Maria Alexandrovna Ulyanova orta gelirli ancak eğitimli ebeveynlerdi. Lenin, altı kardeşin üçüncüsüydü. Lisede hep sınıfının birincisi oldu. Ancak ailenin eğitim geçmişi hükümetin dikkatini çekmişti. Okul müfettişi olan babası halk eğitimi konusunda tedbirli olan memurlarca erken emeklilikle tehdit edildi. Lenin'in ağabeyi 1887'de Çar III. Alexander'a suikast planlamaktan idam edildi. Gençlik dönemindeki Lenin bu olaydan sonra siyasi anlamda radikalleşti.

İLGİLİ:  Gulag: Sovyetler Birliği'nin çalışma ve cezalandırma kampları

O yılın ilerleyen zamanlarında halen Vladimir Ilyich Ulyanov olarak bilinen 17 yaşındaki Lenin, hukuk okuduğu Kazan Devlet Üniversitesi'nden yasadışı bir öğrenci protestosuna katıldığı için kovuldu. Lenin sınır dışı edildikten sonra, Alman filozof ve Das Kapital'in yazarı sosyalist Karl Marx'ın yazıları da dahil olmak üzere kendini tamamen radikal siyasi literatüre verdi.

1889'da Marksist olduğunu duyurdu. Üniversiteyi bitirdi ve hukuk diplomasına hak kazandı. 1895 yıllarında St.Petersburg'da iş buldu.

Ancak giriştiği Marksist olaylar tutuklanmasına yol açtı. Sonuç olarak Sibirya'ya sürüldü. Nişanlısı ve gelecekteki karısı Nadezhda Krupskaya yanından ayrılmadı. 22 Temmuz 1898'de ise evlendiler.

Lenin Sibirya'dan sonra Almanya'ya gitti. Oradan da İsviçre'ye yerleşti ve bu ülkede Avrupalı Marksistleri tanıdı. Lenin takma ismini bu zamanda almış ve Bolşevik Partisi'ni kurmuştur.

I. Dünya Savaşı'nda Rusya

Rusya, Ağustos 1914'te Sırpları, Fransız ve İngiliz müttefikleri desteklemek için I. Dünya Savaşı'na girdi. Askeri anlamda emperyal olan Rusya modern, sanayileşmiş Almanya karşısında direnemedi. Rusya'nın savaşa katılması felaketti: Rus kayıpları diğer uluslara göre büyüktü ve yiyecek ve yakıt kıtlığı devasa ülkeyi kısa sürede zora soktu.

Lenin, Rusya'nın 1. Dünya Savaşı'nda yenilmesini istedi. Zira bu yenilgi istediği siyasi devrimi getirmesini kolaylaştıracaktı. Kapitalizmin doğal olarak savaşa neden olduğunu iddia etmeye başladı. Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması (1916) isimli eserini çıkardı.

Lenin'in düşmanlarını daha da istikrarsızlaştıracağını ümit eden Almanlar, Lenin ve sürgünde yaşayan diğer Rus devrimcilerinin Rusya'ya dönmeleri için ayarlamalar yaptılar. İngiltere Başbakanı Winston Churchill daha sonra Almanların hareketini şöyle özetledi:

En korkunç silahları Rusya'ya çevirdiler. Lenin'i vebalı gibi kapalı bir kamyonda taşıdılar.

Winston Churchill

Rus devrimi

Lenin Nisan 1917'de Rusya'ya geri geldi. Ancak Rus Devrimi halihazırda patlak vermişti. Mart ayında gıda kıtlığı nedeniyle başlayan grevler Çar II. Nicholas'ı tahtından ederek yüzyıllardır süren Rus emperyal rejimini bitirdi.

Rusya artık Geçici Hükümet tarafından yönetiliyordu. Bu hükümet sosyal reformlara katiyen karşı çıkmış ve ülkenin I. Dünya Savaşı'na girmesini desteklemiştir.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1923-1924/ Türkiye'nin modernleşmesi, Almanya'da hiper enflasyon, Adolf Hitler'in darbe girişimi

Lenin, Geçici Hükümeti devirme sürecini başlattı. Lenin'e göre, geçici hükümet “burjuvazinin diktatörlüğü” idi. O nedenle “proletarya diktatörlüğü”nü yani işçiler ve köylüler için doğrudan yönetim hakkını savundu.

1917 Sonbahar'ı itibariyle Ruslar daha da bitap düştü. Köylüler, işçiler ve askerler derhal reform talep ettiler ve Ekim Devrimi adını alacak olayı başlattılar.

Lenin, Rusya'nın boğulmasına neden olan liderlik boşluğunun farkına vararak iktidarı ele geçirmeye karar verdi. Fabrika işçilerini, köylüleri, askerleri ve denizcileri gizlice gönüllü paramiliter güç olan Kızıl Muhafızlara dönüştürdü. 7 ve 8 Kasım 1917'de Kızıl Muhafızlar Geçici Hükümet binalarını kansız bir darbeyle ele geçirdi.

Bolşevikler hükümeti kontrol altına aldı ve Sovyet yönetimini ilan ederek Lenin'i dünyanın ilk komünist devletinin lideri yaptı. Yeni Sovyet hükümeti, Brest Litovsk Barış Antlaşması ile Rusların I. Dünya Savaşı'ndaki katılımını sonlandırdı.

Savaş Komünizmi

Bolşevik Devrimi ile Rusya üç yıl sürecek bir iç savaşa girdi. Lenin'in yeni kurduğu Rus Komünist Parti'nin yönetimindeki Kızıl Ordu Beyaz Ordu ile savaştı. Beyaz Ordu monarşist, kapitalist ve demokrat sosyalizm destekçilerinden oluşuyordu ancak gücü itibariyle Kızıllara denk değildi.

Lenin, “Savaş Komünizmi” adını verdiği geçici ekonomik politikasını açıkladı. Bu politikalar ile iktidarını sağlamlaştırdı ve Beyaz Ordu'yu yenme şansını yükseltti.

Savaş Komünizmi Sovyet Rusya'daki imalat ve sanayiyi kamulaştırmıştı. Ayrıca Kızıl Ordu'ya kaynak sağlamak için köylü çiftçilerden artık daha fazla tahıl alınıyordu.

Bu hamleler felaketle sonuçlandı. Yeni devlet ekonomisi hem endüstriyel hem de tarımsal üretimi zayıflattı. Tahminen beş milyon Rus 1921'de kıtlıktan öldü ve Rusya'daki yaşam standardı yoksulluk seviyesine geldi.

Sovyet hükümetine karşı kitlesel huzursuzluk başladı. Sonuç olarak Lenin, Savaş Komünizmi'ni değiştirdi ve Yeni Ekonomik Politika'yı sundu. Buna göre kamulaştırılma yönteminden geçici olarak vazgeçilecekti. Yeni Ekonomik Politika daha piyasaya yönelik bir ekonomik sistemdi. Ancak önceki gibi devlet kontrolüne tabi serbest bir piyasa ve kapitalizmi öngördü.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1928-1929/ Wall Street'in çöküşü, Birinci Beş Yıllık Plan, Kellogg-Briand Paktı, Penilisinin keşfi, İlk Oscar ödülü

Çeka: İlk istihbarat ve güvenlik teşkilatı

Bolşevik Devrimi'nden kısa bir süre sonra Lenin, Rusya'nın ilk gizli polisi Cheka'yı kurdu.

Rus İç Savaşı döneminde Rus ekonomisi zayıfladı. Bunun üzerine Lenin, Cheka'yı kullanarak muhalifleri ve de siyasi partideki rakipleri baskılamayı seçti.

Ne var ki bu çabalar o tarihi ana engel olamadı: Sosyalist parti üyesi Fanya Kaplan Moskova'daki bir fabrikadan çıktığı Ağustos 1918'de Lenin'e ateş açtı. Lenin omzundan ve boynundan ciddi yara aldı.

Kızıl Terör

Suikast girişiminden sonra Cheka, Kızıl Terör olarak bilinen bir dönemi başlattı. Sırasıyla çarlık rejiminin destekçilerine, Rusya'nın üst sınıflarına ve Lenin’in Komünist Partisine sadık olmayan herhangi bir sosyaliste karşı kitlesel infazlar başlatıldı.

Bazı tahminlere göre, Çeka Eylül ve Ekim 1918 arasındaki Kızıl Terör sırasında 100.000 kadar “sınıf düşmanı” idam etmiş olabilir.

Lenin SSCB'yi kuruyor

Lenin'in Kızıl Ordusu Rus iç savaşını kazandı. 1922'de Rusya, Ukrayna, Belarus ve Transkafkasya (günümüzde Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan) arasındaki antlaşma ile Sovyet Cumhuriyetleri Birliği (SSCB) kuruldu.

Lenin SSCB'yi kurduğu dönemde sağlığı kötüye gitmekteydi. Yine de birliğin ilk başkanı oldu. 1924'teki ölümüne dek geçirdiği felçler birliğe başkanlık etme olanağını kısıtladı.

Lenin'in yokluğunda Genel Sekreter Josef Stalin öne çıktı. Josef Stalin Komünist Parti'deki iktidarını güçlendirdi. Lenin, Stalin'in genişleyen siyasi yetkilerine dikkat çekerek onun SSCB için tehdit olduğunu söyledi.

Lenin 1922 sonu ile 1923 başında felç geçirdi ancak gücünü toparlamaya başlamıştı. Bu süreçte Komünist Parti iktidarındaki yozlaşmaya dikkat çeken denemeler kaleme aldı. Bu yazılara Lenin'in Ahit'i de denir. Denemelerde Sovyet siyasi yapısına dair yenilikler ile Stalin'in konumundan uzaklaştırılması yer alıyordu.

Lenin'in ölümü ve mezarı

Lenin 21 Ocak 1924'te Moskova yakınlarındaki Gorki Leninskiye'de öldü. 53 yaşındaydı. Rus toplumundaki yerine dikkat çekmek amacıyla cesedi mumyalandı; ardından Moskova'nın Kızıl Meydanı'ndaki anıt mezara konuldu. Lenin’in cesedi ölümünden sonra birçok kez taşındı. İlk defa İkinci Dünya Savaşı'da güvenlik nedeniyle Rusya’nın uzak Tyumen şehrine götürüldü.

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.